België ligt van maandag tot woensdag ‘plat’: de drie grootste vakbonden staken tegen de bezuinigingsplannen van het kabinet. Onder meer het trein- en vliegverkeer komen stil te liggen. Wat zijn de gevolgen en waarom wordt er gestaakt?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
De drie grootste Belgische vakbonden, samen goed voor 3,3 miljoen leden, staken van maandag tot en met woensdag tegen de hervormings- en bezuinigingsplannen van de regering van premier Bart De Wever. De gevolgen van de actie zijn vermoedelijk groot, al verschilt het per sector en dag.
De staking begint maandag in het openbaar vervoer. Dinsdag voegen overheidsinstellingen zich erbij. Voor woensdag is een nationale stakingsdag afgekondigd, waaraan ook het bedrijfsleven meedoet. Welke bedrijven precies meedoen, is onbekend. Het doel van de vakbonden is om België ‘plat’ te leggen.
Wat zijn de belangrijkste gevolgen van de stakingen?
Het openbaar vervoer, naast treinen ook bussen en metro’s, ligt waarschijnlijk drie dagen stil in het hele land. Ook de lucht- en scheepvaart zullen de gevolgen van de staking merken. Vanaf luchthaven Brussel vertrekt woensdag geen enkel toestel. Aankomende vluchten worden mogelijk ook geannuleerd. Luchthaven Charleroi waarschuwt voor ‘grote verstoringen’ op woensdag.
In de havens van Antwerpen en Zeebrugge zullen de verkeerscentrales drie dagen lang niet functioneren. Hoeveel hinder de havenbedrijven daarvan zullen ondervinden, is onduidelijk.
De Belgen zullen vooral dinsdag en woensdag merken dat overheidsinstellingen en -diensten stil komen te liggen. Vuilnis wordt niet opgehaald. In het basisonderwijs geven veel scholen helemaal geen les, in het voortgezet onderwijs vallen waarschijnlijk enkele lesuren uit.
De staking zal zelfs de televisieprogrammering beïnvloeden. De Vlaamse omroep VRT kort de journaals dinsdag in. Talkshow De Afspraak wordt niet uitgezonden. Of de Waalse omroep RTBF ook uitzendingen schrapt, is nog niet bekend.
De enige sector die absoluut niet van plan is het werk neer te leggen, is de postbezorging. De post- en pakketdiensten zitten vanwege Black Friday en Sinterklaas juist in de drukste periode van het jaar.
Waarom wordt er gestaakt?
De stakingen, die het ‘November-appèl’ worden genoemd, zijn gericht tegen de sociaal-economische hervormingsplannen van de regering-De Wever. De hervorming van het pensioenstelsel is het meest omstreden. Als de plannen doorgaan, worden Belgen voortaan gekort op hun pensioen als ze eerder dan de pensioengerechtigde leeftijd stoppen met werken. Wie langer doorwerkt, ontvangt juist een bonus. In de meeste andere Europese landen, waaronder Nederland, werkt het al jaren zo.
De Wever moet intussen ook nog zijn begroting voor komend jaar rondkrijgen. Hij vroeg de koning begin deze maand om hem daarvoor vijftig dagen extra te geven. Een btw-verhoging en aanvullende pensioenkortingen liggen daarom nu ook op tafel, maar een akkoord is nog niet bereikt. Rond de kerst moet dat akkoord er liggen.
Dat deze regering met grote ingrepen zou komen, was voorzien. België kampt al jaren met een oplopende staatsschuld. De nieuwe regering moest 18 miljard euro bezuinigen om het begrotingstekort in 2030 onder de 3 procent van het bbp te krijgen, een eis die EU-lidstaten in het Stabiliteitspact hebben afgesproken.
Grootschalige hervormingen van onder meer het belasting- en pensioenstelsel zijn volgens de regering de enige manier om de uitgaven te drukken en het sociale zekerheidsstelsel op de lange termijn overeind te houden.
Toch schrikken veel Belgen van wat er nu aan dreigt te komen. Een derde van de Belgen zou minder pensioen overhouden dan onder het oude stelsel. Daarnaast moeten mensen ook nog eens langer doorwerken. Vakbonden waarschuwen dat vrouwen, die vaak minder arbeidsjaren hebben dan mannen, en mensen met een laag inkomen onevenredig hard door de hervormingsplannen worden geraakt.
Wat stellen de vakbonden voor?
België heeft momenteel een middenkabinet dat naar rechts helt. Dat is te merken in de plannen. Het zet vooral in op bezuinigen en amper op belastingverhoging.
De vakbonden pleiten voor vermogensbelasting en belastingen voor techgiganten. Ze willen een herziening van overheidssubsidies aan grote bedrijven. En ze willen een einde maken aan de sluiproutes waarmee sommige werknemers, bijvoorbeeld managers die een vennootschap oprichten, minder belasting betalen dan anderen.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant