Femicide is geen nieuw probleem. Sterker nog: het aantal slachtoffers van vrouwenmoord is de afgelopen vijftien jaar stabiel gebleven, laten CBS-cijfers vrijdag zien. Hoe herken je signalen en rode vlaggen in jouw eigen relatie of bij je vriendin, moeder, zus of iemand anders?
Als vrouwen in Nederland worden vermoord, is de dader in meer dan de helft van de gevallen haar (ex-)partner. Daarmee is het een 'voorspelbare' moord. En ook de signalen de eraan voorafgaan zijn redelijk voorspelbaar, zegt Kirsten Regtop tegen NU.nl. Ze werkte als hulpverlener bij Veilig Thuis en is inhoudsdeskundige op het gebied van (ex-)partnergeweld.
"Vaak gaat er een duidelijk patroon van partnergeweld aan vooraf, zoals dwingende controle. Dit soort gedrag komt in Nederland veel voor en de opbouw naar escalatie is redelijk voorspelbaar. Daar ligt de grootste kans om te voorkomen dat iemand daadwerkelijk overgaat tot dodelijk geweld. Káns, want als iemand kwaad wil doen, dan zal dat uiteindelijk lukken. We kunnen vrouwenmoord niet helemaal voorkomen."
Het is belangrijk dat we deze patronen als samenleving leren herkennen, zegt Regtop. "Vaak begint het al bij een naar, onbestemd gevoel als je zus of vriendin haar nieuwe vriendje voorstelt. Vertrouw op dat gevoel en hou het in de gaten." In een relatie waarin femicide kan ontstaan is al snel een bepaalde mate van manipulatie. Je ziet je zus of vriendin minder, de bewegingsvrijheid van die persoon wordt kleiner. Laat haar in die fase niet in de steek, zegt Regtop. Blijf betrokken.
"Iemand in zo'n nieuwe relatie met een potentiële dader zal in het begin helemaal opgaan in die relatie. Het is vaak een onstuimig liefdesverhaal. Een man is dan nog geen pleger, maar bezig met de voorbereiding. Hij wil graag een heel diepe, intense band met zijn partner. Als dat bereikt is, begint de angst om die te verliezen." Zo beginnen de controle, dwingend gedrag, manipulatie en gemene spelletjes. Iemand wordt jaloers en labiel.
Zo'n man wil totale controle, zegt Suzanne Bouma tegen NU.nl. Zij is sociaalwetenschappelijk onderzoeker, gespecialiseerd in onder meer partnergeweld. "Eerst pakken ze een vrouw helemaal in, geven haar al hun liefde en aandacht. Als een vrouw dan verliefd is, gaat hij langzaam meer controle uitoefenen: 'Waarom trek je dat jurkje aan? Waarom ga je weer naar je ouders of je vriendinnen? Blijf bij mij, anders doe ik mezelf iets aan.'" In zo'n relatie raakt een vrouw volledig geïsoleerd.
Regtop: "Wij als omgeving moeten heel geduldig het lijntje open blijven houden met deze vrouwen. We weten niet hoe gevaarlijk de dader is. Misschien wil je het liefst iemand wegtrekken en thuis opsluiten. Een pleger zal dan op zoek gaan en haar ook vinden. We weten ook dat er negen keer meer kans is op een fatale afloop als een vrouw zo'n relatie beëindigt. Roep dus niet dat ze maar gewoon bij hem moet weggaan."
Blijf vragen stellen, zegt Regtop. Probeer te spiegelen door bijvoorbeeld te vragen: Jij moet je locatie aanzetten als je op stap bent, doet hij dat dan ook? En zeg dat ze altijd bij je mag aankloppen als zij er zelf klaar voor is. Zo geef je de autonomie terug. En hoe moeilijk het ook is: probeer niet te oordelen en zeg ook geen dingen als: 'Ik heb hem nooit vertrouwd' of 'Ik dacht het al'.
Zoek vooral ook hulp bij vrouwenopvangorganisaties, zegt Regtop. Die kunnen helpen met het opstellen van een veiligheidsplan, zodat iemand veilig kan weggaan. "We zien vaak dat een pleger steeds bezig is iemand terug te krijgen, maar dan ineens van mening lijkt veranderd en de relatiebreuk lijkt te accepteren. Laten we nog één keer afspreken om afscheid te nemen, zegt hij dan. Dat zijn de momenten waarop de moord plaatsvindt. Als je dit hoort van jouw vriendin, zus of collega: ga dan mee of zorg dat iemand anders meegaat. Met alleen een locatietracker ben je dan al te laat."
Source: Nu.nl algemeen