Suriname verrijkte het Nederlandse voetbal op onnavolgbare wijze. De Volkskrant maakte vanwege de vijftigjarige onafhankelijkheid van Suriname een top 50 voetballers met Surinaamse roots, waarbij is gekeken naar zowel hun kwaliteit als hun invloed op de sport.
zijn voetbalverslaggevers van de Volkskrant.
Is Ruud Gullit de beste Nederlandse voetballer van Surinaamse afkomst aller tijden? Of Humphrey Mijnals? Virgil van Dijk, Clarence Seedorf, Edgar Davids? En wie was André Kamperveen?
Een selectie maken uit een oceaan van talent is bijna ondoenlijk en sowieso subjectief. Toch is het gedaan. Zo kan het dat relatief grote namen als Steven Bergwijn, Quincy Promes en Jeremain Lens ontbreken, net als bijvoorbeeld Charley Marbach uit het talentvolle district Coronie, een opzienbarende dribbelaar met gebrekkige discipline, die bij Elinkwijk lid was van het zogenoemde ‘Klavertje 5’; vijf Surinaamse vernieuwers aan de bal.
Een top 50 dus van voetballers met Surinaamse wortels, waarbij adviezen van kenners als pedagoog Marjorie Esajas en de journalisten Humberto Tan en Diederik Samwel soms zijn overgenomen en af en toe niet. Het palet is breed: voetballers in Suriname en in Nederland, van voor en vooral van na de onafhankelijkheid in 1975, geboren aan beide kanten van de oceaan.
Een enkele bestuurder, een paar vrouwen en trainers. Er is een eerbetoon aan de levenden en de doden van de SLM-ramp van 1989, die vliegramp die het hart uit de Surinaamse gemeenschap rukte, met spelers van het Kleurrijk Elftal onder de slachtoffers.
Wat Marjorie Esajas betreft had Mijnals op één gestaan. ‘Humphrey Mijnals heeft de weg geplaveid voor Surinaamse voetballers, terwijl velen tegenwoordig niet meer weten wie hij was. Dankzij hem kregen Ruud Gullit en al die anderen het makkelijker.’ Mijnals kwam ver voor de onafhankelijkheid naar Elinkwijk in Utrecht, voetbalde daarvoor al in Brazilië en in de nationale ploeg van Suriname, en na zijn debuut in 1960 ook drie keer voor Oranje. Hij was een bezienswaardigheid, niet alleen door zijn spectaculaire omhaal tegen Bulgarije, en een slachtoffer van racisme. Onbekend maakt onbemind.
Suriname bracht ‘kaseko’ in het Nederlandse voetbal, stelt Esajas. ‘Zij hebben kaseko in hun benen.’ Kaseko is aanstekelijke, ritmische muziek met veel drums. Pedagoog Esajas, die met haar instituut Fyjas tracht om diversiteit, gelijkheid en inclusie te bevorderen, deed jarenlang onderzoek, ook binnen het voetbal. Ze roemt het Surinaamse talent, gecombineerd met de Nederlandse opleiding en structuur. ‘Dan ontstaat er iets.’
Daarnaast dook ze in archieven en reconstrueerde ze het verhaal van haar familie, waarin slavernij en voetbal verweven zijn. In een romantisch aangezet essay schrijft ze over haar voormoeders tot zes, zeven generaties geleden. Ze lieten hun kinderen vluchten uit Kameroen, in West-Afrika, vanwege het gevaar van een gewelddadige stam.
De boot naar beoogd geluk bleek een slavenschip. Generaties later kregen de nazaten de naam Moedig, naar hun karakter. Esajas is de kleindochter van Carolina Margaretha Moedig, van de plantage Laarwijk, waar ook telgen van Van Gobbel, Drenthe, Kluivert, Castelen, Slory en anderen opgroeiden, later beroemde namen in het voetbal.
Haar man was een getalenteerde voetballer in Suriname. Hun zoon Andwélé Slory reikte tot twee interlands voor Oranje, kleinzoon Jaden debuteerde reeds in het eerste elftal van Feyenoord en haar andere kleinzoon Dani geldt als belofte. Het is een kwestie van aanleg, en ook van trots, vaak als gevolg van een gevecht om het bestaan.
Esajas herinnert zich dat een Duitse dokter in Suriname tegen haar zei dat Andwélé nooit oud kon worden, vanwege een astmatische aandoening. Eenmaal verhuisd naar Nederland trapte hij zomaar ergens een balletje, was er een ontdekker die aanbood alles voor hem te betalen, van schoenen tot contributie, en ontlook hij als talent bij Odin ’59 in Heemskerk.
Ze haalde hem op met de fiets na de eerste training. ‘De trainer vroeg: waar heeft deze jongen eerder gevoetbald?’ De kleine Andwélé ging bij een club en regelde en passant werk voor zijn vader.
Zo zijn er tientallen mooie verhalen. En schrijnende verhalen, ontstaan uit gebroken gezinnen, de afwezigheid van een vader, of door racisme. De Surinaamse spelers zijn populair na succes, om hun techniek, vrolijkheid, snelheid of gezelligheid. Maar o wee als bijvoorbeeld het Nederlands elftal verliest: dan krijgen juist de Surinaamse spelers vaak de schuld.
Clarence Seedorf voelde zich soms zelfs geen Nederlander. Journalist Humberto Tan, voorzitter van de door de KNVB opgerichte Commissie Mijnals, die zich inspant voor inclusiviteit en strijdt tegen discriminatie en racisme, wijst op een recente foto op sociale media, van aanvoerder Vigil van Dijk en andere spelers van kleur in het vliegtuig. De foto werd genomen rond de interland tegen Polen, waarin Oranje zich officieus plaatste voor het WK. Tan: ‘Als je de commentaren onder die foto leest, over zwarte apen en nog veel erger... Het is ongelooflijk dat het nog steeds zo gaat.’
Esajas: ‘Er hoeft maar iets te gebeuren en de Surinaamse jongens worden hard aangepakt door koele Nederlanders.’ Zij zou het zelfs begrijpen als meer voetballers in de toekomst zouden kiezen voor de nationale ploeg van Suriname, zeker als die zich gaat plaatsen voor eindtoernooien. Tan: ‘De problematiek is internationaal. Oud-prof Ian Wright zei vorige week dat Engeland blijkbaar niet klaar is voor een zwarte superster, naar aanleiding van discrimatie jegens Jude Bellingham.’
Tan stelt nochtans dat er ook veel ten goede is veranderd, ook binnen de KNVB, qua inclusiviteit. Marianne van Leeuwen, een vrouw, is algemeen directeur. Nigel de Jong, een van de dragende spelers in het Nederlands elftal dat de WK-finale van 2010 bereikte, is technisch directeur van de bond en Clarence Seedorf is lid van de raad van commissarissen. Toch blijft de commissie voortdurend streven naar verbetering, bijvoorbeeld door ook sociale aspecten op te laten nemen in de licentievoorwaarden voor clubs.
Over succes gesproken: Virgil van Dijk is sinds kort de international met de meeste interlands als aanvoerder van het Nederlands elftal, met 72 stuks. Ruud Gullit was aanvoerder van de enige nationale mannenploeg die een prijs won in het voetbal voor senioren: het EK van 1988.
Ja, de invloed van Suriname op het Nederlandse voetbal is ontzagwekkend. In vijftig jaar, en daarvoor ook zeker, hebben de spelers het voetbal kleur gegeven. Letterlijk, maar ook figuurlijk, door hun onbevangen, opgewekte speelstijl. Tan: ‘Ruud Gullit verkoos als tiener uit Amsterdam Haarlem boven Ajax vanwege de trainer, Barry Hughes, ook omdat die hem de ruimte liet om plezier te maken.’ Kaseko, als het ware.
Met dank aan Marjorie Esajas, Humberto Tan en Diederik Samwel.
Het was prettig schuilen achter het imposante lijf van de charismatische alleskunner Gullit met de steeds langere dreadlocks. ‘Als je voor de wedstrijd naast Ruud stond in de catacomben, stond je al met 3-0 voor,’ verwoordde René van der Gijp het gevoel van vele ploeggenoten.
Gullit maakte diepe indruk bij Haarlem, Feyenoord, PSV, AC Milan, Sampdoria en Chelsea als libero, middenvelder, rechtsbuiten en spits. Aanvoerder bovenal van het enige Nederlands elftal dat een eindtoernooi won, het EK ’88 in West-Duitsland, doelpuntenmaker in de finale ook nog.
Iedereen liep indertijd met Gullit-pruiken en -petjes, zoals dat ook weer het geval was tijdens het EK in Duitsland vorig jaar. Immer vrolijke allemansvriend die kleur bekende toen hij zijn Gouden Bal opdroeg aan de Zuid-Afrikaanse vrijheidsstrijder Nelson Mandela. Na een minder succesvolle trainerscarrière al jaren voetbalduider op menig zender. Nog steeds bestrijder van racisme en voorvechter van inclusiviteit in het voetbal via de Commissie Mijnals.
De eerste Surinaamse speler in het Nederlands elftal zette zijn debuut in april 1960 in een oefenwedstrijd tegen Bulgarije kracht en pracht bij door uit te verdedigen met een spectaculaire omhaal. Na afloop vloog hij nogmaals de lucht in, zo de schouders op van op het veld gekomen dolenthousiaste veelal witte toeschouwers in het Olympisch stadion. Hartverwarmende beelden, terwijl Mijnals ook te maken had met racisme.
Minna plaveide de weg voor al die andere Surinaamse Oranje-internationals. Ondernam een bootreis van zestien uur om te gaan spelen bij de Utrechtse profclub Elinkwijk na een tip van een dominee uit Zeist die zijn ouders kende. Het bleef bij drie interlands voor Mijnals na een conflict met bondscoach Elek Schwarz, voor Suriname had hij er al 45 gespeeld. Hij was een verdediger, met een prachtige statige stijl, passeerde makkelijk en werd een voorbeeldfiguur voor zijn generatie.
Was niet alleen aanvoerder van het Surinaams elftal in de jaren veertig en een van de allereerste Suriprofs in Nederland, bij HFC Haarlem, maar daarna ook bondscoach, mediamaker, voetbalbestuurder en minister. Op zijn initiatief werd de Caribische voetbalbond CFU opgericht en als vicevoorzitter van de Fifa verrichtte hij met koning Juan Carlos de aftrap van het WK 1982 in Spanje.
Een halfjaar later werd hij met veertien lotgenoten doodgeschoten in Fort Zeelandia door het militaire regime. Het werd gezien als de doodsteek voor de Surinaamse democratie én het Surinaams voetbal. In 2000 werd het Suriname Stadion omgedoopt tot André Kamperveenstadion, er staat ook een standbeeld van Ampie.
Alias Mister Champions League, Seedorf hief de beroemde beker viermaal boven zijn hoofd voor drie verschillende clubs – Ajax, Real Madrid en AC Milan. Had desondanks een haat-liefdeverhouding met het Nederlandse voetbalpubliek, dat eindigde in een staande ovatie in 2017 toen hij in de Johan Cruijff Arena tot bondsridder werd benoemd.
Lang voelde Seedorf alleen diepe genegenheid vanuit Suriname. Dat vertelde hij de Volkskrant tijdens het EK 2000 nadat er weer kritiek was neergedaald op zijn spel en trotse houding. ‘Eigenlijk word ik niet geaccepteerd als Nederlander.’ Een jaar later liet hij een stadion aanleggen in Suriname en gaf geld voor een lokale jeugdcompetitie.
Net als leeftijdgenoot Gullit, die hij al kent sinds de jeugd van de Amsterdamse club DWS, kon Rijkaard alles. Hij was hij een veelwinnaar, welbespraakt doch ingetogener van aard dan Gullit. Magistraal op het EK ’88 en later bij AC Milan. Fabelachtige rentree bij Ajax met Champions League-winst, won als coach dezelfde beker met Barcelona en was bondscoach tijdens het EK 2000. Daarna verkoos hij de anonimiteit, tenzij de Cruyff Foundation belt.
Van Dijk, opgevoed door een Surinaamse politievrouw, is al jaren de grote chef bij Liverpool en Oranje. Poseert bij winst van een prijs met een Surinaams-Nederlandse vlag en droomt van Nederland-Suriname op het WK.
De speler die iedereen op straat wilde zijn, ook door de documentaire Van straat tot stadion (1984). Schitterende techneut werd dienstbare spelmaker. Europees kampioen en Europa Cup I-winnaar in 1988.
Favoriete doelman van Johan Cruijff, onder meer vanwege zijn talent om mee te voetballen. Mikpunt van racisme, dat hem raakte maar nooit kraakte. Jaagt als bondscoach van Suriname op de eerste WK-deelname.
Trukendoos, ijzervreter én stijlicoon. Tijdens het EK 2000 was de beeltenis van de bebrilde oud-Ajacied op een wolkenkrabber in Rotterdam geplakt. Voetbalt nog graag op pleintjes wereldwijd, en op zijn geboortegrond in Coronie.
Won met Van Dijk de Champions League met Liverpool, jarenlang stuwende kracht en belangrijke doelpuntenmaker in Oranje. Thans ondersteunt hij goede doelen in Suriname, liet de school van zijn ouders renoveren.
Wie geen kaartje had, klom op 20 januari 1957 in de bomen buiten het stadion van Elinkwijk voor het eerste optreden van de razendsnelle Kruin. Met een hattrick beloonde de Garrincha van de polder de toeschouwers.
De ideale twaalfde man bij Feyenoord en Ajax werd de ideale eerste man als bondscoach van Suriname met kwalificatie voor de Gold Cup met lokale amateurs in 2021 als meest aansprekende verdienste.
Van amateurvoetballer bij Barendrecht opgeklommen tot de gevaarlijkste verdediger van Internazionale en Oranje. Met zijn harde voeten en voorhoofd is hij bij veel goals betrokken. Zijn geheim? ‘Surinaams eten!’
Voor eeuwig verbonden aan de laatste Champions League-winst van een Nederlandse club met zijn doelpunt in 1995 namens Ajax tegen AC Milan. Lang Oranje-topscorer, daarna topfuncties bij Barcelona en PSG.
De openingswedstrijd van het EK 2017 was tevens de eerste keer dat een Nederlands vrouwenteam in een volgepakt groot stadion speelde. Van de Sanden maakte in die wedstrijd het verschil als opmaat naar de Europese titel. Won twee Champions Leagues met Olympique Lyon. Een rappe aanvaller en een vrolijke, zelfkritische verteller en gangmaker. Zware jaren volgden, met kritiek en blessures, maar keert telkens weer terug in Oranje.
In 2000 vreesde bondscoach Menzo dat Surinaamse talenten niet meer zouden doorkomen. Een carrière opbouwen in Nederland zou te makkelijk zijn geworden: ‘Ze kennen het woord overleven niet meer.’ De stroom droogde echter nooit op. Gravenberch is de huidige vaandeldrager.
Rustige kracht naast de meer aanwezige Seedorf, Davids, Kluivert en Bogarde van die beroemde Ajax-lichting ontpopte zich als coach tot kampioenenmaker (Jong Ajax), en recordhouder (Jong Oranje won alle EK-kwalificatieduels).
Speelde nooit in Europa, maar toen Schal in 2023 in Den Haag opdook, wilde iedereen op de foto met de ‘Cruijff van Suriname’. De gelijkenis zat hem in zijn prijzenoogst, schijnbewegingen en analytisch vermogen.
Kampioen met Ajax en Manchester City, basisspeler in de zilveren WK 2010-ploeg. Terriër op het middenveld. Ook als ondernemer en bestuurder laat hij zich niet de kaas van het brood eten. Eerste technische KNVB-baas van kleur.
Nog zo’n favoriet van Cruijff, ook in Rome en Milaan hielden ze van Winter, en heel Nederland gilde zijn naam toen hij gelijkmaakte tegen Brazilië op het WK ’94. Moest wijken als bondscoach van Suriname na verloren penaltyserie.
Selfmade dromenvervuller. Werkte zich tot doelpuntenkanon bij Atlético Madrid en Chelsea. Gewaardeerd in Engeland als tv-analist, voormalig assistent-bondscoach en danser (in het programma Strictly Come Dancing).
Vrolijkte Nederland op met zijn lauwe bewegingen, faja voorzetten en aanstekelijke tories op het EK tot 21 jaar in 2007. Vierde de toernooiwinst in Suriname, en toog naar Real Madrid. Recent getroffen door een herseninfarct.
Vleugelfladderaar uit de jaren tachtig en negentig met vrolijkheid, dribbels en voorzetten als wapens. Zo’n voorzet vloog er soms zelfs pardoes in. Nog steeds de standaard voor elke Ajax-buitenspeler.
Gemiddeld als speler, geslepen en gul als trainer, vooral bij Barcelona als superhulp van Rijkaard met zijn tactische slimheid en zijn gave om zowel de Van Bommels als de Ronaldinho’s voor zich te winnen.
Gracieuze, harde verdediger van onder meer Feyenoord. Jarenlang de enige Surinaamse trainer in het betaald voetbal. Duwde ADO, Vitesse en Sparta naar boven, thans assistent bij ‘Natio’, het Surinaams elftal. Ontspant door te jagen in het oerwoud.
Speelde zijn eerste wedstrijd bij Blauw-Wit met bivakmuts en wanten. Sparendam beet door en werd zo gewaardeerd dat hij na 300 wedstrijden een auto kreeg van zijn club. Erwin Koeman is naar hem vernoemd.
Werkte zich op tot zeer geliefde reservedoelman van Ajax. Keek in 1989 reikhalzend uit naar duels met het Kleurrijk elftal in Suriname voor het goede doel. Het SLM-vliegtuig stortte neer op Zanderij. Veertien Suriprofs kwamen om.
Zou in Suriname voor het eerst zijn vader ontmoeten, maar kwam ook om bij de vliegramp. Bij FC Volendam is een sporthal naar hem vernoemd, in de Bijlmer staat een standbeeld. Van Dorpel en Doesburg staan symbool voor alle overledenen.
Lens is de bekendste van de drie Suriprofs die de zogeheten SLM-ramp overleefden. Lens moest door zijn verwondingen op zijn 25ste stoppen als spits. Werd succesvol zaakwaarnemer, maar mist zijn oude makkers nog elke dag.
Eenvrouwsleger voorin bij ADO, Twente, Bayern, Juventus en (thans) Wolfsburg. Ontbolsterde de laatste jaren in Oranje met veel doelpunten tegen grote landen. Bloedsnel, een kei in passeren. Haar geheim? Beelden terugkijken.
Compromisloze wereldbekerwinnaar met Ajax, die op de kaft van zijn rauwe biografie ‘Deze neger buigt voor niemand’ zijn tatoeage van de Surinaamse vlag toont. Coacht neefjes Danilho Doekhi, Lamare en Melayro Bogarde op afstand.
Topscorer van het Surinaams elftal en de enige speler met een Surinaams paspoort die een internationale profcarrière opbouwde. Bijzonder omdat voetballers van buiten de EU drie keer modaal moeten verdienen bij een Europese club.
Kampioen met Feyenoord, Juventus en Istanbul Basaksehir, tevens invaller in de WK-finale van 2010. Man van de originele bewegingen, ondernemingen, auto’s, muziek, uitspraken en tatoeages (Bart Simpson).
Eindeloze voetbalreis door Europa, met veel stops in Amsterdam en Istanbul. De veelzijdige aanvaller met het (afgeleerde) heupschot maakte een memorabele rentree in Oranje met een donkerroze coupe.
Uitvinder van de kont-erin-en-draaien-techniek. ‘We zoeken een type Henny Meijer’, hoor je oudere trainers nog wel eens zeggen. Vooral op dreef bij FC Groningen. Maakte de eerste goal in de J-League, de Japanse competitie.
Razendpopulaire sneltrein in Rotterdam. Probeerde het nog even in het buitenland, maar keerde snel terug naar Feyenoord, waar hij al jaren jeugdtrainer is na korte tijd een Surinaamse winkel te hebben bestierd.
Alleskunner bij Ajax en maker van een van de mooiste doelpunten in de geschiedenis van het Italiaanse voetbal namens Genoa. Thans een veel ingezette ESPN-analyticus. Zoon Skye tekende contract bij Ajax.
Onvergetelijk was zijn doelpunt in 1991 namens Feyenoord tegen Ajax, daarmee de wederopstanding van zijn lievelingsclub inluidend. Had met Taument, Blinker, Fraser, Van Gobbel en Gorré een flinke Surinaamse twist.
Geen grootse carrière in vergelijking met anderen in deze lijst. Wel de eerste in Nederland geboren prof die voor Suriname uitkwam en temidden van lokale Surinaamse amateurs Natio in 2021 naar de Gold Cup schoot.
Is nu vooral bekend als vader van international Xavi, maar was zelf een verdienstelijke eredivisiespits. Daarnaast ruim 14 jaar bestuurslid van de stichting Suriprofs en nauw betrokken bij sociale projecten in Suriname.
Debuteerde jonger dan zijn beroemde vader, maar trad pas recentelijk uit diens schaduw als spelmaker bij stuntploeg Bournemouth en Oranje. Wereldrecordhouder strafschoppen benutten (drie in een wedstrijd).
Oud-voetballer van Volendam en Emmen, maar de laatste jaren met Menzo drijvende kracht achter Natio door spelers te overtuigen om voor Suriname uit te komen en de financiering van interlands rond te krijgen.
Moet de opvolger worden van de iconische buitenspeler Lieke Martens, maar wordt vaak opgesteld als linksback. Champions Leaguewinnaar met Barcelona. Citaat: ‘Ik ben een persoon die met elke situatie goed omgaat.’
Mijnals leek een eendagsvlieg als Oranje-international van Surinaams bloed. Pas 21 jaar later werkte de felle back Zondervan zich op tot een eenmalig optreden in Oranje als voorbode van de Gullit-generatie.
Mix van Rotterdamse straattechniek, Amsterdamse arrogantie en Surinaamse discipline dankzij pa en eerste coach Jeffrey. Smaakmaker in Brugge en Eindhoven, nummer 1-hit gescoord, wat wordt het bij Napoli?
Symbool van de onpeilbare schatkamer aan Nederlands-Surinaams talent, van de velen die hopen dat het allemaal een keer net goed valt. Schitterde op het jeugd EK 2017 en verdiende daarmee lucratieve transfer.
Stopte Rigters mede door blessures al op zijn 28ste, werd Chery op die leeftijd pas net echt goed. Bijna tien jaar later de grote man op het middenveld bij NEC en Suriname. Zinnebeeld dus van de eeuwige jeugd.
‘Malen, Malen, Malen, Malen, Malen’, stond er op Teletekst onder PSV-Vitesse (5-0). Alleen daarom al onvergetelijk in Eindhoven. Daarna belangrijk, maar nooit onomstreden bij Borussia Dortmund, Aston Villa en Oranje.
Feyenoord-talent dat zich lekkerder voelde in Zuid-Europa. Stond al jaren klaar om voor Natio uit te komen en enthousiasmeerde vele anderen. Speelde tussen 2021 en 2023 uiteindelijk 15 interlands.
Een voetballeven lang verdediger van de aimabele maar nimmer iets presterende eerstedivisieclub Telstar. Als Telstar-coach verantwoordelijk voor een van de meest sensationele promoties in de Nederlandse geschiedenis.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant