Jennifer Lawrence speelt een fabuleus ongeremde rol als moeder die na de bevalling almaar vreemder gedrag vertoont. Regisseur Lynne Ramsay wilde wegblijven van de donkerte van postnatale depressies en dacht: ‘Wat als ik er een krankzinnig liefdesverhaal van maak?’
is filmredacteur van de Volkskrant.
Wie kwam er op het idee om Jennifer Lawrence aan een raam te laten likken? ‘O, dat was Jennifer zelf’, zegt Lynne Ramsay (55). ‘Ze deed dat zomaar, het stond niet in het script. En ik dacht: geweldig! Zo voegde ze wel meer toe. Jennifer beschikt over een uitzonderlijk gevoel voor komische timing. En dat had ik nodig.’
Grace heet het hoofdpersonage in haar nieuwe film Die My Love. Een fabuleus ongeremde rol van Lawrence, als een moeder die na de bevalling almaar vreemder gedrag vertoont. Als een tijger sluipt ze door de tuin, met een groot mes, terwijl haar baby op een kleedje op de veranda ligt. Op feestjes gedraagt ze zich grillig, onaangepast. Thuis krast ze met haar nagels over de muren, likt ze aan dat raam – alles om maar iets te voelen.
Grace’ leven is gekrompen sinds ze New York heeft verwisseld voor het landelijke Montana, waar vriend en toekomstige echtgenoot Jackson (Robert Pattinson) het bouwvallige huisje van een oom heeft geërfd. Hun geplande carrières – zij schrijver, hij muzikant – zijn in de grote stad nooit echt van de grond gekomen.
En nu, sinds de baby, maar niet per se dóór de baby, voelt alles dof. Grace raakt verstrikt in haar wanen. En Jackson, type sympathieke nietsnut, kan haar behoeften niet bevredigen.
Die My Love is geen ‘postnatale film’, doceert de regisseur. ‘Want dat klinkt als iets donkers. En het ís niet donker. Ik denk dat mijn film grappig is. En dom. Absurd, surreëel. Het gaat over een stel van wie de één zich in een totaal ander universum bevindt dan de ander. Hij wil gewoon dat ze weer wordt hoe ze was. Terwijl Grace denkt: ik ga het bos in. Begrijp je wat ik bedoel?’
De Schotse cineast, met hoed en sjaal, zit uit de zon op een terras van de Franse badplaats, de dag na de eerste vertoning op het festival van Cannes, afgelopen mei. Tegen het groepje journalisten aan haar tafeltje: ‘Ik hoop dat jullie geen moeite hebben met een Schots accent – een vermoeid Schots accent.’
Dat hij er geen woord van verstond, merkte Joaquin Phoenix eens op over het eerste telefoontje van Ramsay, toen ze hem benaderde voor zijn rol als getraumatiseerde huurling in You Were Never Really Here (2017), haar vorige film. Het is het accent dat ook klonk in haar veelgeprezen debuut Ratcatcher (1999), over een jochie in de achterbuurt van Glasgow. Slechts vier speelfilms maakte Ramsay sindsdien, waarvan We Need to Talk About Kevin (2011) de bekendste is. Het psychologische drama met Tilda Swinton als moeder die een intens kwaad kind baart. De Schotse actrice nam ook de privérol van peetmoeder op zich, van Ramsays dochter.
De cineast heeft de naam eigenzinnig te zijn: ooit stapte ze zeer kort voor de draaiperiode uit een grotere productie (de western Jane Got a Gun), omdat de producenten haar een happy end zouden willen opdringen. Ze grossiert in intense rollen: personages die psychisch zwaar onder druk staan, in films die altijd weer afwijken van het gebaande pad.
‘Ik heb ook wel andere dingen gedaan’, zegt ze over haar beknopte filmoeuvre. ‘Zoals liedjes en gedichten schrijven. En ik fotografeer. Ik geloof dat ik het ook wel moeilijk maak voor mezelf. Ik had Stone Mattress kunnen draaien in IJsland (haar uitgestelde verfilming van een kort verhaal van Margaret Atwood, red.), maar ik zei nee, dit is niet de juiste plek. Nu heb ik iets van drie of vier filmprojecten klaarstaan. Ik wil snel draaien. Ik word er ook niet jonger op, snap je? Ik moet nu wel wat versnellen.’
Het was Jennifer Lawrence die de naar het Engels vertaalde roman Die, My Love van de Argentijnse Ariana Harwicz naar de beoogde regisseur stuurde. De 35-jarige Amerikaanse actrice was getipt door Martin Scorsese, die het boek las met zijn boekenclub en de uiteindelijke film ook produceerde.
‘Het was behoorlijk moeilijk om doorheen te komen’, zegt Ramsay. ‘Het is een soort droomlandschap van indrukken, een surrealistisch boek. Ik dacht: die postnatale depressie wil ik niet zo op de voorgrond plaatsen. Dat deed ik al met (We Need to Talk About, red.) Kevin. Ik heb geen zin om die film te herhalen. En toen dacht ik ineens, bij het ontwaken: wat als ik er een liefdesverhaal van maak? Een compleet gestoord en krankzinnig liefdesverhaal?
Misschien zegt het ook iets over mijn persoonlijke leven in die tijd. Covid was gaande. Je zat vast in je huis met je echtgenoot, tot het punt waarop je elkaar vermoordde óf ladingen baby’s maakte. En toen hoorde ik dat Jennifer zwanger was, kort voor de opnamen. What the fuck? Het was, nou ja, behoorlijk idioot.’
Lawrence was vier en vijf maanden zwanger tijdens de draaiperiode. ‘Ze is vrij stoer. Ik denk dat hij (Pattinson, red.) nerveuzer was dan zij.’ Ramsay besloot de seksscènes uit de film meteen al de eerste dagen te draaien. ‘Dat is een risico: het kan ook verkeerd uitpakken. Maar er was veel chemie tussen hen, dat kon ik meteen al zien. Als je dat soort scènes uitstelt tot op het laatst, kan het ook te veel lading krijgen in de hoofden van de acteurs.’
Die My Love flirt ook wat met satire. Alle goedbedoelde raad die moeders over zich krijgen uitgestort als ze zichtbaar niet lekker in hun vel zitten – Ramsay is er bekend mee: ‘O, is het je eerste baby? Dan moet je dit doen, en dat doen. Je bent uitgeput van slaapgebrek, alsof je door een oorlog gaat. Mijn haar viel uit. Allerlei mensen gaven me advies, ook mijn schoonmoeder. Het is wat ze zeggen: de weg naar de hel is geplaveid met goede bedoelingen. En op een gegeven moment wil je iedereen vermoorden – ik denk dat elke vrouw dat gevoel herkent. Als één iemand me nog advies geeft, ga ik gewoon gillen.’
Ze is een terugkerende gast op het Franse festival. Dertig jaar geleden nodigde Cannes Ramsay voor het eerst uit, vanwege haar korte afstudeerfilm. ‘Ze stopten ons in een fluthotel en gaven ons voedselbonnen. Briljant, gratis eten! We gingen naar het Trainspotting-feest, beter kon niet! Ik denk dat ik iets van die opwinding nog steeds voel als ik hier rondloop. Al haat ik al die glamour en selfies, alle blabla.’
De dagen voor de wereldpremière was Ramsay nog druk met de laatste aanpassingen aan haar film. Het schema liep uit vanwege het overlijden van haar moeder. ‘Heel verdrietig. Dus ik moest terug naar Glasgow. Ik had haar willen meenemen naar Cannes. Ze kreeg sepsis, het ging snel. Misschien kijkt ze van boven mee.’
Wat zou haar moeder hebben gedacht van Die My Love? ‘Dat ik volslagen gek ben. En dat het toch ook een grappige film is: mijn moeder had een donker gevoel voor humor.’
Wie online speurt naar haar film, stuit vlot op allerlei analyses. Grace zou kampen met een postnatale depressie of een postnatale psychose. Of juist met een bipolaire stoornis.
Ramsay zegt juist weg te willen blijven van zulke definities. ‘Je kunt ook zeggen dat Grace een writer’s block heeft. Dat heb ik zelf ook eens gehad: het gevoel dat je zes maanden lang, of misschien zelfs een jaar, steeds weer dezelfde zin schrijft. Zoiets als ‘all work and no play makes Jack a dull boy’ (het in veelvoud getypte zinnetje van de manische hotelconciërge uit The Shining, red.).
Vastraken in een creatief proces kan behoorlijk eenzaam zijn: daar kun je óók gek van worden. Voor mij is Grace als een ui, met allerlei lagen. Het is niet het een óf het ander. Mensen houden ervan om iets te labelen, maar zo’n film is dit helemaal niet. Als ik zo’n eenduidige uitleg lees, denk ik: ah, dat is te makkelijk.’
Op Imdb, ’s werelds meest gebruikte filmwebsite, werd Die My Love voorafgaand aan de wereldpremière in Cannes gerangschikt als een ‘horrorkomedie’. ‘Geen idee hoe ze daarop kwamen’, zegt de filmmaker. ‘Maar als dát het is voor jou… Nou, misschien klopt het. Het boek is zo duister. En ik dacht: duister heb ik al gedaan, nu wil ik komisch. Een horrorkomedie. Hmm. Klinkt beter dan postnatale horrorkomedie.’
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant