Een F-35 van de Nederlandse luchtmacht landt op vliegbasis Gilze-Rijen.
Nederland levert ook de komende zes maanden geen onderdelen van F-35-gevechtsvliegtuigen aan Israël. Dat schrijft demissionair minister David van Weel van Buitenlandse Zaken (VVD) in een brief aan de Tweede Kamer, nadat de Hoge Raad begin oktober had geoordeeld dat Nederland de export van onderdelen naar Israël opnieuw moest beoordelen.
Sinds februari 2024 is de uitvoer van F-35-onderdelen naar Israël gestopt, omdat meerdere mensenrechtenorganisaties toen een zaak tegen de staat hadden gewonnen. Er zou sprake zijn van een reëel risico dat Israël de straaljagers inzet bij bombardementen in Gaza waarbij het humanitair oorlogsrecht wordt geschonden.
Daarop ging de staat in cassatie, waarna de Hoge Raad, het hoogste rechtsorgaan, de zaak begin oktober van tafel veegde. Het was volgens de Hoge Raad niet aan de rechter, maar aan de politiek om te bepalen of de export van de onderdelen een onaanvaardbaar risico vormde tot schending van het humanitair oorlogsrecht.
De Nederlandse staat moest vervolgens binnen zes weken opnieuw een beslissing nemen over de vergunning voor de uitvoer van F-35-onderdelen naar Israël. Bij die overweging speelde volgens Van Weel mee dat een week na de uitspraak van de Raad op 10 oktober een staakt-het-vuren van kracht ging in Gaza.
Het demissionaire kabinet acht de voorbije periode echter te kort geleden om een „sluitend oordeel te kunnen vellen over de duurzaamheid van het bestand”. Daarom neemt het kabinet binnen de komende zes maanden een nieuw besluit hierover.
Nederland mag nog wel onderdelen van de F-35 uitvoeren naar andere landen dan Israël. Dat is volgens Van Weel „van cruciaal belang” voor de positie binnen de Europese defensie-industrie.
De Hoge Raad benadrukte in oktober dat Nederland bij wapenexporten gebonden is aan internationale verdragen, zoals het Wapenhandelsverdrag en het Europees Gemeenschappelijk Standpunt. Die verdragen verplichten landen leveringen te weigeren zodra er een duidelijk risico is dat wapens worden ingezet voor schendingen van het oorlogsrecht.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC