In Bulgarije zijn woensdag 35 arrestaties verricht in verband met grootschalige internationale kunstroof. Bij de politieactie onder de parapu van Europol werden ook drieduizend waardevolle objecten in beslag genomen.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Volgens Europol werden ruim honderd huizen doorzocht in verschillende Europese landen, waaronder Albanië, Bulgarije en Frankrijk. Het doorlichten van verschillende kluizen leverde de vondst op van drieduizend gestolen objecten, waaronder gouden en zilveren munten, goed voor zo’n 100 miljoen euro.
Centraal in de operatie stond een crimineel netwerk van opgravers en handelaren. Zij hadden het voorzien op de Balkan omdat die regio, net als het aangrenzende Italië, nog altijd rijk is aan Griekse en Romeinse bodemschatten.
Dat een internationaal netwerk wordt opgerold, is op zich niet opmerkelijk, zegt kunstdetective Arthur Brand, die geregeld met de autoriteiten samenwerkt om gestolen werken terug te halen. Hoewel Europol spaarzaam is met details over de objecten, leidt Brand uit hun berichtgeving af dat het gaat om een mix van artefacten verkregen bij illegale opgravingen en diefstal, bijvoorbeeld uit kerken.
In tegenstelling tot Nederland is in landen als Bulgarije en Italië de bodem bezaaid met resten van grote culturen uit het verleden. ‘Soms stuit een boer per ongeluk op een object, soms gaat men er gericht naar op zoek met metaaldectectoren’, legt Brand uit.
Of dat mag, wisselt per land. ‘Men weet in sommige gevallen waar archeologen al hebben gegraven of net nog aan de slag willen, maar waar het geld voor zo’n exercitie op is. Overheden proberen zulke vindplaatsen wel te bewaken, maar het zijn vaak grote gebieden.’
De autoriteiten in Bulgarije kwamen het netwerk in 2020 op het spoor. Bij een huiszoeking destijds werden al zevenduizend objecten uit de Thracische en Grieks-Romeinse beschaving afgenomen, die in sommige gevallen dateerden van 2000 v.Chr. Het ging onder meer om archeologische maskers, sieraden en vazen.
Voor de objecten ontbrak grotendeels de juiste documentatie: de Bulgaarse autoriteiten vermoedden daarom al snel dat er sprake was van illegale opgravingen. De schatten werden tijdelijk ondergebracht in het Nationaal Historisch Museum in Sofia.
Op verzoek van de Bulgaren stelde Europol een speciaal team samen om de verdachten beter in kaart te brengen. Dat overkoepelende Europese onderzoek leidde naar de politieactie op woensdag. Gestolen archeologische objecten, bijvoorbeeld uit conflictgebieden zoals Syrië en Irak zijn relatief eenvoudig op de kunstmarkt te brengen. Het verifiëren van objecten is vaak niet goed mogelijk, terwijl de vraag naar zulke artefacten groot is.
Die ‘handelspraktijk’ komt wereldwijd veel voor, zegt Brand. Landen hebben hier doorgaans wel regelgeving voor, maar handhaving is lastig. ‘In Engeland bijvoorbeeld, heeft de staat het eerste recht van koop. Alleen, wie controleert dat?’ Hetzelfde geldt voor Nederlandse bodem: daar geldt meldingsplicht.
Een enkele Romeinse gouden munt kan al tienduizenden euro’s waard zijn: het is dus potentieel lucratieve handel. Niet dat iedere opgegraven munt zomaar te verkopen is. Om er bij een veiling een lucratieve prijs voor te krijgen, is documentatie nodig, maar zulk papierwerk is relatief eenvoudig te vervalsen.
Brand: ‘Er zijn absoluut veilinghuizen te kwader trouw. Zij weten dat ze gestolen artifcaten onder de hamer brengen. Maar vaak is het ook voor hen moeilijk. Op veilingen komen soms honderden stukken onder de hamer, als mensen met vervalste documentatie aankomen, is dat lastig te ontdekken.’
Dat Europol nu zo uitpakt, is volgens Brand duidelijk bedoeld als signaal. ‘Het is alleen vechten tegen de bierkaai. Er wordt al honderden jaren in de grond naar goud en zilver gezocht, dat zal echt niet zo snel stoppen’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant