‘Things happen’, zei de Amerikaanse president Donald Trump over de in stukken gezaagde journalist Jamal Khashoggi. Het is de taal van van macht die zich onkwetsbaar waant – en dat moet ons zorgen baren.
Ik loop al uren te denken: hier schrijf ik niet over. Het gaat namelijk weer over Donald Trump en de media. Daar hebben we met zijn allen al zoveel over gepubliceerd. Waarom nog eens? Maar al uren blijft die zin in mijn hoofd hangen. Nu eens word ik er razend over, dan weer diep ongelukkig. Dus misschien schrijf ik het met dit opiniestuk enkel van mij af. So be it.
De zin die blijft hangen legt iets fundamenteels bloot over degene die hem uitsprak. Trumps ‘Things happen’ (‘Dit soort dingen gebeuren’), uitgesproken in de Oval Office, in aanwezigheid van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman. Twee woorden die meer zeggen dan een uur persconferentie. Twee woorden die de banaliteit van het kwaad, het verraad aan de waarheid en de morele leegte van de macht samenvatten.
Zeven jaar geleden werd journalist Jamal Khashoggi in stukken gezaagd in het Saoedische consulaat in Istanbul. Een CIA-rapport wees kroonprins Mohammed bin Salman aan als opdrachtgever. De wereld reageerde geschokt. En even leek het alsof principes zwaarder wogen dan olie.
Tot nu. Deze week, bij het eerste bezoek van Mohammed bin Salman aan Washington sinds die moord, liet president Trump zien hoe gemakkelijk geschiedenis herschreven wordt.
Over de auteur
Peter Vandermeersch was tussen 2010 van 2019 hoofredacteur van NRC. Van 2019 tot 2025 was hij CEO van Mediahuis Ierland.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
‘A lot of people didn’t like that gentleman that you’re talking about. Whether you like him or didn’t like him — things happen.’ Met die woorden minimaliseerde Trump een politieke moord tot een ‘ongeluk’. Alsof Khashoggi’s dood een vlek op het tapijt was, geen bloed op de handen van machtigen.
De ontmoeting in het Witte Huis was meer dan diplomatie; het was een toneelstuk over de normalisering van barbarij. Er waren paarden, trompetten en fly-overs van gevechtsvliegtuigen. Er werden miljarden aan investeringen aangekondigd, deals over kunstmatige intelligentie, kernenergie en wapens. En ergens tussen het applaus en de protocollen door, verdween Jamal Khashoggi uit beeld.
‘You don’t have to embarrass our guest’, zei Trump tegen een verslaggever die naar de moord vroeg. In Trumps wereld is niet de dader de bron van schaamte, maar de journalist die de waarheid wil weten.
De Washington Post – waar Khashoggi voor schreef – reageerde vernietigend. ‘These distortions dishonor Khashoggi’s legacy and are beneath the office of the president.’ En terecht. Want wat hier op het spel staat, is niet louter diplomatie of handel. Het gaat om de waardigheid van journalistiek zelf.
Als een wereldleider een journalistieke moord wegwuift met ‘things happen’, dan is dat een boodschap aan elke despoot en elke censor: doe gerust, er volgen geen gevolgen. Zelfs Khashoggi’s weduwe, Hanan Elatr Khashoggi, herinnerde op X aan wat de kroonprins zelf ooit zei: dat hij ‘morele verantwoordelijkheid’ droeg voor de moord. ‘Zelfs de dader toonde meer schaamte’, schreef ze, ‘dan de leider van het land dat de vrijheid van pers zegt te verdedigen’.
‘Things happen’ is niet zomaar een uitspraak, het is een politieke filosofie. Het is wat machthebbers zeggen wanneer mensen verdwijnen en zij hun handen niet willen wassen. Het is de taal van gemakzucht, van moreel relativisme, van macht die zich onkwetsbaar waant.
En precies daarom blijft journalistiek noodzakelijk. Want wie schrijft, doorbreekt dat comfortabele ‘things happen’. Wie vraagt, herinnert. Wie documenteert, verhindert dat de waarheid geruisloos verdwijnt.
Jamal Khashoggi geloofde in woorden. In transparantie. In het idee dat vrijheid van meningsuiting geen westers privilege is, maar een universeel recht. Zijn moord was bedoeld om dat geloof te doden. Maar elke keer dat een journalist schrijft over macht, hypocrisie of stilte leeft het verder.
Trumps woorden zijn daarom niet enkel een belediging voor Jamal Khashoggi, maar voor ons allemaal. Voor iedereen die nog gelooft dat waarheid ertoe doet.
We kunnen Trumps ‘things happen’ wegwuiven als typische trumpiaanse onverschilligheid. Maar dan missen we de kern: dit is hoe cynisme genormaliseerd wordt. En dus is het aan ons – journalisten, lezers, burgers – om te weigeren in dat cynisme mee te gaan. Om te blijven herinneren dat Jamal Khashoggi geen ‘ding’ was dat ‘gebeurde’, maar een mens die schreef omdat zwijgen onmogelijk was.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant