De Tweede Kamer heeft dinsdag ingestemd met een initiatiefwet van D66-Kamerlid Joost Sneller, die de mogelijkheid van politieke bemoeienis met het Openbaar Ministerie (OM) beperkt.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
Het wetsvoorstel kreeg steun van SP, GroenLinks-PvdA, Partij voor de Dieren, Volt, D66, Denk, CDA, ChristenUnie en Forum voor Democratie, bij elkaar 84 zetels. Demissionair minister Foort van Oosten (Justitie en Veiligheid, VVD) had het wetsvoorstel vorige week in een voorafgaand debat nog ontraden.
Met zijn initiatiefwet wil Sneller dat de huidige bijzondere bevoegdheid die de minister heeft, om het Openbaar Ministerie in concrete gevallen een aanwijzing te geven tot vervolging – of een strafzaak juist stil te leggen – komt te vervallen. Daartoe moet de Wet rechterlijke organisatie worden aangepast.
Ook vervalt de verplichting aan het college van procureurs-generaal, de top van het OM, om inlichtingen over een strafzaak te geven als de minister daarom vraagt. Inlichtingen verstrekken over concrete zaken is straks niet verboden, maar kan alleen als het OM zelf daartoe besluit.
De wet gaat nu naar de Eerste Kamer. Sneller zei na de stemming bereid te zijn het wetsvoorstel ook daar te verdedigen. Als de partijen die nu in de Tweede Kamer voor het voorstel hebben gestemd dat tevens doen in de Eerste Kamer, kan zijn initiatief ook daar op een meerderheid rekenen (39 van 75 zetels).
Volgens Sneller beschermen zijn aanpassingen de democratie tegen ongewenste politieke bemoeienis en worden hiermee situaties als in Oost-Europese landen (Polen, Hongarije) en de Verenigde Staten voorkomen. Voorbeelden van politieke inmenging in Nederland zijn er nauwelijks, al zijn suggesties daarover vaak gedaan.
Maar volgens Sneller zijn de politieke normen rap aan het veranderen. ‘Ik heb het gevoel dat we natte voeten beginnen te krijgen’, zei hij eerder tegen de Volkskrant. ‘Het is tijd voor dijkversterking van de democratie.’ Daartoe komen in de nabije toekomst nog meer voorstellen naar de Kamer, zoals de eis dat politieke partijen leden moeten hebben en een eigen begroting voor de rechterlijke macht.
In het debat vorige week vroeg VVD-Kamerlid Ulysse Ellian zich af voor welk probleem het wetsvoorstel van Sneller een oplossing is. Alleen van voormalig minister Winnie Sorgdrager (Justitie, D66) in het paarse kabinet is een aanwijzing bekend. Zij wilde een arts laten vervolgen die het leven beëindigde van een pasgeboren baby. Sorgdrager achtte een rechterlijke uitspraak om principiële redenen gewenst.
Minister Van Oosten vond dat de Kamer zichzelf tekort dreigde te doen. Als een bewindsman geen informatie over strafzaken mag opeisen, kan hij ook de Kamer niet meer informeren. Hij noemde dat ‘een lacune in de democratische controle’. Sneller deed die opmerking af als ‘ruis’: natuurlijk mag het OM altijd nog besluiten informatie te delen met de minister als daartoe aanleiding is.
Na de stemming zei Sneller: ‘Terwijl we in andere landen zien hoe snel de democratische rechtsstaat kan afglijden, zetten we in Nederland vandaag juist een stap om deze te versterken. Mijn wet voorkomt dat de minister van Justitie een bevel kan geven om specifieke personen of organisaties te vervolgen. We zorgen ervoor dat het OM dit onafhankelijk van de politieke meerderheid van de dag kan doen. Voor het vertrouwen van Nederlanders in de rechtsstaat is dit cruciaal.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant