De documentaire over de jonge Afghaanse kunstenaar Soraya Akhlaghi wint de belangrijkste Idfa-prijs. Iraanse en Afghaanse regisseurs zijn de grote winnaars op de 38ste editie van het Amsterdamse documentairefestival.
Hoe jong ze eigenlijk is. Het dringt pas gaandeweg door bij het zien van A Fox Under a Pink Moon, het innemende en droeve (zelf)portret van de Afghaanse kunstenaar en vluchteling Soraya, dat donderdagavond in Amsterdam op Idfa werd bekroond met de prijs voor beste internationale documentaire.
16 jaar oud, zonder vaste verblijfplaats en klem in een gewelddadig huwelijk. Zie hoe ze met make-up de beurse plekken op haar armen en gezicht camoufleert. Zie haar kapotgeslagen gitaar, bij het vuil gezet. De helse ervaringen ook, onderweg vastgelegd bij de zoveelste poging om naar Europa te vluchten. Met te veel mensen in een busje gepropt, of in een wankel rubberbootje.
En ondertussen blijft ze kunst maken: fraaie, magisch realistische illustraties van clowns en vosjes, sculpturen van demonische mannenkoppen van papier-maché of klei. En filmt ze haar dagelijks leven: werken als schoonmaker in de huizen van de hogere middenklasse in Teheran, om geld te sparen voor de mensensmokkelaars. Fier oogt ze, gehard door de pijn. En ontstellend eenzaam.
De Iraanse documentairemaker Mehrdad Oskouei (56), bekend van zijn cosmetische ingreep-filmhit Nose, Iranian Style (2005), trof de piepjonge en introverte Soraya aan bij een Afghaanse beeldhouwer in Teheran, die háár kunst aanbood onder zijn naam. Er ontstond een vriendschap tussen de filmmaker en het Afghaanse meisje, dat na het overlijden van haar vader door haar moeder werd achtergelaten in Iran.
Soraya Akhlaghi staat als co-regisseur op de aftiteling vermeld: gedurende vijf jaar stuurde ze geregeld zelfgemaakte filmpjes naar ‘oom Mehrdad’. Korte opnamen die in hun documentaire doorbroken worden door animatieversies van Soraya’s tekeningen, bewerkt door een videokunstenaar. Uiteindelijk lukt het haar om te vluchten. De inmiddels 23-jarige kunstenaar, die deze week ook de wereldpremière van A Fox Under a Pink Moon bijwoonde, woont tegenwoordig in Berlijn.
Ook binnen de Envision-competitie, bedoeld voor de meer artistieke documentaires, zegevierden Iraniërs. Daar wonnen Morteza Ahmadvand en Firouzeh Khosrovani met Past Future Continuous. Een ingetogen en beschouwende film, waarin een naar de Verenigde Staten uitgeweken Iraanse het huis van haar ouders in Teheran laat volhangen met camera’s, om hun levens op afstand te kunnen volgen.
Groot succes was er ook voor Paikar van Dawood Hilmandi. Een met subjectieve camera gedraaide en confronterende film, waarin de Afghaans-Nederlandse kunstenaar zijn Afghaanse familie opzoekt. De film werd bekroond met de Idfa-award voor beste debuut (in alle secties), de prijs van de internationale filmkritiek en een special mention van de jury van de Nederlandse sectie.
Mijn woord tegen het mijne (internationale titel My Word Against Mine) van filmmaker Maasja Ooms (o.a. Alicia, Rotjochies) won de prijs voor de beste Nederlandse documentaire. In haar film biedt Ooms de kijker op uitzonderlijke wijze inzicht in het leven van mensen die stemmen horen.
Beste film: A Fox Under a Pink Moon (Mehrdad Oskouei)
Beste regie: The Kartli Kingdom (Tamar Kalandadze, Julien Pebrel)
Beste montage: December (Lucas Gallo)
Beste cinematografie: Silent Flood (Dmytro Sukholytkyy-Sobchuk)
Beste film: Past Future Continuous (Morteza Ahmadvand, Firouzeh Khosrovani)
Beste regie: Holy Destructors (Aistė Žegulytė-Zapolska)
Beste debuut (alle secties): Paikar (Dawood Hilmandi)
Fipresci-persprijs: Paikar (Dawood Hilmandi)
Beste Nederlandse film: My Word Against Mine/Mijn woord tegen het mijne (Maasja Ooms)
Beste korte documentaire: An Open Field (Teboho Edkins)
Immersieve non-fictie: Feedback VR, un musical antifuturista (Claudix Vanesix / Collective AMiXR)
Digital Storytelling: Artificial Sex (Ep. 1&2) (Anan Fries)
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant