Via meer dan 550 nepaccounts op het socialemediakanaal X is rond de Tweede Kamerverkiezingen geprobeerd het politieke debat te beïnvloeden. De profielen, voornamelijk aangestuurd vanuit West-Afrika, herplaatsten berichten. Vooral uiterst rechtse en anti-institutionele boodschappen kregen zo een groter bereik.
is onderzoeksjournalist bij de Volkskrant.
Uit onderzoek van RTL Nieuws en onderzoeksbureau Trollrensics blijkt dat de accounts sinds begin oktober meer dan 23 duizend berichten plaatsten, het merendeel retweets van echte accounts. Op die manier zouden 440 Nederlandstalige profielen van met name politici en rechts georiënteerde opiniemakers zijn versterkt. Vooral het partij-account van Forum voor Democratie (FvD) en de accounts van partijleider Lidewij de Vos en Thierry Baudet konden volgens RTL Nieuws rekenen op buitenlandse steun.
De 550 accounts hebben zelf geen grote schare volgers, maar kunnen wel helpen de boodschap van politici of opiniemakers veel breder te verspreiden. Door het retweeten, liken en volgen van accounts en berichten krijgen de boodschappen een groter bereik. Het algoritme van X zorgt ervoor dat dergelijke berichten eerder worden aanbevolen aan willekeurige andere gebruikers, die er op die manier mee worden geconfronteerd. Volgens deskundigen lijken sommige standpunten daardoor populairder dan ze in werkelijkheid zijn en gaan ook anderen erin geloven door de vele herhalingen.
Volgens RTL Nieuws werden veel van de nepaccounts bestierd vanuit Ghana en Nigeria. In 2020 werd in die landen al eens een trollennetwerk opgerold dat zich actief bemoeide met binnenlandse Amerikaanse aangelegenheden. Dat netwerk bleek vanuit Rusland te worden aangestuurd en richtte zich op het aanwakkeren van verdeeldheid tussen bevolkingsgroepen.
Het is aannemelijk dat Rusland ook achter deze beïnvloedingscampagne zit, zegt Jelle Postma, directeur van stichting Justice for Prosperity. De oud-medewerker van inlichtingendienst AIVD onderzoekt zelf ook buitenlandse beïnvloeding. ‘Dit verhaal bevestigt wat we eigenlijk allemaal al weten: dat er veel desinformatie circuleert die onderdeel is van een grotere ambitie. Rusland heeft al lange tijd gebouwen in West-Afrika vol mensen die dit soort werk doen. Met als doel westerse landen te destabiliseren.’
Justice for Prosperity ontdekte zelf onlangs dat veel van de ‘luidste accounts’ die Geert Wilders en de PVV actief promootten niet uit Nederland komen. De profielen zijn volgens Postma ontstaan in onder andere Macedonië, Nigeria, de VS, India, Portugal en Australië.
In Europa zijn er al langere tijd zorgen over buitenlandse beïnvloeding van verkiezingen via sociale media. Zo was vorig jaar een aan Rusland gelinkt beïnvloedingsnetwerk online actief rond de Europese verkiezingen, om Franse en Duitse radicaal-rechtse partijen te promoten. In Duitsland bleek 10 procent van de tweets over de rechtse AfD-partij afkomstig van Russische accounts. En in juli dit jaar kondigde het Franse Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek naar X aan, omdat het algoritme van het socialemediaplatform buitenlandse beïnvloeding mogelijk zou maken.
Volgens Postma werken socialemediaplatformen als X als een vliegwiel voor desinformatie. ‘Het probleem is dat het ook werkt’, zegt hij. ‘Als het brein bepaalde boodschappen vaak ziet, gaat het minder goed onderscheid maken tussen werkelijkheid en fictie. Waar rook is, is vuur. Daar kun je nog zoveel feiten en cijfers tegenover zetten, maar dat helpt niet.’
In contact komen met de auteur? Tips@volkskrant.nl
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant