Met afgelopen weekeinde twee keer weercode geel wegens sneeuw lijkt de winter vroeg ingezet (het is nog herfst!). Maar schijn bedriegt. De werkelijkheid is dat sneeuw in hoog tempo een zeldzaamheid wordt in Nederland.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Weerman Wouter van Bernebeek had afgelopen zaterdagnacht zelfs kerstmuziek opgezet, toen hij na zijn nachtdienst bij Weerplaza naar huis reed. ‘Do they know it’s Christmas time?’, hoor je Band Aid vrolijk zingen op het filmpje dat hij online zette, terwijl de witte vlokken langs zijn voorruit razen.
Maar kerst is het nog lang niet, en de sneeuw was er toch maar mooi. Net als de ijzige regen- en hagelbuien, die al haast een week over het land jagen. Later deze week draait de wind en wordt het wat minder koud. Maar de neerslag blijft komen, soms met bakken tegelijk, aangevoerd vanuit het zuidwesten – en ditmaal in de vorm van regen.
Vroeg zijn de eerste witte vlokken allerminst. Gemiddeld valt de eerste sneeuw in ons land in het huidige klimaat begin december. Maar eind november is alleszins normaal: afgelopen vier jaar vielen de eerste vlokken ook steeds rond deze tijd.
Als er al een patroon valt te bespeuren, is het iets heel anders. Namelijk: steeds minder witte winterlandschappen en sneeuwpret met sneeuwballen, sleetjes en sneeuwpoppen.
Want leg ons gekwakkel eens naast de strenge winter van 1963. Ook toen kwam de eerste sneeuw in de tweede helft van november. Maar daarna kwam er meer en meer sneeuw, die op veel plekken onafgebroken bleef liggen, van voor de kerst tot in maart, nog altijd een record.
Inmiddels lijkt zoiets ondenkbaar. In de klimaatperiode van 1961 tot en met 1990 telde ons land ’s winters gemiddeld negentien witte dagen met een sneeuwdek. In de dertigjarige periode daarna, van 1991 tot en met 2020, is dat gedaald tot nog maar tien witte dagen. En de afgelopen drie jaar is zelfs dát aantal bij lange na niet gehaald.
En dat is gemiddeld. In de Zuid-Limburgse heuvels, waar sneeuw het vaakst blijft liggen, slonk het aantal witte dagen van 32 naar achttien. In Friesland ging men van 25 naar twaalf witte dagen, in de Achterhoek van 28 naar veertien. En in de toch al sneeuwarme westelijke kustprovincies is er in het huidige klimaat gemiddeld nog maar een weekje sneeuw over, ook een halvering.
Plus dat de eerste sneeuwval steeds later in het seizoen begint. Dertig jaar geleden was de eerste sneeuwval gemiddeld nog op 22 november. Inmiddels is dat 1 december, volgens een inventarisatie van Buienradar. En er zijn vaker jaren waarin het extreem lang wachten is op de eerste sneeuw: in 2020 viel de eerste echte sneeuw van die winter die bleef liggen pas op 18 februari.
Aan de regen die momenteel overvloedig neerklettert op het kille land, is overigens niets ongewoons. Afgaand op de laatste statistieken van het KNMI komen we deze herfst uit op ongeveer 322 millimeter neerslag, royaal binnen de bandbreedten van wat je mag verwachten.
Daarin zit overigens weinig verandering door de tijd heen: in ons opwarmende klimaat worden de winters iets natter en de zomers wat droger, maar niet de seizoenen die daartussenin zitten.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast ‘Ondertussen in de kosmos’. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant