Kleine kandidaat-lidstaten van de Europese Unie, zoals Albanië, Montenegro en Noord-Macedonië, zouden moeten afzien van hun vetorecht bij toetreding. Dit zei de Albanese premier Edi Rama maandag na zijn bezoek aan demissionair premier Dick Schoof.
‘Dat vetorecht vormt namelijk niet alleen een psychologisch beletsel voor toetreding’, zei Rama in een gesprek met de Volkskrant, ‘het vormt ook – dat heb je de afgelopen jaren vaak genoeg gezien – een daadwerkelijke bedreiging voor de eenheid binnen de EU. En wij willen juist het tegenovergestelde. Wij komen niet om te ontwrichten, we komen niet om jullie zwakker te maken, of om jullie nerveuzer te maken.
‘We willen samen sterker worden en daarvoor zijn we bereid dingen op te geven die jullie als ingewikkeld beschouwen. Wij hoeven daarom geen vetorecht, zullen nooit tegen een meerderheid instemmen en hoeven ook geen eigen commissaris. ’
Toegegeven: Edi Rama (61), na Viktor Orban de langstzittende premier van Europa, spreekt niet helemaal zonder eigenbelang. Al verkiezingen op rij was zijn belangrijkste campagnebelofte het bewerkstelligen van Albanese toetreding tot de Europese Unie. Mede dankzij een trits door Nederland en Frankrijk opgeworpen blokkades lukte dat jarenlang van geen kant, maar eerlijk is eerlijk: inmiddels geldt Albanië, samen met Montenegro, als een van de kansrijkste kandidaat-lidstaten.
‘Tot 2022 kon werkelijk niets de EU bewegen nieuwe lidstaten toe te laten’, zegt Rama daarover. ‘Maar de Russische agressie heeft Europa in een klap wakker geschud. Sindsdien beseft iedereen dat geopolitiek geen spel is, maar iets dat echte gevolgen heeft. Sindsdien beseffen ze wat het betekent dat er binnen de grenzen van je eigen continent landen zijn die ook zomaar een hele andere kant op kunnen bewegen.’
Tegelijkertijd liet de invasie van Rusland zien dat de EU soms log en langzaam opereert, en lang niet altijd even efficiënt is – dat de EU misschien wel over haar hoogtepunt heen is. Wil Albanië zelf eigenlijk nog wel bij zo’n gemeenschap horen?
‘Natuurlijk werkt Europa niet perfect. Je kunt zelfs zeggen: Europe sucks. De vraag is alleen: komt dit doordat het project niet werkt? Of doordat het project nog niet is voltooid? Ik geloof heilig in dat laatste antwoord: de Europese Unie is het grootste idee dat de mensheid heeft voortgebracht op politiek gebied, het is alleen nog niet voltooid.
‘Daarom zou de reactie op de snel veranderende wereldorde altijd meer Europa moeten zijn. Nooit minder Europa. Als we ons staande willen houden te midden van al die nieuwe, opkomende machten en onderdeel willen zijn van het nieuwe evenwicht, hebben we juist een sterker Europa nodig, en dus een groter Europa. Het is krankzinnig dat er mensen zijn die denken dat landen sterker worden zodra ze Europa verlaten; totale onzin.’
Een van de belangrijkste sta-in-de-wegs was jarenlang Nederland. Neemt u ons dat kwalijk?
‘Nederland was vroeger een hele donkere plek voor ons, dat klopt. Hier botsten onze dromen op een spijkerharde realiteit; op mensen die heel trots waren op hun eigen striktheid en eerlijkheid, maar niet altijd oog hadden voor de complexiteit van de werkelijkheid. Gelukkig is dat veranderd.
‘Overigens, en dit verrast u misschien, ben ik Mark Rutte toch zeer dankbaar, ondanks die paar zeer gespannen momenten tussen ons. Sterker nog: al toen we lijnrecht tegenover elkaar stonden, vond ik Mark zowel verschrikkelijk als fascinerend. Hij is in vele opzichten een meesterpoliticus; het beste wat de Navo kon overkomen in deze zeer moeilijke tijd. Hij bezit de gave fuck you tegen je te zeggen terwijl hij je met een grote glimlach aankijkt, en wordt bovendien nooit boos als je fuck you terug zegt.
‘Ik heb echt veel van hem geleerd. De waarde van geduld, bijvoorbeeld. En dankzij hem begrijp ik ook de complexiteit van Europa veel beter. Zo weet ik nu dat waar één test genoeg is voor anderen, je bij jullie Nederlanders minstens drie testen moet doorstaan.
Over die striktheid en eerlijkheid gesproken: een van de grootste zorgen over Albanese toetreding was en is de politieke corruptie in uw land. Hoe bent u van plan dat te bestrijden?
‘Het klopt dat corruptie bij ons een probleem is, net als de georganiseerde misdaad. Dat probleem is bovendien groter dan bij jullie, omdat onze instellingen niet sterk en ontwikkeld genoeg zijn om er goed mee om te gaan. Juist daarom willen we ook zo graag onderhandelen over toetreding. We hebben hulp nodig om onze instellingen op te bouwen.’
Over de vraag of hij dat echt wil, bestaat in Albanië overigens veel twijfel. Zo zei zijn voormalige vicepremier dit jaar in een interview met het Duitse weekblad Der Spiegel dat Rama ‘de rechterlijke macht gebruikt tegen iedereen die zijn honger naar macht in de weg probeert te staan’.
Zelf beweert Rama overigens het tegenovergestelde. ‘Ik zei eerder vandaag nog tegen uw premier Dick Schoof dat wij in tien jaar moeten doen waar jullie driehonderd jaar over hebben gedaan. In de tijd dat omkoping schering en inslag was in Nederland, was hij nog lang niet geboren. Terwijl omkoping in Albanië heel normaal was toen ik aantrad als premier. Ik probeer dat juist te veranderen. En daarbij stuit je soms op tegenstand ja.’
Zijn nieuwste troef: omdat Rama gelooft dat digitalisering van publieke voorzieningen de corruptie tegengaat, heeft hij onlangs de ‘eerlijke, volledig transparante, razendsnelle en onomkoopbare’ Diella aangesteld als minister van Aanbestedingen – de eerste AI-bot ter wereld die het tot regeringsfunctionaris heeft geschopt.
‘Ze neemt nu al deel aan regeringsvergaderingen’, zegt Rama, ‘volgend jaar zal ze als hologram bovendien beschikbaar zijn voor live interviews. Dan mag u haar zelf vragen hoe corrupt ze precies is.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant