‘Een klant brengt altijd vreugde aan – is het niet bij het komen dan is het bij het gaan.’ Grapje, knipoogt Jan Jense. Als directeur van Jense Machine Services heeft hij het tegeltje al jaren aan de muur hangen. Verreweg de meeste klanten ziet hij wél graag, en zij hem ook. Jense is een man die alles kan, al zou hij het in alle bescheidenheid zelf niet zo zeggen. Ga maar na: watermolens, gasverbrandingsovens, pompinstallaties, alles waar metaal in zit kan hij repareren. En hij doet het met plezier, anders zou hij allang met pensioen zijn. Oude liefde roest nóg minder snel dan het meest hoogwaardige staal.
Al buigt Jense zich ook graag over nieuwe uitdagingen. „Die houden je vindingrijk.” Neem nu die meterslange as van een brandbluspomp die hij kreeg aangeleverd vanuit het Middellandse Zeegebied. Roestvrijstaal, 82 procent ijzer: niet het zachtste materiaal. En toch zijn er centimeters diepe gaten in ontstaan. Knaagsporen, als van een houtworm in een paal.
„IJzervreters”, zegt Kees Hoving enthousiast. Net als Jense is hij voorbij de pensioengerechtigde leeftijd, „maar nieuwsgierig voor het leven”. Leuk toeval: Hoving blijkt lid van edelsteenvereniging Gemma. Thuis heeft hij in de garage het Nederlands Gemmologisch Lab opgericht, waar hij onder andere de echtheid van diamanten onderzoekt.
Hoving had me benaderd omdat hij – op zoek naar apparatuur om de samenstelling van edelstenen mee te analyseren – bij Jense op deze aangetaste as was gestuit. Microscopisch kleine bacteriën die enorme pompen plat leggen: ik moest echt eens komen kijken. „Heel indrukwekkend. Zeker als je weet dat hun soortgenoten de Titanic opvreten.”
En dus staan we ons nu te vergapen in de machinehal, onder de rook van Rotterdam, aan een as die qua abstracte-kunst-uitstraling niet zou misstaan in Museum Boijmans van Beuningen. „Til maar eens op”, zegt werktuigbouwkundige Bernhard Hollestein – óók met pensioen – die Jense regelmatig met raad en daad terzijde staat. „Metalen gatenkaas.” Zelfs met twee handen krijg ik de as niet in de lucht. Hollestein doet het moeiteloos met één arm. Sterk staaltje.
Uniek is de gatenkaas niet, zegt hij. Corrosie, metaalaantasting, komt vaker voor – zeker bij minder ‘edel’, minder hoogwaardig staal. „Maar in warm zeewater, onder invloed van ijzerbacteriën, gaat de corrosie nog eens honderd keer zo snel.” In zo’n pomp van een brandblusser, die in de praktijk zelden gebruikt wordt, staat het water stil en kunnen de bacteriën zich makkelijk ophopen. Vergelijk het met een week je tanden niet poetsen: dan wordt de laag bacteriën ook lekker dik.
De oplossing voor de huidige pomp? Een compleet nieuwe as, van edeler staal. „Dat gaat wat kosten, ja”, zegt Jense. Staal, steen – aan alles wat edel is hangt een prijskaartje. „Maar anders heb je over tien jaar weer hetzelfde probleem.” Daarom werkt hij ook niet graag met plastic coatings. „Goedkoop is duurkoop. Of zoals wij hier zeggen: ‘coaten is klote’.” Die kan ook zo op een tegeltje aan de muur.
Gemma Venhuizen is biologieredacteur en doet elke woensdag ergens vanuit Nederland verslag
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste nieuws en de beste stukken over de mooiste havenstad die er is
Source: NRC