Presidium De 35-jarige Thom van Campen (VVD) is de nieuwe Tweede Kamervoorzitter. Dinsdagavond werd hij met 79 stemmen verkozen in de derde stemronde. Hij wil vaker normeren. „We moeten onszelf afvragen: willen we eigenlijk wel alles zeggen, wat we mogen zeggen?”
Vanaf links: Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA) en Thom van Campen (VVD) kijken naar Martin Bosma (PVV) voorafgaand aan een debat in de Tweede Kamer over de nieuwe Kamervoorzitter.
Het nieuwe gezicht van de Nederlandse democratie is VVD’er Thom van Campen. Dinsdag werd hij verkozen tot nieuwe voorzitter van de Tweede Kamer, na spannende stemmingen. Van Campen is geliefd onder collega’s en staat bekend om z’n goede humeur, smaakmakende bijdrage aan debatten en treffende impressies van andere politici.
De stemming was tegen de verwachting in van veel Kamerleden,bijzonder spannend. Kamerleden stemmen anoniem en hoeven zich daarom niet aan fractiediscipline te houden. In de eerste van drie rondes haalde Van Campen de minste stemmen: 39. Tegenkandidaat Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA) kreeg 43 stemmen, Martin Bosma 66.
In de ronde daarna verschoven een aantal stemmen van Van der Lee naar Van Campen en werd de GroenLinks-PvdA’er uitgeschakeld. Ingewijden zeggen tegen NRC dat D66’ers die eerst op Van der Lee hadden gestemd, geschrokken waren door het goede eerste resultaat van Bosma. Onder D66’ers leefde het idee dat Van Campen een betere kans maakte om de PVV’er te verslaan. Zo geschiedde: Van Campen versloeg Bosma met 79 tegen 69 stemmen. Bosma en Van der Lee kwamen de nieuwe Kamervoorzitter allebei omhelzen, nadat de uitslag bekend was gemaakt.
Van Campen is met zijn 35 jaar de jongste Kamervoorzitter uit de Nederlandse parlementaire geschiedenis. Sinds 2021 zit hij in de Tweede Kamer. Dat is uitzonderlijk kort voor een voorzitter: doorgaans zijn dat veteranen. Dat erkende Van Campen zelf ook, maar hij zei dat hij heeft laten zien „voor keuzes te staan die lang niet altijd op applaus of instemming konden rekenen”. Als landbouwwoordvoerder van de VVD was hij bijvoorbeeld zeer kritisch op het beleid van coalitiegenoot BBB.
Bekend is dat Van Campen moeite had met de coalitie met PVV en BBB tijdens het kabinet-Schoof. Tegen NRC zei hij „een tijdje buikpijn” te hebben gehad van die samenwerking. Wilders had uitspraken gedaan „waar mijn maag van omdraait”, zei hij. En Caroline van der Plas (BBB) had zich negatief uitgelaten over „lhbti en het opvoeden van kinderen”. Van Campen is homoseksueel.
Martin Bosma deed als voorzitter niet mee aan de fractievergaderingen van de PVV. Van Campen gaat die traditie voortzetten. Zo wil hij „de onafhankelijkheid van de voorzitter waarborgen”. Alleen voor „uitzonderlijke gevallen”, bijvoorbeeld als het gaat om medisch-ethische kwesties, zei Van Campen wellicht een uitzondering te maken.
Bosma werd breed gewaardeerd als voorzitter van debatten: Kamerleden vonden hem grappig en scherp op het verloop. Buiten dat Kamerwerk om liet hij zich weinig zien. Bosma gaf geen interviews, was niet beschikbaar voor achtergrondgesprekken. Daarnaast deed hij in het verleden controversiële uitspraken over onder meer het slavernijverleden, waardoor hij als Kamervoorzitter niet welkom was bij de viering van Keti Koti in 2024.
Van Campen zal in zijn ceremoniële rol als Kamervoorzitter niet worden buitengesloten. Verder wil hij als voorzitter juist naar buiten treden, ‘het land in’. Volgens de VVD’er is het aan de voorzitter om uit te leggen wat democratie inhoudt, waarom die belangrijk is. „Om dat democratisch instituut hoog te houden, te verdedigen.”
In de twee jaar dat Bosma Kamervoorzitter was, kreeg hij steeds meer kritiek: hij zou steeds meer partijkleur laten zien. Zijn partijleider Geert Wilders liet hij ongehinderd lange en grove tirades afsteken. En tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van afgelopen oktober weigerde hij twee PVV-Kamerleden aan te spreken, nadat was gebleken dat die lasterlijke AI-beelden van de GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans online hadden geplaatst. Timmermans ontving daarna doodsbedreigingen.
Onder het voorzitterschap van Bosma verhardden de verhoudingen in de Kamer de afgelopen twee jaar. Zijn terughoudendheid om in te grijpen, wordt gezien als een van de oorzaken daarvan.
Van Campen zegt wél te willen normeren. Voor hem betekent dat niet per se dat hij sancties zal opleggen, het kan ook door het debat even stil te leggen. „We moeten onszelf afvragen: willen we eigenlijk wel alles zeggen, wat we mogen zeggen?”, zei hij tijdens het Kamerdebat voorafgaand aan de stemmingen.
Toen Van Campen de voorzittershamer kreeg uitgereikt en een toespraak hield, wisselde hij alvast een belofte in die Bosma, Van der Lee en hijzelf hadden gedaan aan de Kamer: „We hebben alle drie beloofd korte en effectieve vergaderingen te hebben, dus ik ga het vandaag niet lang houden.” Vervolgens drukte Van Campen zijn collega’s op het hart dat het land op hen rekent – en sloot de vergadering.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC