Vrouwenrechten De abortusfolders die Kies Leven verspreidde onder dertienduizend huisartsen zijn in strijd met de regels van de Reclame Code Commissie.
Kies Leven bood de folders naar eigen zeggen aan zodat huisartsen die het met de inhoud eens zijn de folder in de wachtkamers kunnen leggen.
Begin dit jaar kregen dertienduizend Nederlandse huisartsen opmerkelijke post. In een vensterenvelop zonder logo of afzender zaten een brief en een folder over de abortuspil, die sinds 1 januari niet alleen in gespecialiseerde klinieken maar ook via huisartsen verkrijgbaar is. „Waarom ik als huisarts geen abortuspil voorschrijf”, staat op de voorkant van de folder die eerder wel, maar net als de brief inmiddels niet meer online te vinden is. In de tekst wordt ingegaan op bijvoorbeeld extra werkdruk en risico’s die het abortusmiddel volgens de afzender met zich mee kan brengen. De folder sluit af met de woorden: „Veel wijsheid en sterkte, je huisarts.”
Alleen is de folder niet opgesteld door een huisarts, maar door pro life-organisatie Kies Leven, die onder meer het voorkomen van abortussen als doel heeft. En daarom, vinden verschillende vrouwenrechtenorganisaties, zijn de folder en de brief reclame-uitingen die door de schijn van neutraliteit in strijd zijn met de regels van de Reclame Code Commissie (RCC). Daarin gaf RCC de klagers woensdag gelijk, laten betrokkenen weten aan NRC. Kies Leven wordt geadviseerd om de folders niet meer te verspreiden. De klacht werd ingediend door onder meer Bureau Clara Wichmann, Stichting Fiom en de Expertgroep Seksuele Gezondheid van het Nederlands Huisartsen Genootschap. De uitslag is nog niet openbaar gemaakt omdat de partijen nog veertien dagen hebben om in beroep te gaan.
Liliane Ploumen, voorzitter van Bureau Clara Wichmann, is tevreden met de uitspraak. „In Nederland en de rest van de wereld zien we dat misinformatie vermomd als feitelijkheden wordt rondgepompt. Deze uitspraak laat zien dat dat ontoelaatbaar is. Ze noemt het advies van de RCC een „stevige tik op de vingers”.
In de brief die de folder begeleidde, wordt de nadruk gelegd op de risico’s van de abortuspil en de extra verantwoordelijkheden en het meerwerk die de pil huisartsen zouden geven. „Het zou zomaar kunnen zijn dat een moeder van 37 jaar bij u komt, een positieve zwangerschapstest meebrengt, vertelt dat ze zes weken ongewenst zwanger is en u op basis hiervan een recept uitschrijft. Terwijl ze de abortuspil eigenlijk haalt voor haar dochter van vijftien jaar waar u niets van af weet.” Kies Leven bood de folders naar eigen zeggen aan zodat huisartsen die het met de inhoud eens zijn, de folder zelf in de wachtkamers kunnen neerleggen.
De ‘abortuspil’ is een behandeling die bestaat uit twee delen. De eerste pil is gemaakt van het middel mifepriston, dat de werking van het vrouwelijke hormoon dat een zwangerschap in stand houdt remt. Na ongeveer twee dagen brengt de vrouw vaginaal nog vier tabletten in, misoprostol. Sinds begin dit jaar is die pil ook verkrijgbaar via huisartsen die zich hierin hebben laten scholen. Dat hadden eind deze zomer ongeveer vierhonderd huisartsen gedaan (3 procent van het totaal). De motivatie achter de beschikbaarheid van de abortuspil bij de huisarts is dat vrouwen die een abortus willen die dichter bij huis kunnen krijgen.
In verschillende stellingen in de brief en de folder van Kies Leven wordt zonder te rechtvaardigen geappelleerd aan gevoelens van angst, concludeert de RCC volgens verschillende betrokkenen. In de brief staat bijvoorbeeld dat de richtlijnen voor de abortuspil doordat die bij de huisarts ligt „zodanig (zijn) versoepeld om het voorschrijven maar mogelijk te maken, dat zelfs abortusartsen op de risico’s wijzen”. Die suggestie wakkert angst aan en stelt dat de richtlijnen versoepeld zijn terwijl dat feitelijk niet zo is.
Ook wordt in de brief volgens de commissie ten onrechte gesuggereerd dat Nederlandse vrouwen onvoldoende worden voorbereid op de pijn die een abortusbehandeling met de pil kan veroorzaken. In de brief wordt onderzoek uit het Verenigd Koninkrijk aangehaald en daarbij wordt de vraag opgeworpen: „Is dat in Nederland anders?”
Volgens Kies Leven is de folder „zo neutraal mogelijk”. Die neutraliteit heeft de organisatie tijdens een zitting van de RCC in oktober willen onderbouwen door te wijzen op de verschillende informatieverstrekkers die in de folder genoemd worden. De patiënt wordt doorverwezen naar sites met pro life-denkbeelden, maar ook naar bijvoorbeeld Fiom. In de folder, die inmiddels offline is gehaald, noemt Kies Leven instanties als Fiom en Siriz echter „instanties die door de overheid worden gefinancierd” en pro life-organisaties als BeschermdeWieg.nl en het aan Kies Leven gelieerde AbortusSite.nl als „onafhankelijke organisaties”. Dat is in strijd met de Reclame Code omdat het „het vertrouwen in de reclame schaadt”.
„Partijen zoals wij die neutrale hulp bieden worden weggezet als niet-objectief”, zei Daphne Latour van Fiom tijdens de zitting. „En dat gebeurt niet namens henzelf, Kies Leven, maar namens ‘je huisarts’. In die wirwar van gegevens krijgen vrouwen op deze manier schadelijke informatie.”
Kees van Helden van Kies Leven zegt desgevraagd dat de organisatie haar gegevens op de envelop en de folder had moeten zetten. Of de organisatie bezwaar gaat maken tegen de uitspraak weet hij nog niet. „Wij wilden dat de huisarts het in de wachtkamer zou leggen en voor hem zou laten spreken.”
De bedoeling was dat huisartsen door de ‘proeffolder’ die zij opgestuurd kregen meer folders aan zouden vragen bij Kies Leven. Maar dat is nog niet in groten getale gebeurd. Zo’n vijftien huisartsen hebben extra folders aangevraagd.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC