Donald Trump lijkt met veel weg te komen, maar struikelde uiteindelijk over de zaak-Epstein na interne en externe druk van partijgenoten die hem tegen durfden te spreken.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Donald Trump krijgt meestal wat hij wil. Wanneer de president bevoegdheden afsnoept van het Amerikaanse Congres, geven zijn partijgenoten geen kik. Als buitenlandse mogendheden of bedrijven hem giften toestoppen, knijpen zij een oogje toe. Zijn cryptohandel wordt genegeerd. De president mag rechters trotseren zonder politieke consequenties. Maar de zaak-Epstein blijkt zelfs voor Trump onoverkomelijk.
Maandenlange druk vanuit de president heeft niet mogen baten. Dinsdag stemde het Huis van Afgevaardigden massaal vóór vrijgave van het strafdossier naar de overleden pedoseksueel Jeffrey Epstein. Bijna unaniem, ook een unicum. 427 stemmen tegen 1. Slechts Republikein Clay Higgins zei nee.
Enkele uren later geeft ook de Senaat zich gewonnen. Democraten zetten daar dinsdagavond een procedure in gang om deze zogeheten ‘Epstein Files Transparancy Act’ versneld aan te nemen, zonder hoofdelijke stemming. Die slaagt. Nu is het wachten op een handtekening van Trump.
De president bevindt zich in de situatie die hij met man en macht wilde verhinderen. Op zijn bureau ligt het grootste hoofdpijndossier van zijn tweede termijn. En het is nu aan Trump zelf, door partijgenoten gedwongen, om dat te delen met de buitenwereld – ongeacht de mogelijk pijnlijke gevolgen voor hemzelf.
Congreslid Thomas Massie, één van de Republikeinse initiatiefnemers, zegt dinsdag dat hij en zijn medestanders ‘voor deze overwinning hebben gevochten met de president, de minister van Justitie, de FBI-directeur, de voorzitter van het Huis en de vicepresident’. Massie spreekt van een ‘hoopvol’ moment.
‘Ze hebben maandenlang geprobeerd deze dag te blokkeren’, reageert Democraat Jim McGovern na afloop van de stemming. Waarna het Congreslid koeltjes opmerkt dat Trump ‘deze bestanden ook gewoon zelf had kunnen vrijgeven’.
Mogelijk zal Trump de nieuwe wet woensdag al ondertekenen. Op het moment van de stemming verkeerde Trump op het Witte Huis in een ontmoeting met de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman.
Wat de niet vrijgegeven Epstein-stukken nog bevatten, is volstrekt onduidelijk. Trumps opzichtige pogingen de boel geheim te houden, doen zijn tegenstanders dagdromen over spectaculaire onthullingen. Anderen wijzen erop dat de president altíjd de neiging heeft om pijnlijke of gênante informatie te verdraaien of verbergen, zelfs als die voor hem uiteindelijk weinig belastend blijkt.
Het is nog de vraag wanneer en óf het hele dossier het licht gaat zien. Vorige week gaf Trump justitie de opdracht om te speuren naar banden tussen Epstein en enkele prominente Democraten. Een rookgordijn, reageerden critici toen. Hij probeert de aandacht af te leiden. Waarom anders opeens nu?
Maar justitie kan zo’n heropend onderzoek nu als reden aandragen om delen alsnog vertrouwelijk te houden, zelfs na deze dwingende stemming. Eerder zei Trump dat het Congres de documenten kan krijgen ‘waar zij wettelijk gezien recht op hebben’. Die frase kan nog weleens van betekenis blijken.
De Epstein-kwestie sluimert al jaren, maar kwam afgelopen zomer als een molensteen om Trumps nek te hangen. In juli besloot justitieminister Pam Bondi, in weerwil van eerdere beloften, om het strafdossier naar Epstein achter slot en grendel te houden. Het onderzoek werd gesloten, aldus justitie. Er viel verder niets te ontdekken.
Vervolgens onthulden Amerikaanse media dat Trumps naam veelvuldig voorkomt in de stukken. Bondi had haar baas daarover dit voorjaar geïnformeerd. Vervolgens werd Trump, voor het eerst deze termijn, getroffen door de toorn van zijn eigen achterban.
De president was tot begin deze eeuw bevriend met zakenman Epstein, die jarenlang op structurele schaal jonge vrouwen en meisjes misbruikte. Trump zegt daarvan nooit te hebben afgeweten.
‘Natuurlijk wist hij van de meisjes’, schreef Epstein in 2019 echter over Trump, destijds ook president, in een e-mail die vorige week door Democraten werd onthuld. Niet lang nadat hij die e-mail verstuurde, overleed Epstein in een New Yorkse gevangeniscel. Justitie oordeelde dat er sprake was van zelfmoord.
Deze zaak dient al jaren als brandstof voor radicaal-rechtse complottheorieën. Epstein zou zijn vermoord door het linkse establishment, klinken die theorieën vaak, vóór hij zijn machtige vrienden erbij kon lappen. Trump en zijn medestanders maakten van dat sentiment handig gebruik tijdens hun campagnes.
‘Epstein had banden met een heleboel linkse politici en miljardairs’, stelde vicepresident JD Vance vorig jaar nog in een interview. ‘Serieus, we moeten de Epstein List vrijgegeven.’ Dat zou een lijst van prominenten zijn die via Epstein seksuele diensten van minderjarigen ontvingen. Bewijs voor het bestaan van zo’n lijst is nooit geleverd.
Nu keert de boemerang terug in Trumps gezicht. Juist de doorslaggevende stemmen in de recente Republikeinse ommezwaai zijn afkomstig uit de complothoek. Radicaal-rechtse Republikeinen als Marjorie Taylor Greene, Nancy Mace en Lauren Boebert verheven Epstein al jaren tot hun speerpunt. In tegenstelling tot andere Republikeinen veranderden zij niet van gedachten toen de naam ‘Trump’ opdook in de stukken.
Zij kregen van de president het meeste te verduren. Boebert werd op het Witte Huis ontboden voor een twistgesprek met de FBI-directeur. Trump verbrak publiekelijk de banden met ‘verrader’ Taylor Greene, die jarenlang te boek stond als een van zijn loyaalste acolieten.
Maandenlang probeerden Trump en de Republikeinse partij de vrijgave van het Epstein-dossier te dwarsbomen met uitzonderlijk machtsvertoon. In de zomer stuurde voorzitter Mike Johnson het voltallige Huis van Afgevaardigden vervroegd met reces om een stemming hierover te saboteren.
Tijdens de shutdown hield Johnson zijn Congresleden opnieuw wekenlang thuis, ondanks dat zij gewoon werden doorbetaald, en weigerde de onlangs in Arizona verkozen Democraat Adelita Grijalva te beëdigen. Zij zou de laatste handtekening kunnen zetten op een petitie om deze stemming te forceren.
Vorige week werd Grijalva alsnog geïnstalleerd. Ze tekende, de petitie slaagde. Johnson zette de stemming van dinsdag op de agenda. Dat die zou slagen was zeker: alleen de ondertekenaars – vier Republikeinen en alle Democraten – vormden al een meerderheid. Vervolgens gaf de ene na de andere Republikein te kennen in dat geval ook vóór te stemmen.
Pas zondag gaf Trump op. In een publieke draai riep hij Congresleden, die dat toch al van plan waren, op om vóór vrijgave te stemmen. ‘We hebben niet te verbergen’, aldus de president.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant