Prince werd 57, Sinéad O’Connor 56, Elvis Presley niet ouder dan 42. En dat is geen toeval, stellen Duitse onderzoekers in een nieuwe analyse. Beroemde popzangers leven gemiddeld vijf jaar korter dan minder bekende collega’s.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Want tegenover Whitney Houston (overleden op haar 48ste) en Michael Jackson (50) staan Billy Ledbetter, Bobby Livingston en Con Cluskey. Beroepsartiesten, van wie u waarschijnlijk nog nooit heeft gehoord, maar die óók hitsucces hadden – al werd Con Cluskeys hit Diane minder bekend dan Billy Jean.
Maar Cluskey overleed op zijn 80ste, Ledbetter kort voor zijn 65ste en Livingston op zijn 75ste. Door de bank genomen toch een slag ouder dan de échte supersterren, signaleren gezondheidswetenschappers van de Duitse Universiteit van Witten/Herdecke na analyse van 648 beroemde en minder beroemde popartiesten, in vakblad Journal of Epidemiology and Community Health.
Zet tegenover elke superster een in leeftijd, geslacht en herkomst vergelijkbare mindere god, en de supersterren hebben een ongeveer 33 procent hoger risico om als eerste van de twee te overlijden, becijferen de wetenschappers. De overleden supersterren uit hun onderzoek werden gemiddeld ruim 75 jaar oud; de minder beroemde sterren bijna 80. Een aanwijzing dat niet zozeer de leefstijl in de popmuziek in het algemeen, maar de roem dodelijk kan zijn, betoogt de groep onder leiding van hoogleraar Michael Dufner.
Wat daarachter zit, is lastiger te zeggen, benadrukt Dufner desgevraagd per e-mail. Zo zal een bekendere artiest meer optreden, en mogelijk ook meer zijn blootgesteld aan ongezonde zaken zoals jetlags, korte nachten, stress en rokerige zalen.
‘Met een onderzoeksopzet als de onze is het nooit mogelijk om met zekerheid te stellen dat roem een causaal effect heeft’, aldus Dufner. ‘Daarvoor zou je een experiment nodig hebben: neem een grote groep kinderen, wijs de helft van hen willekeurig toe aan muzikale wereldroem en de andere helft aan wat minder roem, en kijk wie eerder overlijdt.’
Dat vindt ook hoogleraar epidemiologie Frits Rosendaal (LUMC), na lezing van het onderzoek. ‘En waarom alleen zangers van populaire muziek? Waarom geen Caruso of Slash?’, tekent hij bovendien aan, verwijzend naar respectievelijk de Italiaanse tenor en de gitarist van Guns N’ Roses. ‘Waarom geen sporters?’ Eigenlijk valt er ‘geen conclusie aan te verbinden’, vindt Rosendaal dan ook.
Uit de ruwe cijfers, ingezien door de Volkskrant, blijkt overigens dat supersterren wat vaker dan ‘gewone’ artiesten omkomen door een drugsoverdosis of door zelfdoding. Dat kan erop duiden dat de grootheden meer onder druk staan, oppert Dufner. Al kan het ook anders zitten, erkent hij. Zo wees eerder, Brits onderzoek al eens uit dat popartiesten vaker dan gemiddeld een nare jeugd hebben gehad – wat zowel creatieve bevlogenheid als drugsgebruik of suïcidaliteit kan aanjagen.
Maar dat zou dan ook voor de minder bekende artiesten moeten gelden, stelt Dufner. Het negatieve effect van roem is vergelijkbaar met dat van af en toe roken, becijferen de Duitsers. Dat is des te opmerkelijker omdat supersterren in de regel ook superrijk zijn, een factor die juist levensverlengend werkt.
Over de beroepsgevaren van popmuziek is al jaren veel te doen. Europese en Amerikaanse popartiesten blijken, vanaf drie jaar na hun doorbraak, decennialang een bijna twee keer zo hoog overlijdensrisico te hebben als demografisch vergelijkbare groepen mensen met een ander beroep, bracht Brits onderzoek jaren geleden al aan het licht.
Vooral bij twintigers en dertigers is dat risico verhoogd, volgens een ander onderzoek. Dat laatste onderzoek ontkrachtte overigens ook meteen een hardnekkige mythe dat 27 een gevaarlijke leeftijd zou zijn voor muzikanten, wat dan zou worden bewezen door de ‘club van 27’, artiesten als Kurt Cobain, Amy Winehouse, Jimi Hendrix en Janis Joplin die op die prille leeftijd zijn gestorven.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Source: Volkskrant