Wetenschappers slaan alarm om de seizoensgriep. De momenteel snelst oprukkende griepvariant zou erger ziek maken en de griepprik aan zijn laars lappen. Dat blijkt althans uit labexperimenten – bij menselijke patiënten is nog weinig ongewoons te zien.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Het maakt nogal uit dat bij patiënten nog nauwelijks iets wordt gesignaleerd. Anders dan proefdieren in het lab, hebben de meeste mensen al enige basisbescherming tegen de griep, legt viroloog Adam Meijer (RIVM) uit. ‘De eerste cijfers uit het Verenigd Koninkrijk laten zien dat de werkzaamheid van de griepprik bij de mens dit seizoen vergelijkbaar is met eerdere seizoenen. Dat stelt gerust. Maar het is nog vroeg dag. We zullen het moeten afwachten.’
Niettemin besloot de Wereldgezondheidsorganisatie al eerder dat de griepprik voor het zuidelijk halfrond voor 2026 moet worden bijgesteld. Zorgen zijn er vooral over een nieuwe subgroep van griepvariant A/H3N2, genaamd ‘clade k’. Die bevat enkele mutaties, waardoor de griepprik er maar weinig greep op heeft. Fretten die de griepprik kregen, blijken in elk geval niet goed tegen de griep beschermd en worden er zieker van, bleek uit net verschenen Canadees onderzoek.
Dat leidt nu al tot gespannen nieuwskoppen. Zo zou Engeland ‘een van de zwaarste winters in zijn geschiedenis’ te wachten staan, meldt persbureau Reuters. ‘Er bestaat geen twijfel dat deze winter een van de zwaarste wordt die ons personeel ooit heeft meegemaakt’, zegt ook Jim Mackey, hoofd van gezondheidsdienst NHS England, tegen artsenblad The BMJ.
Maar Meijer moet het nog zien. ‘Het gebeurt vaker dat media melden: er komt dit seizoen een killer flu aan. Waarna dat toch met een sisser afloopt’, zegt hij. ‘De eerlijke stand van zaken is dat we gewoon nog geen goede aanwijzingen hebben dat het dit seizoen ernstiger wordt dan voorheen.’
Een aanwijzing die er wél is, is dat het griepseizoen in Groot-Brittannië en Japan dit jaar opvallend vroeg is begonnen. Toch is dat ook weer niet ongekend: de begindatum van griepgolven wil nu eenmaal wel eens per jaar verschillen. ‘In Nederland begint de griepgolf doorgaans tegen de kerst. Maar we hebben ook wel eens gezien dat de griep eind november op gang komt’, zegt Meijer.
Zo’n een op de zes Nederlanders heeft momenteel luchtwegklachten, blijkt uit de Infectieziekteradar, een grote, doorlopende peiling van het RIVM. Maar griep is slechts zelden de oorzaak: wie nu griepachtige klachten heeft, is volgens de metingen meestal besmet met een gewoon verkoudheidsvirus of corona. Toch is de ‘probleemvariant’ van de A/H3N2-griep al wel in ons land waargenomen, bevestigt Meijer. Al gaat het daarbij om slechts ‘enkele’ gevallen.
Ouderen die de griepprik hebben gehad, zijn voor ongeveer 35 tot 40 procent beschermd tegen griep die uit de hand loopt, blijkt uit de Britse cijfers. Ze hebben een 35 tot 40 procent kleiner risico om met de griep in het ziekenhuis te belanden, dan mensen die de griepprik niet hebben gehaald. Bij ingeënte kinderen en tieners is de bescherming tegen ziekenhuisopname met griep een stuk beter: 70 tot 75 procent. In hoeverre ingeënte mensen beschermd zijn tegen het krijgen van (milde) griep, valt nog niet uit de cijfers te halen.
Toch zijn er ook kanttekeningen. Zo wijzen de Britse onderzoekers erop dat ze nog maar weinig patiënten hebben kunnen onderzoeken. Bovendien is het goed denkbaar dat de griepprik na een poosje wat minder goed gaat beschermen, als het immuunsysteem zijn aandacht weer wat laat verslappen.
Overigens verwachten ook de Britse onderzoekers dat de nieuwe variant van A/H3N2 ‘tijdens het griepseizoen van 2025-2026 gaat domineren’, schrijven ze in hun net online gezette onderzoek, omdat de k-variant zich zo snel verspreidt.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant