De informatie is opgehaald, het onderhandelen tussen D66 en CDA gaat nu beginnen. Uiterlijk 9 december moet er een gezamenlijk document liggen. Dat gaat volgens betrokkenen wel lukken. De grote vraag is vooral wat er daarna gaat gebeuren.
Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) kunnen het goed met elkaar vinden. Je zou dus kunnen zeggen dat er in ieder geval deels chemie zit in deze formatie. Die klik was er al voor de campagne, bezweren mensen uit hun omgeving. "Dat kun je ook niet spelen", zegt een betrokkene.
Ook de voortgang van het gezamenlijke document verloopt voorspoedig. Dat is misschien zelfs al voor de deadline af. Maar daar stopt voorlopig het goede nieuws. Want bij GroenLinks-PvdA en VVD, de meest logische partijen om zich daarna aan te sluiten, zit geen beweging.
Jetten en Bontenbal hebben wel informeel contact met partijleiders Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) en Dilan Yesilgöz (VVD). Dat gaat verder dan elkaar in het Tweede Kamergebouw toevallig tegenkomen tijdens de stemmingen en dan even een praatje maken. Er wordt gebeld. Al is het niet zo dat er vanuit de formatie inhoudelijke stukken aan hen worden voorgelegd, zeggen ingewijden.
Maar het verhaal is bekend. Yesilgöz heeft de deur naar de linkse fusiepartij in de campagne dichtgegooid en daar lijkt ze na de verkiezingen een extra slot op te hebben gezet.
Ook informateur Sybrand Buma ziet geen beweging. De blokkade van de VVD tegen een samenwerking met GroenLinks-PvdA "is er en die blijft er", zei hij vrijdag.
Bij de VVD wordt er geen enkele druk gevoeld om dat slot er na verloop van tijd voorzichtig af te halen. Men wacht geduldig af en vermoedt dat D66 tijd nodig heeft om de achterban warm te maken voor de voorkeurscoalitie van de VVD. Namelijk met JA21 erbij.
Die contacten worden intussen warm gehouden. Yesilgöz en JA21-leider Joost Eerdmans hebben onlangs geluncht in Amsterdam. Ook met Eerdmans is er vanuit D66 en CDA contact, al is dat een stuk minder dan met Yesilgöz en Klaver. Want met JA21 is in theorie een coalitie zonder de VVD mogelijk. Namelijk met GL-PvdA en ChristenUnie.
Maar ook de rol voor Eerdmans is onduidelijk. Hij zei tegen verkenner Wouter Koolmees "geen enkele" partij uit te sluiten. Een dag later liet hij weten niet in een coalitie met GL-PvdA te stappen. "Daar kun je een streep doorheen zetten."
Bij GL-PvdA zijn er geen nieuwe blokkades. De partij doet al jaren geen zaken met de PVV en FVD. Maar met de VVD wil men best praten. Zelfs ook met JA21. Al moet er dan nog "heel veel water door heel veel rivieren", zegt een betrokkene.
Zo slinken de opties voor een meerderheidskabinet. Een minderheidscoalitie wordt dan automatisch een van de opties, dus dat wordt intern bij D66 en CDA niet uitgesloten. Maar eigenlijk zit niemand daar op te wachten. "Weer een experiment na de chaotische afgelopen twee jaar", wordt er gezegd.
Met een minderheidscoalitie heb je ook een bereidwillige oppositie nodig en daar stokt het al. "Wij gaan niet gedogen", zegt men bij GroenLinks-PvdA.
Bovendien hebben D66 en CDA nog geen serieuze gesprekken gevoerd met de VVD en JA21. Bij die variant liggen geen blokkades op tafel. "Waanzinnig als daar niet eerst een poging wordt ondernomen", zegt men bij de VVD. Overigens heb je met die vier partijen geen meerderheid, maar ook geen minderheid. Je komt precies op 75 zetels uit. Dat is genoeg om een motie van wantrouwen te overleven, maar het is ook te weinig om een wet aan te nemen.
Intussen werken D66 en CDA verder aan de "contouren" van het "mogelijk te voeren beleid voor de aankomende kabinetsperiode", zoals Koolmees dat schreef in zijn advies. Daarmee laten ze ook al in hun kaarten kijken op welke onderwerpen ze concessies willen doen.
"Dat is voor die partijen de grote kwetsbaarheid", zei Buma voordat hij met zijn opdracht als informateur begon. Hij noemde dat "moedig" en ook "kwetsbaar". De komende weken moet blijken of het ook verstandig was.
Source: Nu.nl algemeen