Donald Trump lijkt met veel weg te komen, maar dat geldt niet voor de zaak-Epstein. Na aanhoudende druk van Republikeinen die hun president durfden te trotseren, stemde het Amerikaanse Congres dinsdag vóór vrijgave van het Epstein-strafdossier.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Wanneer Trump bevoegdheden afsnoept van het Amerikaanse Congres, geven zijn partijgenoten geen kik. Als buitenlandse mogendheden of bedrijven hem giften toestoppen, knijpen zij een oogje toe. Zijn cryptohandel wordt genegeerd. Hij mag rechters trotseren zonder dat dit politieke consequenties heeft. Maar de zaak-Epstein blijkt zelfs voor Donald Trump onoverkomelijk.
Maandenlange druk van de president heeft niet mogen baten. Dinsdag stemde het Huis van Afgevaardigden massaal vóór vrijgave van het strafdossier van de overleden pedoseksueel Jeffrey Epstein. Met een stemverhouding van 427 tegen 1. Bijna unaniem dus, ook een unicum. Alleen Republikein Clay Higgins zei ‘nee’.
Enkele uren later gaf ook de Senaat zich gewonnen. Democraten zetten daar dinsdagavond een procedure in gang om de zogeheten ‘Epstein Files Transparancy Act’ versneld aan te nemen, zonder hoofdelijke stemming. Die poging slaagde. Nu is het wachten op de handtekening van Trump.
De president bevindt zich nu in een situatie die hij met man en macht wilde verhinderen. Op zijn bureau ligt het grootste hoofdpijndossier van zijn tweede termijn. En het is nu aan Trump zelf, door partijgenoten gedwongen, om het Epstein-dossier te delen met de buitenwereld – ongeacht de mogelijk pijnlijke gevolgen voor hemzelf.
Congreslid Thomas Massie, een van de Republikeinse initiatiefnemers, zei dinsdag dat hij en zijn medestanders ‘voor deze overwinning hebben gevochten met de president, de minister van Justitie, de FBI-directeur, de voorzitter van het Huis en de vicepresident’. Massie sprak van een ‘hoopvol’ moment.
‘Ze hebben maandenlang geprobeerd deze dag te blokkeren’, reageerde Democraat Jim McGovern na afloop van de stemming. Waarna het Congreslid koeltjes opmerkte dat Trump ‘deze bestanden ook gewoon zelf had kunnen vrijgeven’.
Mogelijk zal Trump de nieuwe wet vandaag al ondertekenen. Op het moment van de stemming was de president in het Witte Huis, waar hij een ontmoeting had met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman.
Wat de niet-vrijgegeven Epstein-stukken nog aan informatie bevatten, is volstrekt onduidelijk. Trumps opzichtige pogingen de boel geheim te houden, doen zijn tegenstanders dagdromen over spectaculaire onthullingen. Anderen wijzen erop dat Donald Trump per definitie de neiging heeft om pijnlijke en gênante informatie te verdraaien of te verbergen, zelfs als die voor hem uiteindelijk weinig belastend blijkt te zijn.
Het is nog de vraag wanneer en óf het hele Epstein-dossier het licht gaat zien. Vorige week gaf Trump justitie de opdracht om te speuren naar banden tussen Epstein en enkele prominente Democraten. Een rookgordijn, reageerden critici toen. De president probeert daarmee de aandacht af te leiden. Waarom anders nu opeens?
Maar justitie kan zo’n heropend onderzoek als reden aandragen om delen van het dossier alsnog vertrouwelijk te houden, zelfs na de dwingende stemmingen van dinsdag in het Congres. Eerder zei Trump dat het Congres de documenten kan krijgen ‘waar zij wettelijk gezien recht op hebben’. Die laatste verbijzondering kan nog weleens van betekenis blijken.
De Epstein-kwestie sluimert al jaren, maar kwam afgelopen zomer als een molensteen om Trumps nek te hangen. In juli besloot justitieminister Pam Bondi, in weerwil van eerdere beloften, om Epsteins strafdossier achter slot en grendel te houden. Het onderzoek werd gesloten, aldus justitie, er viel verder niets meer te ontdekken.
Vervolgens onthulden Amerikaanse media dat Trumps naam veelvuldig voorkomt in de stukken. Bondi had haar baas daarover dit voorjaar geïnformeerd. Vervolgens werd Trump, voor het eerst in deze termijn, getroffen door de toorn van zijn eigen achterban.
De president was tot begin deze eeuw bevriend met zakenman Epstein, die jarenlang op structurele schaal jonge vrouwen en meisjes misbruikte. Trump zegt daar nooit iets van te hebben geweten.
‘Natuurlijk wist hij van de meisjes’, schreef Epstein in 2019 over Trump – destijds ook president – in een e-mail die vorige week door Democraten werd onthuld. Niet lang nadat Epstein die e-mail verstuurde, overleed de zedendelinquent in een New Yorkse gevangeniscel. Justitie concludeerde dat er sprake was van zelfmoord.
De zaak dient al jaren als brandstof voor radicaal-rechtse complottheorieën. Epstein zou zijn vermoord door het linkse establishment, klinken die theorieën vaak, vóór hij zijn machtige vrienden erbij kon lappen. Trump en zijn medestanders maakten van dat sentiment handig gebruik tijdens hun campagnes.
‘Epstein had banden met een heleboel linkse politici en miljardairs’, stelde vicepresident JD Vance vorig jaar nog in een interview. ‘Serieus, we moeten de Epstein Lijst vrijgegeven.’ Die vermeende lijst zou de namen bevatten van prominenten die via Epstein seksuele diensten ontvingen van minderjarigen. Bewijs voor het bestaan van een dergelijke lijst is nooit geleverd.
Nu keert de boemerang terug in Trumps gezicht. Juist de doorslaggevende stemmen bij de recente Republikeinse ommezwaai komen uit de complothoek. Voor radicaal-rechtse Republikeinen als Marjorie Taylor Greene, Nancy Mace en Lauren Boebert is de Epstein-zaak al jaren een speerpunt. In tegenstelling tot andere Republikeinen veranderden zij niet van gedachten toen de naam ‘Trump’ opdook in de stukken.
Zij kregen van de president het meeste te verduren. Boebert werd op het Witte Huis ontboden voor een twistgesprek met de directeur van de FBI. Trump verbrak publiekelijk de banden met ‘verrader’ Taylor Greene, die jarenlang te boek stond als een van zijn loyaalste acolieten.
Maandenlang probeerden Trump en de Republikeinse partij de vrijgave van het Epstein-dossier te dwarsbomen met uitzonderlijk machtsvertoon. In de zomer stuurde voorzitter Mike Johnson het voltallige Huis van Afgevaardigden vervroegd met reces om een stemming hierover te saboteren.
Tijdens de recente ‘shutdown’ van de federale overheid hield Johnson zijn Congresleden opnieuw wekenlang thuis, ondanks dat zij gewoon werden doorbetaald. Hij weigerde de onlangs in Arizona verkozen Democraat Adelita Grijalva te beëdigen – zij zou de laatste handtekening kunnen zetten op een petitie om een stemming over de Epstein-documenten te forceren.
Vorige week werd Grijalva alsnog geïnstalleerd. Ze tekende en de petitie slaagde. Johnson zette de stemming over de Epstein-documenten op de agenda. Dat die dinsdag zou slagen was vooraf al zeker: alleen de ondertekenaars – vier Republikeinen en alle Democraten – vormden al een meerderheid. Vervolgens gaf de ene na de andere Republikein te kennen in dat geval ook vóór te stemmen.
Pas afgelopen zondag gaf Trump op: in een publieke draai riep hij de Congresleden – die dat toch al van plan waren – op om vóór vrijgave van het Epstein-dossier te stemmen. ‘We hebben niets te verbergen’, zei de president.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant