De Amerikaanse militaire opbouw in het Caribisch gebied dient volgens Washington om drugssmokkel te bestrijden. Inmiddels blijkt het eigenlijk te draaien om de spanningen met Venezuela. Nu moet duidelijk worden wat de Amerikaanse president Donald Trump precies wil met dat land.
De aankomst van de USS Gerald Ford bracht het Amerikaanse militaire machtsvertoon in het Caribisch gebied deze week tot een dramatisch hoogtepunt. Het grootste vliegdekschip ter wereld heeft een capaciteit van meer dan 75 militaire vliegtuigen en is volgens de Amerikaanse marine "het dodelijkste gevechtsplatform ter wereld".
Wacht even, zeiden veel militaire experts. Het grootste marineschip dat ooit is gebouwd inzetten om speedboten met drugssmokkelaars uit het water te schieten, dat is een beetje als een spijker in de muur tikken met een heimachine. Het is kortom moeilijk te geloven dat de operatie in de eerste plaats draait om de strijd tegen drugshandel, zoals het Witte Huis beweert. In plaats daarvan was de komst van het vliegdekschip de jongste escalatie in de spanningen tussen de VS en Venezuela.
De VS erkent het regime van president Nicolás Maduro niet als legitiem. Verkiezingen in het land worden door internationale waarnemers als onvrij en oneerlijk beschouwd. Tijdens zijn eerste regeringstermijn steunde Trump de Venezolaanse oppositie tegen Maduro. Hij opperde in 2019 dat de VS militair kon ingrijpen in Venezuela, maar vond daarvoor geen steun bij het Congres en Amerikaanse bondgenoten. Sinds het begin van zijn tweede termijn heeft Trump zijn pijlen weer gericht op Maduro. Die is onderwerp van een Amerikaanse drukcampagne, zowel op diplomatiek als militair vlak, die in de loop van het jaar steeds intenser werd.
Tegelijkertijd is nog niet duidelijk wat Trump precies van plan is met Venezuela. Blijft het bij militair machtsvertoon om Maduro te bewegen om zelf op te stappen (of zijn medestanders om hem te lozen) of komt het tot Amerikaanse luchtaanvallen of zelfs de inzet van grondtroepen?
De USS Gerald Ford voegde zich bij ongeveer een dozijn andere Amerikaanse marineschepen, hun ondersteuningsschepen, zeker tien geavanceerde F-35-straaljagers en tientallen spionagevliegtuigen. Deskundigen schatten dat na zo'n drie maanden van troepenopbouw meer dan vijftienduizend Amerikaanse militairen zich in de Caribische wateren bevinden.
Reuters ontdekte begin deze maand dat de VS een lang gesloten grote marinebasis in Puerto Rico opnieuw in gebruik heeft genomen. Die is strategisch goed gelegen om militaire operaties tegen Venezuela te ondersteunen, zeiden militaire experts tegen het persbureau.
De Amerikaans operatie kreeg vorige week formeel de naam Operatie Southern Spear (Zuidelijke Speer). Het is de grootste militaire inzet in het gebied sinds 1989, toen de VS Panama binnenviel om dictator Manuel Noriega af te zetten. Zijn betrokkenheid bij cocaïnesmokkel was destijds een van de redenen voor die invasie.
In de afgelopen weken werd opeens opvallend gericht gelekt vanuit het Witte Huis. De onthullingen in kwestie voerden de druk op Venezuela verder op. Trump zou overwegen doelen in het land zelf te bestoken. Hij had daar nog geen knoop over doorgehakt, maar de strijdkrachten waren er helemaal klaar voor, meldden anonieme functionarissen eind vorige week aan de pers. Eerder deze week werd op dezelfde wijze bekend dat de president de Amerikaanse buitenlandse inlichtingendienst CIA opdracht heeft gegeven clandestiene operaties in Venezuela uit te voeren.
Er waren ook minder voordelige lekken voor de regering. Meerdere Amerikaanse media, waaronder The New York Times, schrijven dat Trump het in het openbaar vooral heeft over drugssmokkel en illegale immigratie uit Venezuela, maar achter de schermen ook praat over toegang tot de omvangrijke Venezolaanse oliereserves voor Amerikaanse bedrijven.
Deskundigen zeggen dat het Venezolaanse regime inderdaad veel ruimte geeft aan drugsbendes en andere criminele groepen, maar het Amerikaanse optreden niet in verhouding staat tot de dreiging die zij vormen voor de VS.
Volgens het VN-bureau voor Drugs en Criminaliteit is Venezuela geen cocaïneproducerend land en speelt het een zeer beperkte rol als doorvoerland. Venezuela is ook vrijwel niet betrokken bij de handel in fentanyl, de drug aan de basis van de Amerikaanse opioïdencrisis die de regering-Trump zegt te willen bedwingen. Fentanyl is voornamelijk afkomstig uit Mexico, dat ook een veel prominentere rol speelt in de cocaïnesmokkel naar de VS.
Het Venezolaanse Cartel de los Solos werd eerder deze week toegevoegd aan de Amerikaanse terreurlijst. Volgens experts is dat eigenlijk geen kartel, maar een figuurlijke benaming voor legergeneraals die zich verrijken met drugsgeld, in de jaren negentig bedacht door Venezolaanse journalisten.
In de VS kwam het Cartel de los Solos onder de aandacht tijdens de eerste regeringstermijn van Trump, in 2020, toen Maduro werd aangemerkt als leider en samen met andere figuren uit zijn bewind werd aangeklaagd wegens drugsmisdrijven. In augustus werd de beloning voor een tip die leidt tot zijn aanhouding verhoogd naar 50 miljoen dollar (43 miljoen euro).
Het heeft een aantal belangrijke voordelen voor de Amerikaanse regering om de drukcampagne tegen Maduro af te schilderen als een strijd tegen "narcoterroristen". Toestemming van het Amerikaanse Congres voor een militair optreden tegen Venezuela is dan niet nodig, zei Trump afgelopen zondag. "Ik bedoel, we voorkomen dat drugsdealers en drugs ons land binnenkomen."
Daar komt bij dat buitenlandse militaire avonturen niet populair zijn bij Trumps achterban in eigen land. De president kreeg al de nodige kritiek uit eigen rangen te verwerken toen de Amerikaanse luchtmacht eerder dit jaar samen met Israël aanvallen uitvoerde in Iran. Tijdens zijn campagnes beloofde Trump juist dat hij zich nooit schuldig zou maken aan pogingen tot regimeverandering, zoals in Irak en Afghanistan.
President Trump hield afgelopen zondag de mogelijkheid open dat de VS tot een deal kan komen met Maduro. "Ik zou waarschijnlijk met hem in gesprek gaan, ja. Ik wil altijd met iedereen praten." Tegelijkertijd weigerde hij uit te sluiten dat Amerikaanse grondtroepen kunnen worden ingezet in Venezuela.
Maduro liet maandag weten dat hij graag "face to face" in gesprek wil met afgezanten van de Amerikaanse regering. Hij zou eerder al hebben voorgesteld dat hij na een transitieperiode van twee of drie jaar het veld kan ruimen, maar de Amerikanen wezen dat af.
Source: Nu.nl algemeen