De Belgische parlementariër Vincent Van Quickenborne werd woensdag afgekapt, toen hij voor de vijfde vergadering op rij urenlang aan het woord was. Door te filibusteren hoopte hij een wet over fraudeopsporing tegen te houden.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Vincent Van Quickenborne praatte aan één stuk door toen de Belgische parlementaire commissie Financiën op 21 oktober, 5 november, 12 november en 18 november bij elkaar kwam. Hij was in totaal 45 uur aan het woord geweest, toen hij woensdag 19 november werd afgekapt. Van Quickenbornes poging om het wetgevingsproces te traineren kwam ten einde.
Van Quickenborne keek deze tactiek af van zijn Amerikaanse collega’s. Filibusteren, zo lang mogelijk aan het woord zijn om een wetsvoorstel tegen te houden of te vertragen, is een bekend en berucht fenomeen in de Amerikaanse senaat. De Democratische Senator Cory Booker brak begin dit jaar nog het record voor de langste speech ooit in de Senaat, toen hij 25 uur onafgebroken het woord voerde.
Heeft Van Quickenborne dit record dan nu gebroken? Nee, zeker niet. In de Verenigde Staten en België gelden namelijk andere regels voor filibusteren. In de VS betekent onafgebroken echt onafgebroken. Senatoren mogen niet tussendoor van het spreekgestoelte weglopen, dus ook wc-bezoeken zijn niet toegestaan. Kleine slokjes water zijn het devies. Uitdroging ligt daarom op de loer.
Het Belgische parlement gaat humaner om met filibusterende parlementariërs. Zodra iemand aan het woord is, mag diegene niet worden onderbroken. Maar de vergadering wordt wel af en toe tijdelijk stilgelegd, zodat iedereen naar de wc kan. Zodra de regeringspartijen niet meer in meerderheid aanwezig zijn, kan de vergadering worden geschorst. Van Quickenborne kon zo drie vergaderingen volpraten.
Maar de commissieleden waren dinsdag, bij de vierde vergadering, vastberaden om in groten getale aanwezig te blijven en net zo lang te wachten tot Van Quickenborne zelf zou stoppen of verplicht werd om te stoppen omdat hij te veel in herhaling viel. Van Quickenborne begon om 14.00 uur met zijn toespraak. Hij liet pizza’s aanrukken om het vol te houden. Hij haalde stambomen van collega’s aan om de tijd vol te praten. Maar uiteindelijk was zijn inspiratie op.
De voorzitter had woensdag om 13.00 uur, na 23 uur aaneengesloten luisteren, genoeg van hetzelfde gehoord. Van Quickenbornes microfoon werd tot zijn eigen woede uitgezet. ‘U bent niet waardig’, riep hij richting de voorzitter. ‘U chanteert het parlement.’
Van Quickenborne hoopte met zijn marathonspeech een wetsvoorstel tegen te houden rondom fraudebestrijding. De federale Belgische regering wil datamining, een proces waarbij AI afwijkende patronen in grote bergen data opspoort, voortaan loslaten op de bankgegevens van alle Belgen. Het idee is dat verdachte transacties zo sneller boven komen drijven. Van Quickenborne en andere tegenstanders vinden dat het nieuwe systeem een te grote inbreuk op de privacy vormt. Banken gebruiken deze methode al.
De liberale politicus en oud-minister van Justitie had waarschijnlijk twee bedoelingen met zijn urenlange betoog: aandacht genereren voor zijn standpunt en de stemming zo lang mogelijk uitstellen. Als het wetsvoorstel niet voor het eind van het jaar in behandeling was genomen, had de wet niet op 1 januari kunnen worden ingevoerd, zoals gebruikelijk is in België bij nieuwe regelgeving. Nu hij is afgekapt, kan de stemming alsnog doorgaan.
In de Verenigde Staten is de tactiek doorgaans effectiever. Zo effectief, dat de Amerikaanse president Donald Trump zijn Republikeinse partijgenoten deze maand nog opriep om het fenomeen af te schaffen. ‘De Democraten hebben veel meer kans om de tussentijdse verkiezingen en de volgende presidentsverkiezingen te winnen als we de filibuster niet beëindigen’, schreef Trump in een bericht op Truth Social. ‘Anders wordt drie jaar lang geen enkel wetsvoorstel aangenomen en krijgen de Republikeinen de schuld.’
Toch is de kans klein dat Trump zijn zin krijgt. Om de regels voor filibusteren in de Amerikaanse Senaat aan te passen, zijn zestig van honderd zetels nodig. De Republikeinen noch de Democraten komen aan dat zetelaantal. De huidige zetelverdeling is 53 zetels voor de Republikeinen, 45 zetels voor Democraten en twee zetels voor onafhankelijke kandidaten.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant