Optreden tegen websites die designerdrugs en illegale medicijnen verkopen is vrijwel onmogelijk, vertellen experts aan NU.nl. Maandag werd duidelijk dat tientallen mensen mogelijk zijn overleden nadat ze pillen van zo'n website hadden ingenomen. "Het is een kat-en-muisspel."
De Limburgse mannen Jord van W. en Stefan P. stonden terecht voor het aanbieden van illegale medicijnen en designerdrugs via de webshop The Fun Specialist (eerder Funcaps). Volgens het Openbaar Ministerie (OM) verkochten ze sinds juli 2020 schadelijke middelen als flubromazepam en ketamine aan consumenten, zonder hen op de gevaren te wijzen.
De website is offline gehaald, maar optreden tegen soortgelijke sites blijkt moeilijk. Zo verkocht Funcaps slaapmiddelen en kalmerende middelen die chemisch nét een beetje anders zijn dan 'echte' legale slaap- en kalmeringsmiddelen.
"Daardoor vallen ze niet meer onder de geneesmiddelen en kun je ze gewoon via een website verkopen", legt Marcel Bouvy uit aan NU.nl. Hij is hoogleraar Farmaceutische Patiëntenzorg aan de Universiteit Utrecht. Ze staan ook wel bekend als 'designerbenzo's', varianten van geneesmiddelen die tot benzodiazepines behoren.
Naast die designerbenzo's bood Funcaps ook designerdrugs aan. Dat zijn alternatieven voor drugs die op de Opiumlijst staan en dus illegaal zijn. Ook die designerdrugs zijn een klein beetje anders gemaakt, waardoor de verkoop legaal is. "Daardoor kan men er niet tegen optreden."
De autoriteiten proberen wel in te grijpen bij designerbenzo's en designerdrugs. Zo is onlangs een grotere groep geneesmiddelen illegaal geworden. Dat zorgt ervoor dat middelen die dezelfde structuur hebben verboden zijn, plus alle aanpassingen daarvan. Maar desondanks zijn er "allerlei sluiproutes mogelijk, en dat blijft een probleem".
Bedrijven mogen de door hen gecreëerde middelen bijvoorbeeld niet aanbevelen voor gebruik door consumenten. "Maar dan staat er op een website iets als: dit is bedoeld voor onderzoeksdoeleinden. Dat is een manier om de wet te omzeilen", verklaart Bouvy. Kees Kramers ziet dat ook. Hij is hoogleraar Medicatieveiligheid aan het Radboudumc en noemt die disclaimers een "juridische truc".
En zo zitten er meer mazen in de wet. Het gebeurt bijvoorbeeld ook dat mensen websites niet in Nederland hosten, maar in het buitenland. "Bedrijven zitten dan ergens in de grensstreek. De middelen komen uit Nederland, maar bedrijven doen ze ergens in het buitenland op de post", vertelt Bouvy.
Bovendien kunnen mensen iedere keer een andere website starten. "Het is een kat-en-muisspel. En in dit laatste geval blijf je achter de feiten aan rennen", meent de hoogleraar.
NU.nl heeft voor dit verhaal contact gelegd met de toezichthouder voor websites als Funcaps: de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Maar zij kon geen uitspraak doen over de strijd tegen zulke webshops.
Gitta Veldt, hoofddocent aan de Universiteit Leiden, weet niet wat er in dit soort situaties aan handhaving wordt gedaan, maar kan over het algemeen wel zeggen dat toezichthouders met "extreem beperkte middelen" kampen.
Volgens haar is er in de praktijk vaak te weinig mankracht en vraagt dit soort producten om bijzondere expertise. Daarnaast heeft de toezichthouder hulp van het OM nodig, als er strafrechtelijke vervolging bij komt kijken. "Dan klopt het dat je achter elkaar aan blijft rennen en dat dit een groot probleem blijft."
Waar zit dan een oplossing? Volgens Veldt blijft het belangrijk "om dat kat-en-muisspel wel aan te gaan". Het feit dat hele groepen geneesmiddelen verboden worden, draagt daar ook aan bij.
Bovendien is het volgens Kramers van belang dat burgers gewaarschuwd worden dat het riskant is om designerdrugs via zo'n site te kopen. "Ten eerste weet je niet precies wat erin zit. Ten tweede kan de dosis heel anders zijn dan aangegeven. En ten derde kan het zijn dat je zelf heel gevoelig bent", benadrukt hij. "Sommige mensen kunnen bijvoorbeeld ook heel gevoelig reageren op een niet al te hoge dosis xtc en daaraan overlijden."
Source: Nu.nl algemeen