Zijn Oekraïne-plan, de Epstein-files, handelsoorlogen - de storm van nieuws rond de Amerikaanse president Donald Trump woedt weer hevig. NU.nl vroeg drie deskundigen welke ontwikkelingen rond Trumps presidentschap zij momenteel extra aandachtig volgen.
"Voor mij is het belangrijkste thema iets wat veel kwesties met elkaar verbindt: Trumps greep op de Republikeinse Partij lijkt te verzwakken", zegt Andrew Gawthorpe van de Universiteit Leiden. "Hij krijgt steeds meer kritiek en verzet te verwerken, bijvoorbeeld over Oekraïne, Epstein, de hoge kosten voor levensonderhoud en de immigratierazzia's."
Met de tussentijdse verkiezingen van november volgend jaar in aantocht beginnen sommige Republikeinen afstand te nemen van Trump, zegt de historicus. De president kan zich niet opnieuw verkiesbaar stellen in 2028. Hij is bovendien 82 jaar oud als hij het Witte Huis verlaat. "Zijn vermogen om angst in te boezemen neemt af en mensen beginnen na te denken over wat er na hem komt."
Trump leed een gevoelige publieke nederlaag toen hij er niet in slaagde zijn partijgenoten in het Congres te overtuigen om tegen vrijgave van de Epstein-files te stemmen. "Dat zij hem tot een draai van 180 graden dwongen, was heel opvallend. Het wetsvoorstel werd uiteindelijk bijna unaniem gesteund. En als het gaat over Oekraïne, zien we dat sommige Republikeinse senatoren en leden van het Huis van Afgevaardigden hun verbijstering uitspreken over zijn 28 puntenplan voor vrede."
Republikeinse politici uit swingstaten maken zich ook zorgen over de impopulariteit van het harde migratiebeleid van de regering. "Afgevaardigden in staatsparlementen zeggen te merken dat de publieke opinie zich tegen hen keert, terwijl de kiezer de Republikeinen normaal gesproken beschouwt als sterker dan de Democraten op het gebied van migratie."
Volgens Gawthorpe hangt er sinds een paar weken iets nieuws in de lucht. "Een bereidheid onder Republikeinen om Trump te bekritiseren. Die zal zich steeds duidelijker laten zien naarmate de tussentijdse verkiezingen dichterbij komen."
Jelte Olthof van de Rijksuniversiteit Groningen houdt de komende tijd de economische situatie in de VS nauw in de gaten. Veel Amerikanen kozen voor Trump omdat ze dachten dat hij de beste papieren had om de economie te verbeteren. "Hij klopt zichzelf op de borst en zegt dat de economie beter draait dan ooit tevoren en dat de prijzen onder controle zijn. Maar mensen zien zelf dagelijks iets anders als ze bij de kassa staan."
Een andere belangrijke economische kwestie, die ook doorklinkt in Amerikaanse supermarktschappen, zijn Trumps importheffingen. Om die op te kunnen leggen, heeft hij het Congres omzeild. Het hooggerechtshof buigt zich over de vraag of dat mag volgens de grondwet. "De hoorzitting is geweest, het hof heeft gestemd en we wachten op de uitslag. Dat wordt belangrijk, zowel voor Amerika zelf als internationaal."
Ondanks alle ruis over andere onderwerpen zijn de heffingen hét grote beleidsinitiatief van de regering-Trump, zegt Olthof. Hij ziet een reële kans dat het besluit van het hooggerechtshof nadelig uitpakt voor Trump. "Het Witte Huis komt dan in een crisismodus terecht. Trump heeft meerdere keren gezegd dat hij de uitspraak naast zich neerlegt als die hem niet bevalt. Het hooggerechtshof heeft eigenlijk geen middelen om de uitvoering van uitspraken af te dwingen, want federale ambtenaren en het leger werken voor de president. Dan zou je dus een fundamentele grondwettelijke crisis krijgen."
Ook als het Witte Huis zo'n uitspraak respecteert en niet besluit om heffingen op een andere manier door te voeren, blijven er een hoop vragen onbeantwoord. Zijn de afspraken die met andere landen zijn gemaakt dan opeens ongeldig? En moeten er heffingen worden terugbetaald?
Momenteel staat de Oekraïneoorlog dankzij de gesprekken over een Amerikaans vredesvoorstel weer in het middelpunt van de belangstelling. Na aanpassingen in samenspraak met Oekraïne ligt dat voorstel nu weer bij het Kremlin.
Voor Jack Thompson van de Universiteit van Amsterdam blijft de grootste vraag hoe de regering-Trump die vredesonderhandelingen aanvliegt. "Bij een orthodoxere regering is makkelijker te voorspellen hoe het zal lopen. Nu wordt er op het ene moment enorme druk uitgeoefend op Oekraïne, waarna het Witte Huis zijn aandacht lijkt te verliezen en begint te praten over maatregelen tegen Rusland, die er vervolgens niet komen."
In dat kader loont het volgens Thompson ook om te kijken welke grote buitenlandse dossiers juist niet voorbijkomen in de drukke nieuwsstroom. "Niemand praat nog over China", zegt hij. China-haviken, die dat land meer als internationale rivaal wilden behandelen, hadden veel invloed binnen de Amerikaanse politiek, maar volgens de historicus zijn zelfs deskundigen verbaasd over hoe snel die is verdampt. "Dat komt voor een belangrijk deel door Trump. De grootste kwestie in de relatie tussen de VS en China is Taiwan. Weinig mensen geloven dat Trump Taiwan te hulp zou schieten als China dat aanvalt."
De belangrijkste adviseurs van Trump zien de Amerikaanse aandacht liever verschuiven naar het westelijk halfrond, naar Venezuela en de strijd tegen drugskartels. "Een klein eiland, ergens ver weg, heeft gewoon niet hun prioriteit. Binnen de regering-Trump is niemand ermee bezig dat China een hoofdpijndossier is dat in de koelkast is beland, terwijl het kan uitgroeien tot het gevaarlijkste probleem van allemaal."
Boven de markt hangt namelijk het volgende: de Chinese president Xi Jinping heeft de Chinese strijdkrachten opgedragen om in 2029 klaar te zijn voor een grote militaire operatie, zoals de invasie van een zeker eiland.
Source: Nu.nl algemeen