De Verenigde Naties staan voor een cruciale stemming over een Amerikaanse ontwerpresolutie op basis van het Gaza-plan van president Donald Trump. De resolutie stuit op verzet van enkele grote landen.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Wat houdt de resolutie in?
De Amerikaanse concepttekst volgt in grote lijnen het plan voor Gaza dat eind september door Trump werd gepresenteerd en dat is aanvaard door zowel Israël als Hamas. Er komt een internationale troepenmacht en een tijdelijk bestuur, de door Trump zelf voorgezeten Raad van Vrede. Hamas wordt ontwapend en het Israëlische leger trekt zich steeds verder terug.
Ook wordt, met het nodige voorbehoud, gewag gemaakt van ‘een geloofwaardige weg naar zelfbeschikking en een staat’ voor het Palestijnse volk. De tekst verwijst naar hoofdstuk VII van het VN-handvest, wat betekent dat VN-lidstaten alle mogelijke middelen, ook militaire, mogen gebruiken om de resolutie uit te voeren.
Is er brede steun voor het plan?
Nee, althans mogelijk niet genoeg. Rusland, China en Algerije (tijdelijk lid van de Veiligheidsraad) tekenden vorige week ernstige bezwaren aan tegen het Amerikaanse concept. Zij zagen niets in de dominante rol van de Raad voor Vrede, misten garanties over Palestijnse zelfbeschikking en vonden de paragrafen over de terugtrekking van Israëlische troepen te vaag.
Woensdag werd daarom de tekst door de Amerikanen geamendeerd, onder andere met een duidelijker paragraaf over een Palestijnse staat, maar dat ging de critici niet ver genoeg. Donderdag dienden de Russen alsnog een eigen resolutie in. De tekst daarvan is niet uitgelekt, maar voor zover bekend komt de Raad van Vrede er helemaal niet in voor. Ook de komst van een internationale troepenmacht staat wat betreft Moskou niet vast. De secretaris-generaal van de VN, António Guterres, moet daarvoor eerst maar eens met ‘opties’ komen.
Hoe kunnen de tegenstellingen worden overbrugd?
Dat is niet duidelijk. De afgelopen dagen werd in de wandelgangen in New York druk overlegd, de onderhandelingen gingen ook maandag door. Mogelijk zullen de VS nadere amendementen doorvoeren, maar dat zij de internationale troepenmacht of de Raad van Vrede uit het voorstel zullen schrappen, lijkt uitgesloten.
De vraag is wat er zal gebeuren als het op een stemming aankomt, mogelijk maandagavond rond 23.00 uur Nederlandse tijd. Om de resolutie aangenomen te krijgen, moeten negen van de vijftien lidstaten vóór stemmen. Bovendien mag geen van de vijf permanente lidstaten van de Veiligheidsraad, waaronder Rusland en China, een veto uitspreken. Zij kunnen zich wel van stemming onthouden.
Komt er een veto, dan betekent dat een forse domper voor Trump. Niet alleen zijn bemiddeling in het conflict tussen Israël en de Palestijnen loopt dan spaak, ook zijn toenaderingspoging tot Saoedi-Arabië zal vaart verliezen. Dinsdag ontvangt Trump de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman in het Witte Huis. Verdeeldheid in de Veiligheidsraad zal bovendien ‘ernstige en tastbare gevolgen hebben voor de Palestijnen in Gaza’, zo liet de Amerikaanse missie bij de VN vorige week weten.
Hoe groot is de kans dat de resolutie wordt aangenomen?
Volgens het persbureau AFP, dat zich baseert op diplomatieke bronnen, zou het verbazing wekken als de Amerikaanse resolutie niet wordt aangenomen. ‘Het is waarschijnlijker dat Rusland en China zich van stemming zullen onthouden’, zo citeert AFD Richard Gowan van de denktank International Crisis Group. Waarschijnlijk willen de Russen een mislukking van het ook door de belangrijkste Arabische en andere islamitische landen gesteund initiatief niet voor hun rekening nemen.
Een andere mogelijkheid is dat de VS na een mislukte stemming een ‘coalitie van bereidwillige landen’ bijeen zullen brengen, die het Trump-plan buiten de Veiligheidsraad om gaat uitvoeren. Deze optie is minder waarschijnlijk. Veel landen zullen huiverig zijn om zonder volkenrechtelijke legitimatie aan zo’n avontuur te beginnen. Ook hechten met name de Arabische landen er grote waarde aan dat de (vage) belofte van een Palestijnse staat wordt vervat in een mandaat van de Veiligheidsraad.
Wat betekent de resolutie voor Israël?
Premier Benjamin Netanyahu is, op sommige punten knarsetandend, akkoord gegaan met het plan van Trump, dus bij de komst van een internationale troepenmacht heeft hij zich al neergelegd. Dat geldt echter niet voor het feit dat de belofte van een Palestijnse staat nu ook in een resolutie van de Veiligheidsraad is terechtgekomen, en zelfs in duidelijker bewoordingen dan in het Trump-plan. In eigen land kwam hij daarover meteen al onder vuur te liggen.
De extreemrechtse ministers Bezalel Smotrich en Itamar Ben-Gvir zijn furieus. Smotrich riep de premier zaterdag op ‘de hele wereld duidelijk te maken dat er nooit een Palestijnse staat zal komen op het grondgebied van ons thuisland’. Ben-Gvir dreigde uit de regering te stappen als Netanyahu niets onderneemt. ‘Ons verzet tegen een Palestijnse staat is niet veranderd’, liet Netanyahu zondag weten. ‘Ik heb geen tweets of preken van wie dan ook nodig.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant