Nederland moet nú investeren om zijn welvaart te behouden, schrijft oud-ASML-topman Peter Wennink in een belangrijk adviesrapport. Daarvoor zullen moeilijke keuzes gemaakt moeten worden. Om van het stikstofslot te komen, moet bijvoorbeeld worden ingegrepen in de melkveehouderij.
Ook moet het stelsel voor sociale zekerheid op de schop en kunnen sommige energieslurpende industrieën best uit Nederland verdwijnen, schrijven Wennink en medeopstellers van het rapport dat vrijdagochtend is gepresenteerd.
Wenninks rapport gaat over de vraag hoe Nederland in de toekomst voldoende geld kan blijven verdienen. Het is een belangrijk vraagstuk door de sterk groeiende kosten voor bijvoorbeeld de zorg, defensie en de energietransitie.
De economie moet volgens de topadviseur jaarlijks met 1,5 tot 2 procent groeien om alles te kunnen blijven betalen. Dat is een stuk meer dan nu wordt verwacht. Om dat voor elkaar te boksen, zijn volgens Wennink forse investeringen nodig. In het rapport worden bedragen tussen de 151 miljard en 187 miljard euro extra tot 2035 genoemd.
"Nederland heeft alles in huis om niet alleen een land te zijn dat consumeert, maar ook produceert", zegt Wennink. Alle noodzakelijke keuzes liggen volgens de topadviseur binnen handbereik. "De keuzes die we nu maken, bepalen of onze kinderen in een sterk of verzwakt Nederland leven."
Wennink heeft niet alleen gekeken hoeveel geld nodig is, maar ook waar dit geld het best naartoe kan. In het rapport worden vier belangrijke sectoren genoemd waar Nederland een strategische en belangrijke positie kan opbouwen.
Het gaat om digitalisering en kunstmatige intelligentie, veiligheid en weerbaarheid, life science en biotechnologie, en energie- en klimaattechnologie. Meer investeren in deze sectoren zorgt er ook voor dat Nederland minder afhankelijk wordt van de VS en China.
Maar de "randvoorwaarden" zijn op dit moment niet op orde om grote investeringen te doen. Het land staat op dit moment stil doordat vergunningen te laat komen en de regels in de weg zitten. Ook heeft Nederland te weinig kennis en talent in huis. Verder is er betrouwbare en betaalbare energie nodig en moet de harde infrastructuur in orde zijn.
Om deze obstakels weg te nemen, moeten harde keuzes worden gemaakt. Om Nederland van het stikstofslot te halen, moet de veestapel volgens Wennink krimpen. Dat kan via opkoopregelingen.
Ook in energie-intensieve industrie moet het anders. Het liefst ziet Wennink de staalproductie, raffinaderijen en chemie niet uit Nederland verdwijnen, want die sectoren leveren de materialen voor hoogwaardige producten en zijn van strategisch belang. Maar voor bijvoorbeeld de papierindustrie geldt dat veel minder.
Op de arbeidsmarkt moet volgens het rapport ook worden ingegrepen. Het stelsel van sociale zekerheid zou nog zijn ingericht op de vorige eeuw. Om start-ups en mkb'ers te laten groeien, is het juist nodig dat vaste contracten minder vast worden en dat flexcontracten juist meer zekerheid bieden.
Het is volgens Wennink een goed idee om een onafhankelijke commissaris aan te stellen die het kabinet kan bijstaan bij het uitvoeren van zijn advies. Zo'n persoon kan de barrières tussen verschillende ministeries wegnemen. Ook kan diegene de samenwerking tussen overheidsinstanties en de private sector versterken. De politieke keuzes blijven altijd aan het kabinet en het parlement.
Wennink pleit ook voor een nationale investeringsbank met minimaal 10 miljard euro aan werkkapitaal. Ook moet een overheidsagentschap met een budget van 2 miljard euro de innovatie aanjagen.
Het advies van Wennink zal goed vallen bij D66 en CDA. De twee partijen schreven in hun verkiezingsprogramma's al dat er flink meer moet worden geïnvesteerd. Niet in consumptieve uitgaven, zoals het verbeteren van de koopkracht van mensen, maar in uitgaven die zich op de lange termijn uitbetalen. Dat kan bijvoorbeeld gaan om het stroomnet.
In het formatiestuk dat leiders Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) kwam deze visie ook terug. Ook schreven de twee al dat ze veel belang hechten aan het rapport van Wennink.
Source: Nu.nl economisch