Nederland wil woensdag stemmen tegen een EU-wetsvoorstel om de verspreiding van online kindermisbruik aan te pakken. Heikel punt blijft het opsporen van illegaal materiaal door chatgesprekken van Europese burgers door te lichten.
Demissionair minister Foort van Oosten (Justitie en Veiligheid) drong maandag bij politieke partijen aan op het onthouden van een Nederlandse stem in het Europees Parlement. Daarmee stem je eigenlijk ook tegen, zei hij. "Maar je blijft dan wel betrokken bij inhoudelijke discussies over de invulling van de wet tijdens vervolggesprekken."
Dat argument hield dinsdag geen stand in een stemming van de Tweede Kamer. BBB-leider Caroline van der Plas sprak al eerder van een wurgkoord. "Dus als je tegenstemt, heb je in de vervolggesprekken niets meer te zeggen? Dat is toch ondemocratisch? Het is bizar. Accepteer dat niet."
In Europa wordt al jaren gesteggeld over een plan om online kindermisbruik aan te pakken. De verspreiding van misbruikbeelden vormt een groot probleem.
In 2024 werd alleen al in Nederland een recordaantal van 291.273 webpagina's met beelden van kindermisbruik gevonden. Bijna een derde van het wereldwijde aanbod komt van Nederlandse servers, blijkt uit recent onderzoek.
Nederlandse politieke partijen zijn het erover eens dat er iets moet gebeuren. Maar het wetsvoorstel waarover in Brussel wordt gesproken, is omstreden. Oorspronkelijk stond in dat plan dat makers van chatdiensten verplicht zijn om berichten van gebruikers te scannen op illegaal materiaal.
De inhoud van veelgebruikte chatapps wordt op dit moment versleuteld. Zo kunnen op WhatsApp en Signal alleen de ontvanger en verzender elkaars berichten zien. Zelfs de bedrijven die de apps maken, kunnen niet meelezen. Dat zou volgens het oorspronkelijke wetsvoorstel moeten veranderen. Dat voorstel ging niet door vanwege te veel tegenstand.
Die aanpak schendt namelijk het digitale briefgeheim en kan volgens critici leiden tot massasurveillance. "We willen criminelen niet beschermen", zegt PVV-Kamerlid Shanna Schilder. "Maar we willen burgers ook niet als verdachten behandelen."
Nu ligt er een vernieuwd voorstel op tafel. De verplichting voor chatdiensten om berichten te scannen is daarin van de baan. In plaats daarvan bepalen bedrijven vrijwillig of ze mogen zoeken naar illegaal materiaal. Zo werkt het al jaren, met een tijdelijke uitzonderingsregel die onder Europees recht wordt toegestaan. Het nieuwe wetsvoorstel wil dat deze tijdelijke regel permanent gemaakt wordt.
Hoewel de aanpassing een tegemoetkoming is aan het Nederlandse standpunt, vindt het demissionaire kabinet het niet genoeg om vóór het nieuwe voorstel te stemmen. Ook de AIVD heeft zorgen uitgesproken over blijvende cybersecurityrisico's van het plan.
Verschillende Kamerleden spreken van een "politieke goocheltruc" en een "tactische herverpakking". Zij geloven niet dat de belofte van vrijwillig berichten scannen in de toekomst standhoudt. "Wat vandaag vrijwillig is, is morgen de norm en overmorgen alsnog een verplichting", zegt Schilder.
De Kamer ziet daarom het liefst dat andere maatregelen tegen de verspreiding van kindermisbruikbeelden worden getroffen. Zo pleit Barbara Kathman (GroenLinks-PvdA) voor een strengere aanpak van hostingbedrijven die illegale beelden laten staan. Ook wil ze meer capaciteit bij organisaties als Offlimits en de zedenpolitie.
Dinsdagmiddag besloot het kabinet dat woensdag tegen het vernieuwde EU-voorstel wordt gestemd. Van Oosten beloofde eerder naar die wens te luisteren, ondanks zijn advies om niet te stemmen.
Nederland is naar verwachting een van de weinige landen die zich tegen het aangepaste voorstel uitspreekt. De verwachting is dat de meeste Europese lidstaten de gemaakte aanpassingen voldoende vinden om voor het plan te stemmen.
Overigens staan in het wetsvoorstel niet alleen maar plannen waar Nederland tegen is. Van Oosten prijst de komst van een Europees meldpunt voor online kindermisbruik. Ook ziet hij heil in de verplichting voor leeftijdschecks bij appwinkels en in het idee dat appmakers risico's van hun communicatiediensten in kaart moeten brengen.
Zodra op Europees niveau over het wetsvoorstel is gestemd, wordt nog over de definitieve inhoud van de wet onderhandeld.
Source: Nu.nl economisch