Steeds vaker worden vrouwen uitgenodigd tot symbolische acties, zoals vandaag tijdens Equal Pay Day. Maar bewustwording is geen oplossing als machtsstructuren ongemoeid blijven.
De vakbond vroeg me om vandaag, 24 november, mijn out-of-office in te stellen als protest tegen de loonkloof tussen vrouwen en mannen. Een vriendelijke oproep, bedoeld om bewustzijn te creëren. Maar laten we eerlijk zijn: een geautomatiseerd mailtje dat niemand leest, gaat structureel seksisme niet oplossen.
Equal Pay Day is elk jaar dezelfde ongemakkelijke mijlpaal: vanaf eind november werken vrouwen statistisch gezien gratis. Geen slingers, geen taart. Alleen de constatering dat we nog steeds vastzitten in ongelijkheid die al decennia voortduurt.
En opvallend genoeg is dit niet de eerste keer dat de FNV deze actie inzet. Ook vorig jaar werden vrouwen aangespoord hun out-of-office aan te zetten. Het ritueel herhaalt zich: nieuwe slogan, hetzelfde probleem. Een vriendelijke nudge in een cultuur die juist harde maatregelen nodig heeft.
Ik zie het al voor me: beleidsmakers, managers en staatssecretarissen die mijn automatisch verzonden berichtje openen en plots tot inkeer komen. ‘Verdorie, die medewerker van Afdeling X is niet bereikbaar vanwege de loonkloof! Heren, we moeten nú iets doen!’
Ja hoor… En daarna lossen we ook de klimaatcrisis op door de thermostaat één graad lager te zetten en verhelpen we de plastic soep door wegwerpbekers te verbieden. Symboliek verheft zich ten koste van verantwoordelijkheid. En dat is precies het patroon waar vrouwen zo moe van zijn.
Joyce Buitenhuis is Rijksambtenaar en observeert het dagelijks leven met een scherp oog.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Begrijp me niet verkeerd: het initiatief is goed bedoeld. Maar het voelt alsof je een uitslaande brand probeert te blussen met een bekertje spa rood. Het oogt sympathiek, het bruist zelfs even, maar het doet precies niks.
En precies daar wringt het. Vrouwen worden al jaren gevraagd om symbolische acties uit te voeren. Een sticker op je laptop. Een hashtag in je bio. Een ludieke out-of-office tegen de loonkloof. Iedere keer gaat het om bewustwording, nooit om macht. Nooit om beleid. Nooit om een systeem dat verantwoordelijkheid neemt.
De loonkloof is geen misverstand. Het is een structureel systeemvoordeel voor mannen. En systemen storten niet in met een vriendelijke herinnering in iemands inbox.
Het wordt pas echt wrang als je ziet hoe de verantwoordelijkheid voor verandering telkens bij vrouwen wordt gelegd. Niet alleen moeten we ‘bewustzijn vergroten’, maar we moeten het ook nog luchtig houden. Relativerend. Niet boos. Niet té duidelijk. Alsof ongelijkheid beter verteerbaar wordt als we het verpakken in een geinige automatische reply.
Ondertussen draaien vrouwen al jaren op een soort automatische piloot. Niet omdat ze afwezig zijn, integendeel. Ze zijn werknemer, ouder, planner, projectleider, psycholoog, mantelzorger en brandweer. En al die rollen tegelijk worden vervolgens gepresenteerd als emancipatie. Kijk ons alles tegelijk doen. Kijk hoe ‘krachtig’ we zijn. Overbelasting wordt geprezen als kwaliteit.
Die framing is niet onschuldig. Hij maakt het mogelijk om structurele ongelijkheid af te schuiven op individuele veerkracht. Hij verdoezelt de kern: zolang vrouwen moeten overpresteren om op dezelfde plek te eindigen, is er geen sprake van gelijkwaardigheid.
En dan komen we terug bij dat vriendelijke out-of-office-mailtje. Want ja, ik kán vandaag een vrolijke, licht ironische automatische reply instellen. Iets als: ‘Ik ben vandaag niet bereikbaar vanwege de loonkloof. Mannen kunnen deze melding negeren, daar zijn ze tenslotte aan gewend’.
Maar zoals bij een brief aan de Belastingdienst voelt niemand zich aangesproken, en een passend antwoord komt nooit. Het gevaar van deze acties is dat ze de illusie wekken dat we ‘iets doen’, terwijl we structureel precies niets doen. De verantwoordelijkheid verschuift naar de mensen die al onderbetaald worden, terwijl degenen die er iets aan kunnen veranderen, er opnieuw mee wegkomen.
De loonkloof verdwijnt pas als werkgevers, ministers en vakbonden stoppen met het uitrollen van campagnes en beginnen met het uitrollen van beleid. Het vraagt politieke wil, transparantie, handhaving en het besef dat gelijkwaardigheid geen PR-project is.
Dus de vraag is niet: wie zet zijn out-of-office aan? De vraag is: wie staat er op? Wie durft maatregelen te nemen die verder gaan dan symboliek? Wie pakt de ongelijkheid aan die in de structuur zit?
En eerlijk: als Den Haag vijf overleggen nodig heeft om te bepalen waar iedereen in de Tweede Kamer mag zitten, dan begrijp ik ineens heel goed waarom de loonkloof al decennia in dezelfde stoel blijft hangen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant