Tommy Wieringa is schrijver en columnist voor de Volkskrant.
De literatuur is een strand, schreef A.L. Snijders, je hebt maar tijd voor één zandkorrel. Een gedachte die me altijd met onrust heeft vervuld. Onmiddellijke aandrang om klassiekers te lezen waarvoor ik nooit de tijd vond. Malle ambitie: één zandkorrel of twee, welk verschil?
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Niettemin werd ik door die gedachte aangespoord om op een donkere winternacht, toen ik op een Waddeneiland zat te werken, de lijkrede van Perikles te lezen, een omissie die al lange tijd kriebelde als een vlo in mijn sok.
Het was of iemand het licht aanstak.
Gedachten van 2.500 jaar geleden tuimelden plots springlevend door de kamer. Geregeld zat ik te lachen om de bravoure en de spitsvondigheid van de oude Athener, zo aanstekelijk was het wat hij tijdens een staatsbegrafenis van gesneuvelde militairen over de democratie van zijn stad te vertellen had.
Waar in onze tijd volksvertegenwoordigers de democratie en haar instituties en instellingen stelselmatig ondermijnen met giftige verdachtmakingen (Mona Keijzer en haar ultrarechtse zeven dwergen voorop) is het een opluchting om eens een daverende verdediging van de democratie te lezen. ‘We hebben een staatsvorm die niet de wetten van anderen navolgt’, zegt Perikles bij monde van geschiedschrijver Thucydides, ‘maar zijn zelf eerder een voorbeeld voor anderen dan dat we anderen imiteren. Haar naam is democratie, omdat zij niet door een klein aantal, maar door een meerderheid in stand wordt gehouden.’
In deze stad leven de Atheners als vrije burgers met gelijke rechten (waartoe hij niet de slaven en de vrouwen rekende, maar allez, het was een begin).
Natuurlijk wil iedereen van zo’n stad deel uitmaken of haar imiteren, meent Perikles, zo superieur is haar bestuursvorm aan alle andere. De stad staat open voor iedereen en vreemdelingen worden niet geweerd maar juist uitgenodigd om haar te bezoeken en na te volgen. ‘Wij zijn dan ook de enigen die onbekommerd anderen voordeel bezorgen zonder ons eigen profijt te berekenen, maar op grond van ons zelfvertrouwen als vrije mensen.’
Steeds wordt naast het open, democratische karakter van de stadstaat ook zijn dapperheid genoemd – het een kon in zijn wereldbeschouwing duidelijk niet bestaan zonder het ander.
Wie vrij wil zijn, moet bereid zijn die vrijheid te willen veroveren of te verdedigen. ‘Besef dat uw geluk afhangt van uw vrijheid, uw vrijheid van uw moed, en kijk niet angstig om u heen naar de dreigingen van de oorlog.’
Perikles lezen, aan Dick Schoof denken.
Hoe hij, de golem van Wilders, vorige week besloot het voorstel om twee miljard extra steun aan Oekraïne door te schuiven naar het voorjaar omwille van de ‘ordentelijke’ begrotingsprocedure. Vlak voor het debat had hij nog met president Volodymyr Zelensky gesproken en toegezegd dat Nederland zich blijvend zou ‘inzetten met alle energie en steun die Oekraïne verdient’…
Alle steun toezeggen maar extra centen voor het zieltogende Oekraïne weigeren vanwege de begrotingsdiscipline – het zal Zelensky intussen duizelen van alle dubbele signalen en bangelijke halfhartigheid van zijn Europese bondgenoten.
Zoals autocratieën wereldwijd autocratieën steunen (lees vooral Autocratie bv van Anne Applebaum), zullen democratieën met vereende krachten andere democratieën moeten steunen, willen ze kans maken om te overleven.
Democratie kan zichzelf niet verdedigen, maar heeft dappere pleitbezorgers nodig voor haar voortbestaan, die ver voorbij hun eigen grenzen en begroting durven kijken.
Besef dan dat uw geluk afhangt van uw vrijheid, uw vrijheid van uw moed…
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns