Een federale rechtbank in Texas heeft een stokje gestoken voor de omstreden wijziging van kiesdistricten, die de Republikeinen meer zetels zou opleveren bij de tussentijdse verkiezingen. De herindeling is gemaakt ‘op raciale gronden’, oordeelden twee van de drie rechters.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant, met defensie als belangrijkste specialisme.
Trump droeg de Republikeinse bestuurders van Texas dit jaar op nieuwe kiesdistricten in te voeren, iets wat normaal slechts eens in de tien jaar gebeurt. Zo hoopte de president bij de tussentijdse verkiezingen meer zetels te winnen in het Huis van Afgevaardigden, zodat de Republikeinen hun kleine meerderheid kunnen behouden of zelfs uitbreiden. De beslissing van Texas bracht een wedloop op gang met Democratische staten die besloten hun kiesdistricten ook opnieuw te tekenen.
Federale rechters oordeelden dinsdag echter dat dat de herindeling van de kiesdistricten in Texas, die de Republikeinen vrijwel zeker vijf extra zetels zou opleveren, niet door de beugel kan. Twee van de drie rechters vonden dat alles erop wees dat de herindeling gemaakt was op ‘raciale gronden’.
Het veranderen en manipuleren van de in totaal 435 kiesdistricten voor politiek gewin gebeurt al jaren, en zowel Democraten als Republikeinen maken zich er schuldig aan. Die praktijk staat bekend als gerrymandering en is in principe toegestaan.
Gerrymandering, de partijdige herindeling van kiesdistricten, kan in de VS grote gevolgen hebben voor de macht van de president: zo werkt het.
Het Hooggerechtshof heeft eerder bepaald dat federale rechters niet mogen ingrijpen als de herindeling door de staten politiek gemotiveerd is. Maar het veranderen van de grenzen van kiesdistricten op discriminerende gronden, zoals de afkomst van kiezers, is niet toegestaan.
Burgerrechtenorganisaties, kiezers en Democraten die de zaak hadden aangespannen voerden aan dat grenzen van de nieuwe kiesdistricten zo werden getrokken dat er minder districten waren waar zwarten en latino’s samen de meerderheid vormden. In andere districten nam hun aantal af.
De Democraten hebben traditioneel veel aanhang onder deze twee grote bevolkingsgroepen. Door het hertekenen van de kiesdistricten zou het zo goed als zeker zijn dat de Republikeinen meer zetels krijgen.
‘De publieke perceptie van deze zaak is dat het om politiek gaat’, aldus rechter Jeffrey Brown, die in 2019 door Trump werd benoemd. ‘Natuurlijk speelde politiek een rol bij het opstellen van de kieskaart van 2025. Maar het ging om veel meer dan alleen politiek. Overwegend bewijs toont aan dat Texas de kaart van 2025 op raciale gronden heeft gemanipuleerd. De gouverneur heeft het staatsparlement expliciet opgedragen de districten opnieuw in te delen op basis van ras.’
Gouverneur Greg Abbott, een Republikein, veroordeelde de uitspraak en kondigde aan dat Texas in beroep zou gaan bij het Hooggerechtshof. ‘Elke bewering dat deze kaarten discriminerend zijn, is absurd’, aldus Abbott.
Ook minister van Justitie Pam Bondi, die samen met Trump het Republikeinse staatsbestuur opriep de kiesdistricten te veranderen, hekelde de uitspraak. ‘De kaart van Texas is op de juiste manier en om de juiste redenen getekend’, schreef zij op X. ‘Wij kijken uit naar de overwinning van Texas bij het Hooggerechtshof.’
De rechtbank heeft de staat opgedragen de nieuwe kaart van de kiesdistricten in de prullenbak te gooien en de oude kaart uit 2021 te gebruiken bij nieuwe verkiezingen.
De Democraten vierden de uitspraak als een grote overwinning op Trump en de Republikeinen. Door de herindeling in Texas namen ook andere Republikeinse staten het initiatief om de grenzen van hun kiesdistricten te wijzigen.
In Californië sloeg het Democratische staatsbestuur terug door nieuwe kiesdistricten te creëren, waardoor de Republikeinen zetels dreigen te verliezen. Een meerderheid van de Californiërs stemde onlangs in een referendum voor de wijziging, die Trumps regering wel heeft aangevochten.
De gouverneur van Californië, Gavin Newsom, reageert intussen opgetogen op het besluit in Texas. ‘Donald Trump en Greg Abbott speelden met vuur, raakten verbrand en de democratie won’, schreef hij op X. ‘Deze uitspraak is een overwinning voor Texas en voor elke Amerikaan die strijdt voor vrije en eerlijke verkiezingen.’
Luister hieronder ook naar de podcast Schaduwoorlog. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant