Een schilderij van Gustav Klimt (1862-1918) is voor ruim 200 miljoen euro verkocht op een kunstveiling in New York. Het doek, Bildnis Elisabeth Lederer, is daarmee het op één na duurste kunstwerk ooit geveild. Wat maakt het werk zo bijzonder?
Veilinghuis Sotheby’s had verwacht dat het topstuk ongeveer 130 miljoen euro op zou leveren, maar die verwachting werd ruimschoots overtroffen toen zes kunstkopers na twintig minuten tegen elkaar opbieden een bedrag van 204,1 miljoen euro bereikten. Alleen Salvator Mundi van Leonardo da Vinci leverde met 388,8 miljoen euro meer op bij een kunstveiling. Het is onbekend wie zo diep in de buidel tastte voor het werk van Klimt.
De Volkskrant sprak Edwin Becker, hoofdconservator tentoonstellingen van het Van Gogh Museum, over het nieuws. Voor het museum stelde hij in 2022 de tentoonstelling Golden Boy Gustav Klimt samen.
Wie is de vrouw op het doek?
‘Het werk is een portret van de dan 20-jarige Elisabeth Lederer (1894-1944). Zij was de dochter van het bekende Joodse echtpaar August en Serena Lederer uit Wenen. De familie behoorde tot de allerrijksten van de stad: alleen de Rothschild-familie was vermogender. De Lederers bezaten meerdere werken van Klimt en onderhielden een nauwe band met hem. Het verhaal gaat zelfs dat Elisabeth tijdens de Tweede Wereldoorlog deed alsof Klimt haar vader was, om aan de Jodenvervolging te ontkomen.
‘Het echtpaar Lederer vroeg Klimt een portret van hun dochter te maken. De schilder heeft er van 1914 tot 1916 aan gewerkt, want hij was erg perfectionistisch. Moeder Serena heeft het doek op een gegeven moment zelf uit Klimts studio gehaald, omdat hij maar met het werk bezig bleef.’
Wat heeft het werk door de jaren heen meegemaakt?
‘Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de Klimt-collectie van de familie Lederer bijna geheel geconfisqueerd door de nazi’s, ook het portret van Elisabeth (die in de oorlog een natuurlijke dood stierf, red.). Na de oorlog is het portret gelukkig teruggegeven aan Elisabeths broer, Erich. Na zijn overlijden kocht Leonard A. Lauder het werk, een erfgenaam van cosmeticamerk Estée Lauder. Hij is onlangs overleden, vandaar dat het werk nu is geveild. Lauder had nog twee andere werken van Klimt in zijn bezit die ook geveild zijn, maar die opbrengsten (74,4 en 59,1 miljoen euro) komen niet in de buurt van wat Bildnis Elisabeth Lederer opleverde.’
Waarom is juist dit werk zo veel waard?
‘Deels vanwege de bijzondere geschiedenis, maar het schilderij behoort ook tot Klimts topwerken. Hij gebruikte gedurfde kleurcombinaties, zoals oranje met roze en lila. Elisabeth wordt afgebeeld in een overdaad aan oosterse ornamenten, en er blijft een nerveuze spanning zichtbaar, met name in haar handen.
‘De schilder maakte weinig werken in deze typische Klimt-stijl uit zijn ‘gouden periode’, met veel stilering en decoratieve elementen. Een deel van Klimts werk is verloren gegaan tijdens de Tweede Wereldoorlog. De werken die gespaard zijn gebleven, zijn veelal opgenomen in museumcollecties en dus niet te koop. Van dit type schilderij uit deze latere periode, een levensgroot werk waarin de geportretteerde volledig is afgebeeld, zijn er maar twee in privébezit.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant