De Israëlische premier Benjamin Netanyahu heeft onverwacht kritisch gereageerd op recent geweld van Joodse kolonisten op de bezette Westelijke Jordaanoever. Hij heeft beloofd zich persoonlijk met ‘het probleem’ te gaan bezighouden en zijn regering heeft geld vrijgemaakt voor de aanpak.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Sinds de terreuraanval van Hamas op 7 oktober 2023 is het geweld door Joodse kolonisten tegen de Palestijnse inwoners van de door Israël bezette Westelijke Jordaanoever enorm toegenomen. Premier Netanyahu maakt er zelden woorden aan vuil. Maar onder toenemende internationale druk lijkt daar nu verandering in te komen.
‘Ik bekijk de gewelddadige rellen en de poging van een handvol extremisten om het recht in eigen hand te nemen met grote ernst’, zei Netanyahu maandag in reactie op geweld tegen Palestijnen en tegen het leger. Nadat hij de incidenten publiekelijk had veroordeeld, riep Netanyahu zijn kabinet bijeen om de aanpak van dit ‘serieuze fenomeen’ te bespreken. Defensieminister Israel Katz maakte op sociale media bekend dat er extra middelen worden vrijgemaakt.
Maandagochtend rukten honderden Israëlische soldaten en politieagenten uit om een buitenpost van kolonisten ten zuiden van Bethlehem te ontruimen, een zeer ongebruikelijke stap. De sloop van ‘illegale structuren’ liep uit op gewelddadige rellen, waarbij ‘honderden relschoppers de veiligheidstroepen aanvielen door het gooien van stenen, het gooien van ijzeren staven en andere voorwerpen, en het in brand steken van banden en voertuigen’, aldus een officiële verklaring.
Vervolgens trok een groep kolonisten richting Jaba, nabij Bethlehem. Tientallen gemaskerde kolonisten vielen het Palestijnse dorp aan en staken volgens lokale inwoners drie huizen en drie auto’s in brand. Door de Amerikaanse zender CNN geverifieerde videobeelden tonen uitslaande branden in een gebouw en meerdere auto’s. In Jaba kwamen de gewelddadige kolonisten opnieuw in botsing met het leger.
De reactie van Netanyahu betekent een enorme draai voor de Israëlische regering, die afhankelijk is van de steun van extreemrechtse ministers Itamar Ben-Gvir en Bezalel Smotrich. Nederland en diverse andere landen hebben sancties tegen hen ingesteld vanwege het opstoken van kolonistengeweld. Netanyahu benadrukte maandag wel dat de aanvallen worden gepleegd door ‘een minderheid die niet de grotere kolonistengemeenschap representeert’. Volgens de premier houden zij zich aan de wet en zijn ze loyaal aan de Israëlische staat.
Op de bezette Westelijke Jordaanoever wonen 2,7 miljoen Palestijnen en meer dan 500 duizend Israëlische kolonisten, een snel groeiend aantal. De nederzettingen zijn illegaal volgens het internationaal recht, maar niet volgens Israëlisch recht. Hoewel buitenposten volgens Israël wel illegaal zijn, wordt daar zelden tegen opgetreden. Kolonisten lijken van de regering-Netanyahu zelfs een vrijbrief te hebben gekregen om Palestijnse inwoners uit hun huizen en van hun landbouwgrond te verdrijven.
Het aantal aanvallen van kolonisten waarbij Palestijnen gewond raken of hun bezittingen worden vernield, is in de afgelopen zes weken sinds het ingaan van de wapenstilstand in de Gazastrook nog verder geëscaleerd. In oktober vonden 264 van zulke aanvallen plaats, vooral gericht tegen de olijvenoogst. Dat is het hoogste aantal in één maand sinds de VN in 2006 begon met tellen. Andere organisaties die het geweld monitoren komen op nog hogere cijfers uit.
Het aantal politieonderzoeken naar het geweld door Joodse kolonisten is volgens de Israëlische zender Channel 12 in de afgelopen jaren juist enorm afgenomen. De politie valt onder minister van Binnenlandse Veiligheid Ben-Gvir, die zelf in een nederzetting op de Westelijke Jordaanoever woont en voorheen als advocaat extremistische kolonisten vertegenwoordigde. Dit jaar opende de politie 60 onderzoeken, vorig jaar waren dat 150 zaken en in 2023 nog 235. Slechts 1 op de 10 politieonderzoeken leidt tot een aanklacht.
Dat Netanyahu nu ineens actie belooft, hangt vermoedelijk samen met de groeiende internationale druk. Het escalerende geweld op de Westelijke Jordaanoever stond lang in de schaduw van de enorme verwoesting in de Gazastrook. Maar dat is veranderd door de wapenstilstand in Gaza, het vredesplan van de Amerikaanse president Donald Trump en de bijkomende gesprekken over een toekomstige Palestijnse staat, waarin de Westelijke Jordaanoever een sleutelrol speelt.
Trump kon bij aanvang van zijn huidige termijn niet wachten om de door zijn voorganger Joe Biden opgelegde sancties tegen kolonisten te schrappen, maar verbiedt Israël nu om de Westelijke Jordaanoever te annexeren. Vorige week sprak de Amerikaanse buitenlandminister Marco Rubio zijn zorgen uit dat het geweld door Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever de vredesinspanningen in Gaza zou kunnen ondermijnen. Rubio reageerde op een grote aanval op een industrieterrein in de Palestijnse plaats Beit Lid, waarbij een belangrijke melkfabriek in vlammen opging en kolonisten Israëlische soldaten aanvielen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant