is historicus, gepromoveerd op de tweede feministische golf.
Zóveel seks. Het is een gebed zonder eind, in de biografie van Joost Zwagerman geschreven door Maria Vlaar. Na twee abortussen in anderhalve bladzijde legde ik Zwaag even terzijde. Inderdaad een ‘ongemakkelijke leeservaring,’ zoals NRC-columnist Stine Jensen schreef: ‘Bijna té intiem zijn de plastische beschrijvingen van Joosts erotische leven, inclusief de narigheid die zijn overspel opleverde voor zijn huwelijk, wat vervolgens wordt besproken in de relatietherapie’.
Zwagerman is onze tijdgenoot. Zijn biografie staat dus niet alleen op gespannen voet met de levendige herinneringen die velen aan hem hebben, zoals al is opgemerkt, maar ook met de belangen van zijn kinderen – de meest kwetsbaren die geofferd worden op het altaar van publiciteit.
Zwagerman maakte deel uit van een milieu waarin seksisme, overspel en hoerenbezoek niet alleen schering en inslag waren, maar vooral: veel openlijker werden uitgedragen dan op dit moment. Toch is de grote hoeveelheid intieme details in Zwaag opvallend, en zeker ook een gevolg van zijn eigen documentatiedrift. Of een biografie met minder toe kan, door patronen uit te lichten zonder alles boven tafel te halen, laat ik aan kenners van het genre over.
Níét opvallend, is dat het precies die details zijn die rondgaan. Zo progressief is de culturele elite immers niet. Het was weer van ‘Oh!’ en ‘Ah!’. Geen krant liet onverlet om van de vrouwen die met Zwagerman samen zijn geweest, diegenen met de meest publieke reputatie te noemen. In interviews gaf Vlaar een inkijkje in Zwagermans vechtscheiding met de moeder van zijn oudste drie kinderen. Zijn vermeende seksverslaving kwam in elk stuk voorbij.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Dit jaar verschenen de therapie-notities van de Amerikaanse essayist Joan Didion. In deze krant werden ze jubelend ontvangen: ‘Was Didion iemand die haar privéleven zorgvuldig afschermde? Zeer zeker. En was het de bedoeling dat ze postuum gepubliceerd zouden worden? Zeer zeker niet. Heeft het dan niet iets immoreels dat ze nu openbaar worden? Honderd procent. Is het heerlijk om te lezen? O, absoluut’.
Deze tijd wordt gekenmerkt door een onstilbare honger naar ‘authentieke’ openheid en transparantie. De eeuwenlang in steen gebeitelde splitsing tussen de publieke en private sfeer is in enkele decennia afgebrokkeld; de grenzen tussen persoonlijk en professioneel, online en offline, werk en thuis vervagen. Daar valt munt uit te slaan, getuige de vele influencers en podcasters die we denken persoonlijk te kennen.
Het uiten van gevoelens is inmiddels meer dan cultureel geaccepteerd: wie zich laat interviewen moet op de biechtstoel en in tenenkrommende emo-tv worden ‘kwetsbaarheden’ over de talkshowtafel uitgebraakt. Sterker: de bereidheid om je privéleven prijs te geven ís de snelste route naar media-aandacht.
Op social media worden persoonlijke levens vermarkt en uitgeleverd aan publieke consumptie, al is het cruciale verschil dat we nu nog controle hebben over wat we delen. Biografen die het ooit met liefdesbrieven moesten doen, kunnen in de toekomst de seksuele fantasieën in zoekgeschiedenissen opgraven.
Privacy is voor mannen die zich misdragen en ermee wegkomen. Nietwaar? Het blootleggen van de ruimte die mannen in vrouwenlevens innemen om hun beschadigingen uit te leven, heeft feministische waarde. Al is die niet onbegrensd. Het in het volle licht sleuren van wangedrag is een morele overwinning, in het geval van strafbare feiten.
De roddelcultuur is zo vanzelfsprekend, dat überhaupt geen gewag wordt gemaakt van de schade voor mensen die onderwerp van gesprek zijn. In de woorden van de Britse tabloidveteraan Paul McMullan: ‘Privacy is de ruimte die slechte mensen nodig hebben om slechte dingen te doen. Privacy is voor pedofielen; in principe heeft niemand anders het nodig.’
Iedereen heeft privacy nodig, niet alleen mensen met een publieke positie. In het publieke leven zijn we allemaal in meer en mindere mate acteurs, er moeten coulissen zijn waar we ons masker afzetten en op adem komen. En voor wie empathie te hoog gegrepen is: weet tenminste dat je onwetend bent. Het is ontzettend moeilijk om je eigen intieme relaties volledig te doorzien. Laat staan die van een ander.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns