Deze week kwam een ernstige mishandeling van pleegkinderen aan het licht, terwijl de rechtszaak over vier mishandelde pleegkinderen in Vlaardingen niet eens is afgerond. Heeft het toezicht op de veiligheid van kinderen opnieuw gefaald?
Waar gaat het over?
In een vonnis van de rechtbank Noord-Nederland stonden deze week schokkende feiten. De rechter hoorde van twee kinderen van 9 en 10 jaar dat zij in een gezinshuis in een niet nader genoemde gemeente hard werden geslagen door hun gezinshuisouders. Ook werden ze gedwongen huishoudelijk werk te doen en werden ze door een hond gebeten. Inmiddels wonen de kinderen elders.
De zaak is in het nieuws gekomen terwijl de uitspraak in de strafzaak tegen de Vlaardingse pleegouders volgende week wordt verwacht. De pleegouders worden verdacht van ernstige mishandeling van vier pleegkinderen. Het roept wederom de vraag op of uit huis geplaatste kinderen wel veilig genoeg zijn.
Wat is het verschil tussen een pleeggezin en een gezinshuis?
Kinderen die uit huis worden geplaatst omdat het thuis niet veilig is, komen bij voorkeur terecht in een pleeggezin. Pleegouders nemen het kind dan op in hun gezin. Een kind met te zware gedragsproblemen voor een pleeggezin kan gaan wonen in een zogenoemd gezinshuis. Pleegouders zijn vrijwilligers, gezinshuisouders zijn jeugdzorgprofessionals. Ze zijn verantwoordelijk voor vier tot zes jongeren. Er zijn ongeveer 1.300 gezinshuizen, er groeien daar ongeveer zesduizend jongeren op.
Wie houdt er toezicht op de gezinshuizen?
Daar zit een knelpunt. Bij de organisatie gezinshuis.com, die eigen standaarden stelt, hebben ruim tweehonderd gezinshuizen zich vrijwillig aangesloten. Zij laten zich controleren. Daarnaast staan enkele honderden gezinshuizen onder toezicht van grote zorgorganisaties. Maar de overige paar honderd doen rechtstreeks zaken met de gemeenten en hebben dus geen organisatie boven zich die meekijkt.
De sector is bezig met het opstellen van scherpere kwaliteitscriteria waaraan alle gezinshuizen in de toekomst moeten voldoen. Overwogen wordt de voorwaarde te stellen dat alle gezinshuizen onder een controlerende instantie moeten vallen. Overigens is de status van het gezinshuis waar de twee Noord-Nederlandse kinderen zijn mishandeld niet bekend. Zeker is wel dat het niet is aangesloten bij gezinshuis.com.
Ook de Inspectie Jeugd houdt toezicht, al kunnen de inspecteurs niet alle gezinshuizen bezoeken. Aan de hand van zo’n dertig bezoeken oordeelde de Inspectie eerder dit jaar overwegend positief over de zorg die er wordt geleverd. Wel vinden de inspecteurs de kleinschaligheid een risico, zeker nu er meer jongeren met zware problemen terechtkomen omdat de gesloten jeugdzorg wordt afgebouwd. De vraag is of alle gezinshuisouders daarop voldoende zijn toegerust. Voorwaarde is dat minimaal één gezinshuisouder een relevante opleiding heeft, op minimaal mbo-4-niveau.
Er gaan ook verhalen dat sommige gezinshuisouders het alleen voor het geld doen. Hoe zit dat?
Pleegouders krijgen maandelijks maximaal zo’n 800 euro per maand per pleegkind. Gezinshuisouders krijgen aanzienlijk meer: per dag per kind minimaal 105 euro tot maximaal 280 euro. Voor deze ouders is het hun baan, ze zijn jeugdzorgprofessional. Ook werken zij samen met bijvoorbeeld gedragswetenschappers.
De laatste jaren is het aantal gezinshuizen flink toegenomen. Sommige zijn gevestigd in zulke riante panden dat de vraag opkomt of er financiële motieven meespelen. Onderzoeksplatform Follow the Money berichtte eerder over enkele gezinshuizen die exorbitante winsten maakten en fraudeerden met zorggeld.
Volgens betrokkenen zijn er ‘rotte appels’ die het voor het geld doen, maar niet veel. ‘Er zijn veel goede gezinshuizen die het niet voor het geld doen’, zegt directeur Arjen Keers van gezinshuis.com. ‘Sommige zijn inderdaad gevestigd in mooie, ruime woningen. Daar kunnen kinderen een prettig leven hebben. Vergeten wordt soms dat deze gezinsouders ook voor hun eigen pensioenopbouw moeten zorgen. Daarom moeten ze wel genoeg winst maken.’
Keers vindt het een goed idee om alle gezinshuizen te verplichten zich aan te sluiten bij een organisatie die ze controleert. Ook komen er wat hem betreft regels voor de rol die bijvoorbeeld gedragswetenschappers moeten spelen. ‘Nu kan iedereen zijn woning als een gezinshuis bestempelen.’
Te veel regels werken volgens hem belemmerend en risico’s kunnen nooit helemaal worden uitgesloten. ‘Wij zien bijvoorbeeld dat het risico op mishandeling in gezinshuizen groter wordt als gezinshuisouders zelf stress ervaren, bijvoorbeeld door een ingrijpende gebeurtenis in hun leven.’
Let de jeugdbescherming wel voldoende op de veiligheid van pleegkinderen?
Uit huis geplaatste kinderen staan onder toezicht van de jeugdbescherming. Die presteert algeheel ondermaats, vindt de Inspectie, en beschermt kwetsbare kinderen onvoldoende.
Opvallend is dat de twee mishandelde kinderen uit Noord-Nederland een voogd hebben van de William Schrikker Stichting, dezelfde organisatie die ook verantwoordelijk was voor de veiligheid van het Vlaardingse pleegmeisje. De voogd van dat meisje heeft volledig gefaald in het beschermen van haar veiligheid, oordeelde de Inspectie eerder dit jaar. Om die reden heeft de Inspectie de William Schrikker Stichting onder verscherpt toezicht geplaatst.
De vraag is of deze organisatie nu wederom heeft gefaald. ‘Wij zijn de grootste Nederlandse jeugdbeschermingsorganisatie met de meeste kinderen onder ons’, zegt de woordvoerder. Het verschil met de zaak Vlaardingen is volgens hem dat deze keer wel is ingegrepen.
‘Na de melding van de school dat de kinderen werden mishandeld, heeft de jeugdbeschermer ze meteen uit het gezinshuis gehaald. Wij zijn alert geweest.’ Verder kan hij ‘vanwege privacy’ niet op de kwestie ingaan. Zeker is dat de kinderen al drie jaar in het gezinshuis zaten en dat er al langer zorgen waren. De Inspectie gaat nu onderzoeken of er ook in deze zaak fouten zijn gemaakt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant