De wereld warmt mogelijk sneller op dan we eerder dachten. De komende decennia dreigt de economische schade door klimaatverandering, milieuvervuiling, verlies van biodiversiteit en bodemverslechtering op te lopen tot vele duizenden miljarden euro's per jaar.
Die met elkaar verbonden milieucrises aanpakken kan de wereld op de langere termijn enorme economische voordelen opleveren, concludeert een groot team van internationale wetenschappers dinsdag in een onderzoek voor het VN-milieuprogramma.
Het is voor het eerst sinds 2019 dat er een nieuwe versie van deze Global Environment Outlook verschijnt. Bijna driehonderd wetenschappers uit 82 landen werkten samen aan het milieuonderzoek, dat meer dan twaalfhonderd pagina's telt. Volgens de VN gaat het om "de uitgebreidste beoordeling van het wereldwijde milieu ooit".
De studie schetst een weinig hoopvol beeld over de staat van de wereld. "We zien dat op mondiale schaal niets de goede kant opgaat", is de samenvatting van de gerenommeerde Britse wetenschapper Robert Watson, een van de voorzitters van het onderzoeksteam. "Op lokale schaal zien we wel vooruitgang, maar wereldwijd gaat het nu zeker slechter dan ten tijde van het vorige rapport."
Zo is de opwarming van de aarde verder toegenomen. De snelheid waarmee de aarde opwarmt is ook groter dan we eerder dachten, vrezen wetenschappers. Hoewel nog volop onderzoek wordt gedaan naar de gevoeligheid van ons klimaatsysteem voor de uitstoot van broeikasgassen, is er volgens Watson reden om aan te nemen dat de opwarming sneller gaat dan het beroemde VN-klimaatpanel IPCC met zijn modellen aanneemt.
"We zeggen niet dat de IPCC-modellen niet kloppen, maar wel dat ze de omvang van de klimaatverandering wellicht onderschatten", zegt hij in een gesprek met journalisten. Het zou betekenen dat de klimaatdoelen van Parijs nog verder buiten bereik zijn, en dat de wereld zich moet opmaken voor ernstigere gevolgen van extreem weer, zeespiegelstijging en klimaatkantelpunten.
Ook op andere vlakken signaleert het VN-rapport tal van problemen: de biodiversiteit staat wereldwijd onder druk en één miljoen van de acht miljoen dier- en plantensoorten dreigt uit te sterven. Vruchtbare grond wordt schaarser: 20 tot 40 procent van de wereldwijde landbodems is in slechte staat.
Jaarlijks leidt milieuvervuiling tot negen miljoen doden. Alleen al de gezondheidsschade door luchtvervuiling telt wereldwijd op tot omgerekend bijna 7 biljoen euro per jaar - 6 procent van de wereldwijde economie. Een lichtpuntje: in Europa is de luchtkwaliteit aan de beterende hand door strenge milieuregels en het gebruik van duurzame energie.
Om de wereldwijde milieucrises te bestrijden, is volgens de VN-experts een combinatie van gedragsverandering, technologische innovatie en overheidsoptreden nodig. Hervorming van het financiële systeem staat centraal: waar vervuiling nu nog breeduit wordt gesubsidieerd, moet dat juist worden ontmoedigd. Duurzaamheid moet lonen, voor zowel consumenten als investeerders.
Belangrijke veranderingen zijn het gebruik van meer duurzame energie, stimuleren van gezonde diëten (met minder dierlijke producten) en bescherming van natuurgebieden. Dat kost geld, maar levert uiteindelijk veel meer op dan doorgaan op de huidige koers.
"Overheden moeten aanbidding van het bruto binnenlands product achter zich laten", zegt medevoorzitter Edgar Gutiérrez-Espeleta, de voormalige milieuminister van Chili. De VN-studie pleit voor het meten van 'brede welvaart', waar ook menselijk welzijn een plek in krijgt.
De onderzoekers erkennen dat overheden wereldwijd niet op de juiste koers zitten. "Op dit moment gaan we totaal niet snel genoeg om duurzaam te worden", zegt Watson. Er zijn volgens hem "verschillende overheden, waaronder één heel machtige" die niet geloven in klimaatverandering en andere milieuproblemen. Dat is een duidelijke verwijzing naar de Verenigde Staten onder president Donald Trump.
Ook aan de VN-studie zelf is te zien dat de vele milieuproblemen door een deel van de wereld worden ontkend. Eerdere edities van het rapport bevatten een zogeheten 'samenvatting voor beleidsmakers'. Die moet door vertegenwoordigers van alle VN-lidstaten worden besproken en goedgekeurd.
Dit keer ontbreekt die samenvatting. Sommige landen maakten bezwaar tegen teksten over de milieugevolgen van fossiele brandstoffen en plastics, vertelt Watson. "Daardoor konden we het helaas niet eens worden over een samenvatting."
Het is aan overheden, bedrijven en burgers die de milieuproblematiek wel erkennen om het goede voorbeeld te geven, zegt de onderzoeker. "Mensen moeten een duurzame toekomst voor hun kinderen en kleinkinderen opeisen."
Source: Nu.nl economisch