Je schoonmoeder: soms een liefdevolle aanwinst, soms bron van spanning. Wie 'De Hanslers' volgt, ziet hoe moeder Monique (62) voortdurend bemoeit en oordeelt. Schoonfamiliedynamiek kan je flink ongelukkig maken, zeggen deze experts. Hoe hou je de relatie warm of op z'n minst leefbaar?
Flauwe grapjes over een bemoeizuchtige schoonmoeder hoor je vast weleens. De spanning die kan ontstaan als een volwassen kind een partner in de familie brengt, is een bekend sociologisch fenomeen dat ook uitvoerig is onderzocht.
Twee Canadese evolutionair psychologen, Martin Daly en Margo Wilson, verklaren de spanning tussen schoonmoeders en schoondochters vanuit genetisch belang. Moeders hebben vaak meer moeite om hun zonen 'los te laten' dan hun dochters, laat het onderzoek zien. Een moeder wil zijn tijd, hulp en loyaliteit blijven houden. De liefdespartner wil juist autonomie met haar man en het nieuwe gezin prioriteit geven.
Die kleinkinderen zijn genetisch verbonden, maar ze komen niet rechtstreeks bij schoonmoeder vandaan. Dat kan leiden tot meer bemoeienis van moeders bij kinderen van zonen dan bij kinderen van dochters. Want dochters, weten de wetenschappers, houden hun partner en kinderen dichter bij de moederlijn. De kans op conflicten is evolutionair gezien hoger bij de partners van zonen dan bij die van dochters.
Terug naar 'Mama Mo'. We zien haar op televisie alles bepalen voor zoon Mike, steeds opduiken als er romantiek ontstaat tussen haar zoon en toekomstige schoondochter, en de vriendin van haar zoon ronduit pesten. 'Schoonloeder', zo wordt ze online genoemd, cockblocker, MIL from hell.
In dit gezin, zegt Mieke Degenaar tegen NU.nl, worden de natuurlijke wetten niet gevolgd. Degenaar is therapeut en gespecialiseerd in familie‑ en zorgdynamiek. "Zonen die hun moeder bovenaan blijven zetten, doen dat ten koste van hun eigen liefdesrelatie. Maar het is belangrijk dat die liefdesrelatie op nummer één komt te staan."
Wie naar de Hanslers kijkt, zegt Degenaar, voelt dat er iets niet klopt. "Het grote perspectief is dan interessant: wat is mama Mo overkomen? Welke ervaringen hebben zo'n impact op haar gehad dat ze zich zo schrap zet? Is er sprake van trauma, een overlijden, was ze welkom als kind? Het gedrag is zo buitensporig; daar moet iets achter zitten."
Misschien wil je als moeder je kind voor altijd net zo dicht bij je houden zoals je dat deed in die eerste babyfase, zegt Degenaar. "Als kinderen op een natuurlijke wijze afstand nemen, geeft dat altijd spanning. Het gaat schuren. Als de nieuwe partner van een zoon ook nog eens andere waarden heeft, een ander geloof, of zich anders kleedt of gedraagt, dan kan dat moeilijk zijn."
In zo'n situatie is het belangrijk om te blijven zoeken naar verbinding, naar elkaar te blijven luisteren, te kijken waar het wringt en elkaar de ruimte geven. "Dat doen mensen niet automatisch. Was het maar waar. Dat vraagt om emotionele volwassenheid en reflectief vermogen. Je bent een moeder, maar je bent niet alwetend. Je kent je zoon niet langer het beste als hij volwassen is. Het is nogal arrogant om te denken dat jij zijn nummer één moet blijven." Een stapje terugzetten, soms flink op je tong bijten, niet meteen oordelen: dat kan niet iedereen opbrengen.
Susan Forward, een Amerikaanse psychotherapeut, schreef onder andere de bestseller Toxic In-Laws. Daarin onderscheidt ze vier bekende hoofdtypen: de kritische schoonouder die oordeelt en kleineert; de bemoeizuchtige die voortdurend advies geeft; de passief-agressieve die schuldgevoelens oproept of manipuleert, en de onbereikbare die emotioneel afstand houdt en nauwelijks steun biedt. Het gaat om gedrag waar je je als (schoon)moeder nauwelijks bewust van bent, zegt Phineke Tielenius Kruythoff, psychosociaal therapeut. Ze is gespecialiseerd in ouder-kindrelaties en levenslooppsychologie.
"Niet iedereen heeft als kind alles gekregen wat ze nodig had, vindt zichzelf de moeite waard of kan goed analytisch reflecteren op het eigen gedrag. Moeders zijn ook maar ontstaan toen ze een kind kregen. Ze hebben er geen opleiding voor, ze kunnen niet alles weten."
Er zijn veel situaties denkbaar waarin een moeder moeite heeft haar zoon los te laten, denkt Tielenius Kruythoff, bijvoorbeeld als een moeder eenzaam is, niet heeft geleerd dat ze er zelf mag zijn, als er geen vader in het spel is of geen andere kinderen. Dat zou kunnen meespelen in bezitterig gedrag of het voelen en uiten van jaloezie.
"Misschien is jaloezie niet eens het goede woord. Het is angst om niet meer geliefd te zijn." Sommige moeders kunnen hun relatie kleuren op een leuke, positieve manier. Door bijvoorbeeld contact te zoeken, samen dingen te ondernemen en door grenzen te respecteren. Aan de andere kant zijn er zijn moeders die dat op een negatieve manier doen: door venijnig, bezitterig of jaloers gedrag.
Degenaar: "Als je als niet hebt geleerd dat jouw behoeften belangrijk zijn, hoe kun je dan weten wat jouw eigen pad is? Een kind dat te trouw en loyaal is, vindt zijn volwassenheid niet."
Relaties zijn altijd lastig, zegt Degenaar. "Maar we kunnen niet zonder. Ik zie ook nieuwe, warme banden ontstaan tussen schoondochters en -moeders." Wees als nieuwe schoonmoeder betrokken en geïnteresseerd, luister naar wat de nieuwe partner belangrijk vindt, en geef ruimte, zegt Degenaar. "Ze zijn vaak jong en moeten hun weg nog vinden. Geef ze het gevoel dat ze welkom zijn, hoe ze zich ook kleden of eruitzien, en waar ze ook vandaan komen."
Als de band met je schoonouders moeilijk blijft, zoek dan vooral hulp bij een goede therapeut, zegt Degenaar. "Al is het alleen maar om te leren leven met een situatie waar jij niets aan kunt veranderen."
Source: Nu.nl achterklap