Woningbouw Er liggen plannen voor het bouwen van honderdduizenden woningen. Sommige bestaan dus alleen nog maar op papier, andere wel al in baksteen. Hoe staat het met het bestrijden van het woningtekort?
Een nieuw woning in aanbouw.
Het woningtekort bedraagt bijna vierhonderdduizend woningen, volgens onderzoeksbureau ABF. Een van de manieren om dit tekort tegen te gaan, is tamelijk voor de hand liggend: „Bouwen, bouwen, bouwen”, zoals toenmalig woonminister Hugo de Jonge (CDA) het in 2020 omschreef. Hoe staat het sindsdien met de bouw van nieuwe woningen?
In het derde kwartaal van 2025 zitten meer dan 215.000 woningen in de pijplijn, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dat betreffen woningen die nu worden aangebouwd, plus de bouwprojecten waaraan een vergunning is verleend, maar waarvan de bouw nog niet is begonnen.
„Dat veel woningen in de pijplijn zitten, betekent niet automatisch dat de productie achterblijft”, benadrukt Arno van der Vlist, hoogleraar vastgoedontwikkeling aan de Rijksuniversiteit Groningen. „Complexe projecten waarvan de vergunningsverlening veel tijd kost, kunnen uiteindelijk per tijdseenheid meer woningen opleveren dan kleine projecten.”
Woningbouwprojecten doorlopen vaak tijdrovende fases. Nieuwbouwplannen beginnen als ‘zachte plannen’: een provincie of gemeente geeft aan waar hoeveel huizen gebouwd kunnen worden. Zodra de plannen door een gemeenteraad worden vastgesteld in een bestemmings- of omgevingsplan, worden het ‘harde’ woningbouwplannen. Belanghebbenden kunnen dan nog beroep aantekenen.
De geplande woningen worden ‘in de pijplijn’ opgenomen wanneer de bouwvergunning is afgegeven. In het derde kwartaal van 2025 vormt deze voorraad 22 procent van de 936.300 woningen die in 2030 moeten verrijzen, volgens de zogeheten ‘woondeals‘. Deze 35 regionale afspraken – tussen Rijk, provincie, gemeente, marktpartijen en corporaties – leggen vast hoeveel woningen moeten worden toegevoegd aan de voorraad.
Van deze woningbouwopgave is 28 procent of 260.600 aan nieuwbouwwoningen opgeleverd sinds 2022, blijkt uit de Landelijke Monitor Voortgang Woningbouw van het ministerie van Volkshuisvesting. Het resterende deel is nog niet in harde plannen omgezet.
In de telling van geplande woningbouw worden alleen nieuwbouwwoningen meegenomen. Andere manieren om het aanbod te vergroten – zoals woningen splitsen of kantoorruimte ombouwen tot woningen – dringen ook het woningtekort terug, maar die methoden tellen niet mee.
De meeste van de 215.000 woningen waarvoor een vergunning is afgegeven, werden gepland in en om grote steden – het betreffen vooral appartementen. „Er is een vraagoverschot op de woningmarkt”, legt Van der Vlist uit. „Dat betekent dat woningzoekers niet zoveel te kiezen hebben. En ook dat niet automatisch goed wordt geluisterd naar wat mensen willen.”
In de vier grote steden – Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht –bestaat het aantal geplande woningen zelfs voor 95% uit appartementen. Dat baart Van der Vlist wel enige zorgen: „Krijgen we hiermee de wijken die we willen?”
De steden springen eruit qua aantallen geplande woningen, ook indien bekeken in verhouding tot de bestaande woningen. Het percentage geplande woningen ten opzichte van de voorraad ligt in de meeste steden boven het landelijk gemiddelde van 2 procent.
De regionale verdeling van de woningenbouwplannen vertekent: in gemeenten met een kleine voorraad lijkt het snel alsof daar heel veel wordt bijgebouwd. Stedelijke gebieden hebben grote woningvoorraden én veel woningen in aantocht. In Nijmegen, Leiden en Nieuwegein is van het grootste deel van de ‘pijplijnwoningen’ de bouw gestart.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC