Belast de CO2-uitstoot van de landbouw, stimuleer de fiets en het treinvervoer, en maak duurzame spullen goedkoper. Dat is een aantal suggesties van het Burgerberaad Klimaat, dat maandag zijn eindadvies presenteerde.
Een groep van 175 burgers, die in samenstelling de Nederlandse bevolking weerspiegelt, kwam de afgelopen negen maanden bijeen om over het klimaat te praten. Daarbij ging het specifiek om de vraag: hoe kunnen we als Nederlanders eten, spullen gebruiken en reizen op een manier die beter is voor het klimaat?
Zeven weekenden lang ging het burgerberaad in gesprek met experts en met elkaar over deze vraag. Het eindrapport werd maandag op een symbolische plek gepresenteerd: Madurodam. Nederland in het klein, net als het burgerberaad zelf.
In het beraad kreeg iedereen een stem, van klimaatactivisten tot mensen die niet in klimaatverandering geloven. Dat was soms lastig en leverde pittige discussies op, vertellen de deelnemers. "Maar je merkte echt per weekend dat het beter werd en dat mensen openstonden voor andermans meningen", vertelt Teuntje (18) aan NU.nl. "Ik heb daar onwijs veel van geleerd: hoe ga je samen in gesprek?"
Ondanks de grote onderlinge verschillen kwamen de burgers uiteindelijk met dertien adviezen aan het kabinet, die door minstens drie kwart van de groep werden ondersteund. Nog eens tien adviezen werden niet aangenomen, maar kregen wel de steun van minstens de helft van de deelnemers.
In het eindadvies staan ook voorstellen die tot nu toe een brug te ver waren voor Den Haag. Zo wordt bijvoorbeeld voorgesteld om verduurzaming in de landbouw aan te jagen door de uitstoot van CO2, stikstof en andere vervuilende stoffen te belasten. Denemarken is het eerste land met zo'n 'koeientaks'.
De opbrengsten van zo'n belasting moeten voor een deel terechtkomen in een omschakelfonds dat boeren helpt te verduurzamen, en voor een ander deel worden ingezet om prijsstijgingen in de supermarkt te dempen. Ruim negen van de tien deelnemers steunden dit plan.
Het burgerberaad stelt ook voor om een Spaanse wet tegen voedselverspilling voor een belangrijk deel over te nemen. Die zorgt ervoor dat supermarkten voedsel moeten afprijzen en doneren aan voedselbanken in plaats van het weg te gooien. Restaurants moeten doggybags aanbieden. De steun daarvoor was bijna unaniem: 97 procent van het burgerberaad vindt dit een goed idee.
Verder moet de industrie worden verplicht om meer gerecycled plastic te gebruiken - een plan dat het demissionaire kabinet-Schoof nog van tafel veegde. Het gebruik van nieuw plastic moet juist worden belast.
Om ons gedrag als consumenten te verduurzamen moet er volgens het burgerberaad een wettelijke garantie van zes jaar op elektronica komen, en een reparatiefonds dat repareren goedkoper maakt dan vervangen. Een Europees 'digitaal productpaspoort' moet worden gebruikt om vervuilende producten zwaarder te belasten.
Het kabinet moet (internationale) treinreizen aantrekkelijker maken door tickets (net als vliegtickets) vrij te stellen van btw en door het boekingsproces makkelijker te maken, vinden de burgers. Ook opmerkelijk: ze zijn vóór een spitsheffing bij de NS en goedkopere kaartjes buiten de spits. Ook dat is een plan dat door het kabinet juist nog werd doorgestreept.
Nu het burgerberaad zijn advies heeft gepresenteerd, ligt de bal bij de politiek. Het kabinet heeft zes maanden de tijd om op elke aanbeveling te reageren. Afhankelijk van de snelheid van de formatie zal die reactie mogelijk van een nieuw kabinet komen.
Opmerkelijk genoeg komen de adviezen nu op de formatietafel te liggen bij D66-leider Rob Jetten, die in 2023 als klimaatminister besloot het burgerberaad in te stellen. Tijdens de presentatie van het eindrapport werd gegrapt dat dit burgerberaad "het eerste ter wereld wordt dat straks drie kabinetten heeft meegemaakt".
Demissionair minister Sophie Hermans (Klimaat) wilde maandag nog niet inhoudelijk reageren op de aanbevelingen, maar zei enthousiast te zijn over het proces.
"Dit burgerberaad heeft opgeleverd dat 175 mensen met uiteenlopende meningen over het klimaat heel intensief met elkaar gesproken hebben, bereid waren naar elkaar te luisteren en verschillen te overbruggen", zegt Hermans. "Dan zie je ineens wat er allemaal kan en wat er aan ideeën naar boven komt."
De formerende partijen zouden de adviezen een-op-een moeten overnemen, zegt voorzitter Nienke Meijer van het burgerberaad. "Dit is gewoon wat er moet gebeuren. In mijn vrolijkheid roep ik: als dit de stem van Nederland is, dan zitten alle politieke stemmen erin. Dus neem het gewoon op in het regeerakkoord en ga ermee aan de slag. Zo makkelijk kan het zijn."
De deelnemers aan het burgerberaad hopen dat hun adviezen in ieder geval niet in de prullenbak belanden, zoals PVV-leider Geert Wilders al voor de aftrap van het beraad suggereerde.
"Onze aanbevelingen zijn geen sieraden voor in een la, maar gereedschap dat gebruikt moet worden", zei deelnemer Joyce bij de presentatie. "Het is geen eindpunt, maar een uitnodiging om te luisteren."
Source: Nu.nl economisch