Na twintig jaar zijn de kerndoelen voor het basis- en voortgezet onderwijs toe aan vernieuwing. Woensdag debatteert de Tweede Kamer over wat alle leerlingen in elk geval moeten leren. De doelen moeten duidelijker en actueler, met meer nadruk op basisvaardigheden en digitale vaardigheden. Wat betekent dat straks in de praktijk? Moet het hele onderwijs op de schop?
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant. Ze schrijft met name over onderwijs.
Waartoe dienen kerndoelen in het onderwijs?
Scholen hebben in Nederland vrijheid in hoe ze lesgeven, maar niet in wat zij leerlingen minimaal moeten meegeven. Kerndoelen beschrijven wat alle leerlingen in Nederland in elk geval moeten hebben geleerd tegen het einde van de basisschool en de onderbouw van het voortgezet onderwijs. Ze vormen daarmee landelijk het uitgangspunt.
De kerndoelen voorkomen dat het niveau tussen scholen te veel uiteenloopt. Ze maken ook voor ouders en de overheid zichtbaar welke wettelijke basisvaardigheden, zoals taal, rekenen, burgerschap of digitale geletterdheid, elke leerling moet beheersen.
Waarom zijn er nieuwe kerndoelen nodig?
De huidige kerndoelen stammen uit 2006 en zijn niet alleen verouderd, maar ook te vaag. Leraren klagen al jaren dat ze daardoor weinig houvast hebben en dat basisvaardigheden te versnipperd in de klas terugkomen.
De vernieuwde kerndoelen zijn concreter en brengen meer samenhang aan. Zo is vastgelegd dat taal- en rekenvaardigheden niet alleen bij Nederlands of wiskunde worden geoefend, maar ook bij vakken als geschiedenis en biologie. Het gaat dan om vaardigheden als grafieken lezen of gegevens interpreteren.
Ook sluiten de nieuwe doelen beter aan bij recente ontwikkelingen zoals digitalisering en de groeiende aandacht voor burgerschap: de kennis en vaardigheden die nodig worden geacht om actief deel te kunnen nemen aan de democratische samenleving. In de nieuwe doelen staat niet alleen dat leerlingen respectvol moeten omgaan met verschillen, maar ook hoe ze dat kunnen leren, bijvoorbeeld door te oefenen met het voeren van gesprekken over maatschappelijke kwesties.
Op het gebied van digitale geletterdheid is niet alleen vastgelegd dat leerlingen online bronnen moeten kunnen beoordelen, maar ook hoe ze dat moeten doen en welke stappen daarbij horen.
Waarom hebben de nieuwe kerndoelen bijna twintig jaar op zich laten wachten?
Dat dit zo’n stroperig proces is geweest, hangt samen met hoe het Nederlandse onderwijs is georganiseerd. Er zijn veel belanghebbenden en consensus over ‘goed onderwijs’ is vaak ver te zoeken.
Een eerdere poging onder de naam curriculum.nu – een traject uit 2018 waarin ruim honderd leraren en schoolleiders, begeleid door curriculumexpertisecentrum SLO, voorstellen deden voor een vernieuwd curriculum – strandde deels.
De plannen waren omvangrijk, abstract en bovendien politiek omstreden. Discussies in de Kamer over de balans tussen basisvaardigheden en bredere vorming (zoals kritisch denken en samenwerken) leidden destijds tot stagnatie.
Daarbij verschoof de politieke koers herhaaldelijk, van vernieuwend onderwijs naar een sterkere nadruk op basisvaardigheden. Concepten moesten hierdoor meermaals worden herschreven.
Wat betekenen de nieuwe kerndoelen in de praktijk?
Omdat de kerndoelen duidelijker beschrijven welke stof leerlingen moeten beheersen, moeten lesprogramma’s en soms ook de aanpak in de klas worden aangepast. Maar het is niet zo dat het hele systeem in één keer op de schop moet.
Uitgevers vernieuwen hun lesmethodes de komende jaren geleidelijk via herdrukken en digitale updates. Scholen kunnen dus voorlopig met bestaand materiaal blijven werken en dit waar nodig aanvullen. Leraren beoordelen zelf of hun methode de nieuwe doelen voldoende dekt.
Zij krijgen daarbij ondersteuning vanuit het ministerie en onderwijsorganisaties, die trainingen en hulpmiddelen aanbieden, zoals voorbeelden van lesmateriaal en checklists.
Wanneer treden de nieuwe kerndoelen in werking?
De invoering gebeurt stapsgewijs. Voor Nederlands, rekenen en wiskunde is de beoogde ingangsdatum 1 augustus 2026. Burgerschap, digitale geletterdheid en de overige leergebieden volgen naar verwachting in 2027. Uiterlijk in 2031 moeten alle scholen volledig met de nieuwe kerndoelen werken.
De Tweede Kamer moet nog instemmen met de wetswijziging. De stemming volgt naar verwachting later deze maand, nadat woensdag eerst het debat plaatsvindt. Scholen kunnen intussen al op vrijwillige basis met de nieuwe kerndoelen aan de slag.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant