Demissionair minister Foort van Oosten (Justitie en Veiligheid, VVD) ziet niets in het initiatief van D66-Kamerlid Joost Sneller om politieke bemoeienis met het Openbaar Ministerie (OM) onmogelijk te maken.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
Dat zei Van Oosten woensdag in de Tweede Kamer bij de behandeling van een door Sneller ingediend initiatiefwetsvoorstel. Het D66-Kamerlid wil dat de bijzondere aanwijzingsbevoegdheid die de minister nu heeft, waarmee hij het OM opdracht kan geven iemand wel of juist niet strafrechtelijk te laten vervolgen, uit de wet wordt geschrapt.
Ook de inlichtingenplicht waaraan het college van procureurs-generaal (de top van het OM) is onderworpen als de minister om informatie vraagt in concrete zaken, zou uit de wet moeten verdwijnen.
Sneller wil hiermee een dam opwerpen tegen de democratische erosie die hij in een aantal Europese landen en de Verenigde Staten waarneemt. ‘We zijn er bijna blind van overtuigd dat onze democratische rechtsstaat altijd zal blijven bestaan. Maar als we naar andere landen kijken, is die vanzelfsprekendheid niet vanzelfsprekend meer’, aldus Sneller.
Daarom wil hij het onmogelijk maken dat een toekomstige minister van Justitie, met eventueel kwade bedoelingen, zich kan mengen in individuele strafzaken, bijvoorbeeld door die stop te zetten.
Aangezien er uit het verleden nauwelijks voorbeelden zijn van zulke inmenging, vroeg VVD-Kamerlid Ulysse Ellian voor welk probleem het initiatief van Sneller een oplossing is. ‘Je hoeft niet pas in actie te komen als het leed al is geleden’, was diens antwoord. ‘Dat iets bijna nooit is voorgekomen, wil niet zeggen dat het nooit meer zal gebeuren. We weten niet wie over twintig jaar hier minister is. Voor je het weet, ontrolt zich het playbook dat we nu elders zien.’
Van Oosten hield de Kamer een aantal risico’s voor. ‘Alle macht vraagt om tegenmacht’, zei de bewindsman. ‘Als het OM alles zelf voor het zeggen heeft, is dat een verstoring van onze checks and balances. Bovendien kunt u als Kamer mij als minister niet langer ter verantwoording roepen, want ik beschik niet meer over informatie. Dat leidt tot een lacune in de democratische controle en zet individuele officieren van justitie in de wind.’
Kamerlid Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA) zei daarop dat haar het gevoel bekroop dat de minister ‘het effect en de impact van het wetsvoorstel veel groter maakt dan de bedoeling is’. Dat bestreed Van Oosten. ‘Ik kom juist op voor de Kamer. Zonder bevoegdheid heb ik ook geen verantwoordelijkheid meer. Ik kan dan alleen nog iets zeggen over zaken die zijn afgedaan. U beperkt zichzelf!’
Sneller vond dat de justitieminister hiermee ‘ruis’ verspreidde. Dat de minister bij het college van pg’s niet langer informatie kan opeisen, betekent niet dat het OM uit eigen beweging geen informatie meer zou mogen geven. Hij zegde toe dit punt in zijn wetsvoorstel nog nader te verduidelijken.
Slechts vier partijen deden mee aan het debat, dat een afronding was van de eerder begonnen wetsbehandeling waaraan nu vertrokken Kamerleden van NSC, BBB en SP hadden meegedaan. D66, GL-PvdA en CDA kondigden aan volgende week bij de stemmingen voor de initiatiefwet te stemmen. ‘Wij staan positief en constructief tegenover dit wetsvoorstel’, zei het nieuwe CDA-Kamerlid Jeltje Straatman. VVD’er Ellian bleef het ‘hartgrondig oneens’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant