Europeanen zijn niet in staat hun retoriek over Oekraïne waar te maken. Een koerswijziging is noodzakelijk, maar de tijd dringt.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Plus ça change, plus c’est la même chose. Maanden van noeste arbeid, vleierij, en diplomatiek vernuft kostte het Europese leiders om de regering-Trump bij te sturen van de pro-Russische neigingen van de president en de morele verwarring bij vicepresident JD Vance die zich blijft afvragen ‘waarom blijven beide partijen elkaar uitmoorden?’ Dat president Vladimir Poetin Oekraïne wil uitvlakken in een onnodige agressieoorlog, en Oekraïne niet anders kan dan vechten voor zijn voortbestaan, is immers niet hoe Trump cum suis naar de oorlog kijken.
Dat is geen detail: het betekent dat vanaf Trumps aantreden in januari Oekraïne en Europa er feitelijk alleen voor staan in pogingen Oekraïne overeind te houden op het militaire én het politieke slagveld. Hoewel Poetin ons (ten onrechte) wil doen geloven dat hij militaire vorderingen maakt, heeft hij met Trump en Vance in het Witte Huis vooral diplomatiek de wind in de zeilen.
Op zich is Trumps doel de oorlog te beëindigen natuurlijk lovenswaardig: de voortrazende strijd is een verschrikking en veel Oekraïners snakken naar verlichting. Maar zonder veel grotere Amerikaanse en Europese tegenmacht tegen Poetins agressie, zal die verlichting – als ze al komt – altijd tijdelijk zijn, en de prijs die later betaald wordt nog groter dan nu. Daarom is het diplomatieke gestuntel vanuit Washington zo schadelijk: het sterkt Poetins vertrouwen dat hij Oekraïne kan breken en Amerika en Europa uit elkaar kan spelen, en vergroot daarmee juist de kans op een eindeloze oorlog in Oekraïne.
Europeanen susten zich de afgelopen maanden in slaap met zelffelicitatie hoe ze drieste Russische voorstellen die gretig werden omhelsd door Trump konden afzwakken. En hoe ze een mechanisme voor elkaar kregen om cruciale Amerikaanse wapens en munitie, gekocht door Europeanen, alsnog in Oekraïne te krijgen. Met het jongste ‘vredesvoorstel’, dat oogt als een Russische taart voorzien van een Amerikaans mercantilistisch sausje, is iedereen weer wakker.
Dat zou weleens te laat kunnen zijn. Veel andere opties dan diplomatieke nekmassages van een principeloze, op eigen gewin ingestelde Amerikaanse president zien de Europeanen blijkbaar niet: ze zijn, dertig jaar nadat de VS de Bosnië-oorlog beëindigden, afhankelijk gebleven van Amerikaanse macht, zonder hierin zelf te investeren.
Europeanen kijken graag vol afgrijzen naar het Witte Huis, ook omdat het hun eigen falen doet vergeten. Maar Europeanen zijn niet in staat hun retoriek over Oekraïne waar te maken. Zelfs de cruciale financiële steun die Kyiv snel nodig heeft, kon nog niet worden georganiseerd. In plaats van de druk op Poetins militaire avontuur echt te verhogen – bijvoorbeeld door inkomende Russische raketten boven West-Oekraïne af te schieten – hoopt men dat Washington Europa weer verlost van zijn kwalen. Europa bouwt de verdediging van Oekraïne op Trumps morele drijfzand. Met voorspelbaar resultaat.
Niet alleen Poetin, maar een combinatie van verlammende, existentieel ogende Europese zwakte en Amerika’s geleidelijke ontkoppeling van Europese veiligheid ondermijnen de toekomst van Oekraïne en heel Europa. Kunnen de Europeanen leven met een slechte uitkomst van de oorlog, die Oekraïne geen spijkerharde garanties biedt op veiligheid en herstel en die, ook omdat zij Europa’s zwakte codificeert, nieuwe conflicten aankondigt? Zo niet, dan resteert weinig tijd voor een koerswending.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant