Volkskrant-journalist Tjerk Gualthérie van Weezel doet verslag van de klimaattop in Brazilië. Vandaag: de inheemse activist Alessandra Korap Munduruku is blij, want haar volk krijgt een eigen reservaat. ‘Maar de strijd is nog lang niet voorbij.’
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
De klimaattop in Belém zou ‘de meest inclusieve top ooit worden’, beloofde de Braziliaanse president Luiz Inácio Lula da Silva vooraf. Daarom koos hij ook voor Belém, de ‘poort naar de Amazone’, waar de inheemse volken uit het regenwoud en de rest van de wereld met enkele duizenden aanwezig waren.
Maar de belofte van inclusiviteit liep schade op. In de eerste week brak een groep Amazonebewoners door de beveiliging van de conferentie, omdat ze het niet pikten dat ze geen accreditatie hadden. Bij de stoeipartij die volgde raakten een paar mensen gewond.
Later die week was er een vreedzame blokkade door leden van het Munduruku-volk. Zij leven in een gebied enkele honderden kilometers ten westen van Belém. De groep demonstranten belette, gewapend met pijl en boog, dat bezoekers de conferentie in konden.
Aan die situatie wist de voorzitter van de top, ambassadeur André Corrêa do Lago, snel een einde te maken door de demonstranten mee te nemen naar een andere plek. Daar spraken hij en twee Braziliaanse ministers met de Munduruku’s.
‘We voelden ons daar wel gehoord’, zegt Alessandra Korap Munduruku op de laatste officiële dag van de top. Ze zit op een bankje en gaapt, ze is afgepeigerd van twee weken strijd. ‘We hebben onze zorgen kunnen uiten over het voornemen van de regering om onze rivieren te privatiseren. Onze rivieren zijn heilig voor ons.’
Korap (40) is klein van stuk, maar een grootheid in de Amazone en onder inheemse volken wereldwijd. De voormalige lerares werd als eerste vrouw leider van het Munduruku-verzet, ging rechten studeren en slaagde erin een groot Brits mijnbouwbedrijf te weren uit het leefgebied van haar volk.
In Belém behaalden de Munduruku’s onder haar leiding opnieuw een overwinning. Afgelopen dinsdag maakte de regering bekend dat het tien nieuwe gebieden in de Amazone toewijst aan de inheemse bevolking, waaronder 150.000 hectare voor de Munduruku’s. ‘Ik was zo ontzettend blij toen ik dat hoorde’, zegt Korap. ‘Ik heb het direct gedeeld met de leiders thuis. Die waren ook heel erg vrolijk. Ze kunnen niet wachten om het met mij samen te vieren.’
Daarmee is de zaak nog niet rond, benadrukt Korap. Voordat haar volk het land echt in handen heeft, moeten er nog heel wat procedures worden doorlopen. ‘In de tijd die dat kost, wordt vaak extra bos gekapt, soja geplant of mijnbouw gepleegd door de mensen die ons land afpakken.’ Bovendien zijn er naast de tien gebieden nog meer dan honderd andere delen van de Amazone die nog niet aan de inheemse bevolking zijn toegewezen.
En net als zoveel inheemse leiders die de afgelopen weken in Belém aanwezig waren, ziet Korap ook een principieel probleem met de top. De oplossingen die er gezocht worden zijn in hun ogen vooral een voortzetting van het kolonialisme dat de kern is van het hele klimaatprobleem.
Overal ter wereld zien ze nu hoe mijnbouwbedrijven de grond open trekken voor de materialen waarmee ze elektrische auto’s en windmolens willen maken. Het leefgebied van de Munduruku’s wordt onder meer bedreigd door een stuwdam.
Ook het bossenfonds dat Lula in Belém in het leven heeft geroepen om de Amazone te redden, wordt door door inheemsen met grote scepsis bekeken. Net als de koolstofhandel die het planten van bomen moet stimuleren. ‘Ze presenteren dat als een manier om ons bos te beschermen. Maar dat is het niet’, stelt Korap. ‘We zien het als een nieuw mechanisme om van ons bos een verdienmodel te maken. Dat is geen manier om ons bos beschermen.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant