Voorbereiden op een crisis zorgt voor minder paniek als het echt zover is. Dat weten ze in Finland als geen ander. Het land wordt gezien als een voorbeeld waar Nederland veel van kan leren. Wat doen ze daar zo goed?
"In Finland wordt maatschappelijke weerbaarheid gezien als een belangrijk onderdeel van de veiligheid van het land", zegt Simon van der Burg, de Nederlandse ambassadeur in Finland, tegen NU.nl. "Daarbij gaat het erom dat iedereen in de samenleving - van overheid tot bedrijven, en zowel organisaties als personen - een rol speelt bij een crisissituatie."
Dat blijkt ook uit de uitleg van operationeel directeur Jaakko Pekki van de Finse weerbaarheidsorganisatie NESA. Die benadrukt dat een deel van de bevolking is opgeleid als reservist voor het leger, maar dat veel meer mensen een steentje bij te dragen hebben. "Als bijvoorbeeld de kleuterleidster tijdens een crisis niet naar haar werk kan, kan het zijn dat de chauffeur van de tankwagen thuis moet blijven om voor de kinderen te zorgen. Het ziekenhuis krijgt dan mogelijk de reservebrandstof niet op tijd en moet dan mogelijk de levensreddende operaties stilleggen."
In Finland geldt een dienstplicht en 900.000 van de ongeveer 5,5 miljoen Finnen zijn reservist in het leger. Het land deelt een 1.340 kilometer lange grens met Rusland. Dat is langer dan de afstand tussen Groningen en Milaan.
De geschiedenis heeft de Finnen geleerd dat ze kwetsbaar zijn. Daarom is er plek voor iedereen in schuilkelders. Die worden multifunctioneel ingezet, bijvoorbeeld als parkeergarage, overdekte speeltuin of zwembad, zoals in onderstaande video te zien is. Bij grotere gebouwen is het verplicht om een schuilkelder te bouwen, zoals je in deze video ziet:
Ooit werd er laconiek gereageerd op de voorbereidingsdrang van de Finnen, merkte Charly Salonius-Pasternak. Hij werkt voor een Finse denktank waarbij hij zich onder meer bezighoudt met veiligheidsbeleid.
Als hij in het buitenland over de Finse voorbereidingen op een crisis sprak, reageerden mensen vaak dat Finnen alleen maar aan de Derde Wereldoorlog denken. Dat scenario werd door velen als onrealistisch gezien. Maar de wereld is veranderd en inmiddels worden de Finnen vaak om advies gevraagd of als voorbeeld genoemd.
Zo kennen de Finnen al lang een (online) brochure met informatie die mensen moet helpen met de voorbereiding op noodsituaties. Bij ons valt zo'n boekje vanaf volgende week in de bus. In dat boekje worden naast oorlog ook stroomstoringen en overstromingen genoemd. Terecht, vindt Salonius-Pasternak. "Voorbereiding is nuttig voor allerlei rampen", zegt hij. "De praktische toepassingen komen elk jaar voorbij."
Daar kunnen de mensen in de omgeving van Utrecht over meepraten. Daar leidde een probleem met het drinkwater eind oktober tot lege waterschappen in de supermarkt. "Die eerste paniek kan heel nare situaties creëren", zegt Suzanne Segaar, hoofd Nationale Hulpverlening bij het Rode Kruis. Een kennis van haar die extra water in huis had, maakte zich juist niet zo druk. Daarom is voorbereiding zo belangrijk.
Segaar is ook in Finland gaan kijken om te leren van hun aanpak. "Finland loopt echt wel voorop", zegt ook zij. Vooral de manier waarop allerlei organisaties met elkaar samenwerken is opvallend.
"Bedrijven bezitten het grootste deel van de maatschappelijke infrastructuur en leveren essentiële diensten zoals elektriciteit, voedsel, brandstoffen en telecommunicatie", vertelt paraatheidsspecialist Roope Siirtola. Daarom is hun rol in de maatschappelijke voorbereiding "absoluut essentieel". Net als hun samenwerking met de overheid.
Weerbaarheidsorganisatie NESA werkt samen met ongeveer vijftienhonderd bedrijven. Die worden allemaal meegenomen in gezamenlijke voorbereidingsmaatregelen en oefeningen.
Van burgers wordt ook wat verwacht. Iedereen wordt geadviseerd om voor minstens 72 uur eten, drinken, medicijnen en andere essentiële benodigdheden in huis te hebben. Dat doen Finnen niet alleen voor zichzelf. "Dat zijn de mensen die niet direct hulp van de autoriteiten nodig hebben, waardoor die de mensen kunnen helpen die hen wél nodig hebben", zegt Salonius-Pasternak.
"Het is net als in een vliegtuig: zet eerst je eigen masker op", zegt Salonius-Pasternak. Kijk dus eerst naar je eigen situatie. Hoe kan jij in jouw thuissituatie 72 uur vooruit? Als je jouw zaakjes op orde hebt en nog puf over hebt, zou je naar de buurt kunnen kijken. Wat valt daar te organiseren? "Dat hele lokale is bij een crisis zo ontzettend belangrijk", weet Segaar.
De Finnen verwachten trouwens ook wat van Nederland. "Veel van onze producten komen via de haven van Rotterdam, en veel andere essentiële diensten en producten komen uit Nederland", zegt Pekki. "Als u niet voorbereid bent, heeft dat gevolgen voor onze paraatheid."
"Als ik in Rusland dingen zou plannen, dan zou de haven van Rotterdam een van de eerste zijn die ik zou aanvallen", zegt Salonius-Pasternak. Hij zegt dat niet om Nederlanders bang te maken. Hij ziet het als een mogelijk risico waar je je gewoon zo goed mogelijk op moet voorbereiden. "Als je mensen in Finland spreekt, zitten ze er helemaal niet zo angstig bij", merkte Segaar toen ze daar was.
"Het klinkt misschien tegenstrijdig, maar doordat op overheidsniveau, op regionaal niveau en op individueel niveau voorbereidingen zijn getroffen, voel ik me veel veiliger", zegt Salonius-Pasternak. Hij vergelijkt het met het meenemen van een paraplu als het misschien gaat regenen. "Je stopt hem in je tas en je hoeft er niet meer over na te denken."
"Je kunt de regen niet controleren. Net zoals je er niets aan kunt doen of bijvoorbeeld Rusland binnenvalt. Maar wat er ook gebeurt, jij hebt je voorbereidingen getroffen."
Source: Nu.nl algemeen