Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) hebben met informateur Sybrand Buma een tussenverslag geschreven. Dat presenteren zij als een uitnodiging, omdat het de bedoeling is dat andere partijen hierbij aansluiten. Vooralsnog zit op iedere coalitie-optie een blokkade of een nadeel.
"Dit is niet voor ieder wat wils. Er zijn best wel scherpe keuzes gemaakt", zei Bontenbal dinsdagmiddag nadat het tussenverslag - de uitnodiging - dat hij met Jetten schreef, was gepubliceerd.
Iets eerder, in hetzelfde zaaltje in het Tweede Kamergebouw maar bij een ander groepje journalisten, zei Jetten min of meer het tegenovergestelde: "Er zit voor alle partijen wat in."
Daarmee roept de status van het document al direct verwarring op. Dat lag niet eens zozeer aan de auteurs. De opdracht van informateur Sybrand Buma was ingewikkeld. D66 en CDA moeten andere partijen op basis van hun gezamenlijke inhoud in beweging zien te krijgen.
Andere partijen moeten vervolgens voldoende aanknopingspunten zien om aan te sluiten voor het definitieve document, de zogenoemde positieve agenda. Dat moet er uiterlijk 9 december liggen.
Dat is nogal een klus. Allereerst kunnen partijen sleutelen aan de uitnodiging. Handig, denken Jetten en Bontenbal, want zo geef je anderen de ruimte om hun ideeën in te brengen. Maar zodra je teksten verandert, raken anderen weer teleurgesteld.
Daarbij is het cruciaal of partijen buiten de formatie bij hun vertrekpunt blijven. Daar lijkt het wel op. VVD-leider Dilan Yesilgöz wil niet met GroenLinks-PvdA in een kabinet.
In dat geval is de formatie terug bij af. Daarom wordt ook een minderheidskabinet niet uitgesloten. Dat heeft bij geen enkele partij de voorkeur, maar de luxe om te kiezen is er simpelweg niet.
Buma vatte de ingewikkelde situatie als volgt samen: "Er zijn opties voor een minderheidskabinet, opties voor een meerderheid en in die opties zijn er weer blokkades. Dat moet allemaal worden ontward."
Hoe nu verder? Jetten en Bontenbal hopen dat zij links (GroenLinks-PvdA) en rechts (VVD) op basis van de inhoud kunnen paaien zich toch aan te sluiten.
Dat doen zij door lastige dossiers breed aan te vliegen. Zoals strengere asielmaatregelen én betere begeleiding voor kansrijke asielzoekers. Of de natuurdoelen halen, zonder dat het ten koste gaat van economische groei of boeren.
Bontenbal noemde dat dinsdagmiddag stelselmatig "een pacificatie" tussen zijn partij en die van Jetten. Het woord pacificatie wordt in de geschiedenis gebruikt wanneer er een zeldzaam en belangrijk vredespact tussen politieke tegenstanders wordt gesloten.
Zo stonden D66 en CDA in vorige kabinetten in het stikstofdossier van oudsher lijnrecht tegenover elkaar. Juist dat 'van oudsher' willen de partijen nu achter zich laten.
"Bij D66 zijn te harde, grote woorden gebruikt", zei Bontenbal over de D66-uitspraken over stikstof. Denk aan 'halvering van de veestapel'. "Het CDA kun je verwijten dat we te lang het probleem vooruit hebben geschoven."
Dat willen Jetten en Bontenbal nu dus anders doen. Uit de schuttersputjes komen, heet dat dan in Den Haag.
Sommige maatregelen zijn vooral pijnlijk voor een specifieke partij. Zoals rekeningrijden en het afbouwen van de hypotheekrenteaftrek voor de VVD. Voor die gevallen wordt gewezen naar experts die hierover op uitnodiging van de informateur een advies hebben gegeven.
Zo hopen ze bij D66 en het CDA dat lastige kwesties minder politiek worden en de pijn zodoende wat makkelijker te incasseren is.
Buma gaat de komende dagen met de pet rond om te kijken wie aan tafel wil komen zitten. Helemaal vrijblijvend wordt dat natuurlijk niet. "Er moet wel een kabinet komen", zei de informateur. "Dus alleen kijken naar het stuk, een mening geven en weer terug naar de fractie is onvoldoende."
Partijen kunnen onderhandelen over passages. Iedereen is in dat proces gelijkwaardig, beloofde Bontenbal. "Het is niet Jetten en Bontenbal tegen de rest."
Alsof de uitnodiging met potlood is geschreven. "Je kunt het op delen uitgummen", zei Jetten daarover. "Maar ik hoop dat we het juist op heel veel vlakken met balpen weer kunnen invullen."
Source: Nu.nl algemeen