Woonbeleid zal niet leiden tot harde botsingen aan de formatietafel. D66 en CDA willen allebei dat er snel meer betaalbare woningen bij komen. Alleen wat die mogen kosten en wie erin mag wonen, kan nog frictie met potentiële coalitiepartners opleveren.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Verkiezingswinnaars Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA) hebben elkaar dinsdag gesproken over de kwestie die ze allebei tot absolute prioriteit hebben verheven voor de komende jaren: het terugdringen van de woningnood. ‘Een thuis voor iedereen’, beloofde D66 in haar campagne. Het CDA zegde toe de woningzoekende voortaan ‘op 1’ te zetten.
Beide politici wekken de indruk dat ze de daad ook echt bij het woord willen voegen. Want al op de tweede dag van de onderhandelingen over een nieuw kabinet nodigden ze een hele trits gesprekspartners uit om hen te adviseren over het terugdringen van het huidige woningtekort van 436 duizend woningen.
Achtereenvolgens ontvingen Jetten en Bontenbal dinsdag ambtenaren van het ministerie van Volkshuisvesting, Sharon Dijksma in haar hoedanigheid als voorzitter van de Vereniging Nederlandse Gemeenten en Arno Visser, de voorzitter van Bouwend Nederland. Ook wetenschappers werden uitgenodigd aan de formatietafel: zowel Peter Boelhouwer als Winy Maas, beiden hoogleraar aan de Technische Universiteit Delft, schoven aan.
Niet dat Jetten en Bontenbal zelf geen ideeën hebben om de woningbouw uit het slop te trekken. Integendeel. Beiden dromen al langere tijd groot als het gaat om volkshuisvesting. Zo wil D66 wil tien nieuwe steden bouwen. Dit sluit aan bij het reeds bestaande kabinetsplan voor zeventien grootschalige nieuwbouwlocaties, maar D66 komt ook met een paar opvallende nieuwe plekken. Wat de partij betreft komt er bijvoorbeeld ‘nieuw land’ tussen Amsterdam en Flevoland, met daarop een nog te bouwen ‘IJstad’.
Dat de partij serieus is over haar voornemens, blijkt uit de ‘noodwoonwet’ die D66 al ruim voor de verkiezingen heeft aangekondigd en die inmiddels al ter consultatie ligt bij diverse belanghebbenden. In die wet staat niet alleen dat er tien nieuwe steden bij moeten komen (want dat bouwen kost tijd, terwijl de woningnood nú hoog is), maar ook dat bestaande woningen sneller en efficiënter bewoond moeten kunnen worden.
Zo wil D66 regels schrappen die het nu soms onmogelijk maken om woningen te splitsen of te delen. En, tamelijk revolutionair door D66-begrippen, de partij wil bestaande, stilgevallen woningbouwprojecten weer reanimeren door bezwaarprocedures in te perken. Bouwers mogen volgens dat idee al verdergaan met de woningbouw, terwijl nog niet alle bezwaarprocedures zijn afgerond.
De plannen van het CDA klinken wat minder wild, maar liggen hier niet ver vandaan. Ook de christendemocraten willen dat de overheid de regie over de volkshuisvesting terugpakt. De vorige woonminister, CDA’er Hugo de Jonge, stond zelfs aan de basis van de wet dit mogelijk maakt. En ook het CDA wil dat het voortaan moeilijker wordt om woningbouw via de rechter tegen te houden.
De kans dat de woonplannen van D66 en CDA tot onderling vuurwerk gaan leiden is dus vrijwel nihil. Ook bij linkse en rechtse coalitiekandidaten is er tamelijk veel eensgezindheid over de noodzaak om meer te bouwen, splitsen sneller mogelijk te maken en bezwaaropties in te perken. De vraag wie al die extra betaalbare woningen moet financieren, hoe duurzaam ze moeten zijn en wie daarin mag wonen zal wèl voor frictie kunnen zorgen.
Zo zijn de VVD en JA21 tegen het plan om de hypotheekrenteaftrek af te schaffen, omdat dit ‘400 euro per maand’ zou kosten voor startende gezinnen, aldus VVD-leider Dilan Yesilgöz. Zij wil zelfs niet in een kabinet stappen dat de aftrek wil afschaffen. D66, CDA en de linkse partijen stellen echter dat deze fiscale maatregel de huizenprijzen onnodig opdrijft. Mochten zij de VVD aan boord willen krijgen, zullen ze hier tenminste andere fiscale maatregelen tegenover moeten zetten die de middenklasse ontzien.
De huurprijs is nog zo’n keuze waarvoor D66 en CDA staan. Beide partijen zijn voorstander van de Wet betaalbare huur, die de huurprijs van middenhuurwoningen reguleert. De VVD en JA21 wijzen erop dat hierdoor huurpanden massaal zijn verkocht, waardoor er nog minder huurhuizen zijn dan voorheen. Zij willen daarom af van de wet. GroenLinks-PvdA wil dat juist niet, omdat de partij vreest dat verhuurders dan weer vrij spel krijgen.
Onenigheid bestaat er tussen links en rechts ook over de bouwregels. Bij VVD en JA21 wordt benadrukt dat de overheid ‘allerlei duurzaamheidseisen’ stelt aan nieuwe woningen, terwijl diezelfde woningen ook grotendeels ‘betaalbaar’ moeten zijn voor lagere inkomens. ‘Dat gaat niet altijd samen’, zei het VVD-Kamerlid Peter de Groot hier eerder over. ‘Dan krijg je bijvoorbeeld huurwoningen waarop niet verdiend kan worden, dus die worden dan ook niet of nauwelijks gebouwd.’ D66 en GroenLinks-PvdA zijn juist voorstander van de duurzaamheidseisen. CDA heeft hier een middenpositie.
Verder is een twistpunt wie er in de betaalbare woningen mag wonen. JA21 en VVD vinden dat ‘statushouders’ geen voorrang mogen krijgen bij het toewijzen van sociale huurwoningen, terwijl CDA en D66, net als GroenLinks-PvdA, PvdD, Denk, SP, Volt en de ChristenUnie, vinden dat dit wel mag.
Zo bezien kunnen D66 en CDA samen nog een flinke slinger geven aan het woonbeleid: gaat het linksaf of rechtsaf? Dat is de vraag. Hun verslag wordt over twee weken verwacht.
Luister hieronder naar onze politieke podcast De kamer van Klok. Al onze podcasts vind je op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant