De inspectie eist dat het statiegeld op 1 januari stijgt naar 30 cent voor kleine en 40 cent voor grote flessen. De stichting van verpakkende bedrijven ziet dat niet zitten. Donderdag boog de Raad van State zich over de kwestie.
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
Het is geen geheim dat het verpakkende bedrijfsleven in 2021 weinig zin had om statiegeld te heffen op kleine flesjes, maar het moest van het kabinet. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) zijn de bedrijven sindsdien blijven ‘meestribbelen’ en halen ze daarom al jaren het wettelijke doel niet, namelijk het inzamelen van 90 procent van de flesjes.
De inspectie eist een hoger statiegeldbedrag, zodat meer consumenten hun flesjes inleveren. Anders dreigt een dwangsom van 1,5 miljoen euro per dag, oplopend tot maximaal 21 miljoen euro, voor Verpact. Deze stichting beheert het statiegeldsysteem namens de verpakkende bedrijven, zoals supermarkten en frisdrankproducenten.
Een andere optie die de inspectie biedt is een ‘retourbonus’: burgers krijgen dan meer geld terug dan ze aan statiegeld hebben ingelegd. Dat lijkt Verpact al helemaal niet van plan te zijn.
De stichting maakt bezwaar en vraagt de Raad van State om de maatregel op te schorten zolang een uitgebreidere rechtszaak hierover nog loopt. Anders zou het statiegeld eerst worden verhoogd en dan in de loop van volgend jaar misschien weer verlaagd. Zulk gepingpong zou het consumentenvertrouwen een knauw geven en de statiegeldoperatie alleen maar ingewikkelder maken, zei de advocaat van Verpact donderdag.
In veel opzichten is de uitbreiding van het statiegeldsysteem een succes: zo is het aantal flesjes in het zwerfafval meer dan gehalveerd volgens Rijkswaterstaat. Maar het wettelijke inzameldoel van 90 procent haalt Verpact niet. Daardoor belanden elk jaar talloze flesjes in het zwerfafval, met alle vrijkomende microplastics van dien, betoogden de advocaten van de ILT donderdag.
Vorig jaar droeg de inspectie Verpact al op om 5.400 nieuwe inleverpunten voor statiegeld te regelen. Anders dreigt een dwangsom die kan oplopen tot 135 miljoen euro. De stichting ligt hiermee niet op schema.
Ook met blikjes, waar sinds 2023 statiegeld op zit, haalde Verpact vorig jaar de 90-procentnorm niet. De inspectie eist desondanks (nog) geen verhoging van het statiegeld op blikjes.
De advocaat van Verpact zei donderdag dat de stichting wel degelijk haar best doet en wees erop dat gedragsverandering bij consumenten tijd kost. Volgens haar kan een verhoging van het statiegeld het draagvlak onder burgers schaden en is de impact op het inleverpercentage ‘minimaal’.
De ILT bracht daar tegen in dat het laaghangende fruit inmiddels is geplukt en dat Verpact nu moet vechten voor elk procentpunt ingezamelde flesjes om het wettelijke doel te behalen. Uit onderzoeken, onder meer in opdracht van Verpact zelf, blijkt dat een verhoging van het statiegeld kan helpen. Bovendien is het statiegeld op grote flessen al meer dan twintig jaar 25 cent: zou je corrigeren voor de inflatie, dan zou het bedrag ook op zo’n 40 cent uitkomen.
Een ‘springend punt’ voor de rechter was donderdag vooral een strikt juridische: de wet stelt beperkingen aan het stapelen van zogeheten lasten onder dwangsom, waarbij een partij wordt opgedragen iets te doen op straffe van een boete. De last onder dwangsom die de inspectie Verpact oplegde over het regelen van meer inzamelpunten ligt er ook nog steeds.
De inspectie meent dat de wet hier wel degelijk ruimte voor laat, en zegt anders ‘met de handen gebonden’ te zijn in de handhaving.
Ook de Fair Resource Foundation is zich met de rechtszaak gaan bemoeien. Deze ngo wil dat de inspectie er juist nog een schepje bovenop doet en vraagt de rechter om het bedrag van de dwangsom te verhogen naar 5 miljoen euro per dag. Anders wordt het voor Verpact ‘bijna lucratief om deze dwangsom af te rekenen’, zei de advocaat.
Daarmee verwees hij naar de meer dan 100 miljoen euro die Verpact elk jaar overhoudt aan niet-geïnd statiegeld. De stichting zegt dit te gebruiken voor verbeteringen van het inzamelsysteem, bijvoorbeeld door de aanschaf van automaten en het bekostigen van een publiekscampagne.
Donderdag 4 december doet de Raad van State uitspraak.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant