Bijna een half miljoen gebouwen in Nederland hebben funderingsproblemen. Het hersteltempo ligt nu op duizend gebouwen per jaar. De hoge herstelkosten zijn voor de eigenaren - als die al weten dat er problemen zijn. Funderingsproblemen zorgen bovendien voor veel stress.
Binnen tien jaar verzakken 425.000 gebouwen in Nederland. Op initiatief van het ministerie van Volkshuisvesting spraken banken, verzekeraars en overheden vrijdag over wat er moet gebeuren met de fundering in Nederland. Het nieuwe kabinet zal besluiten over wat er moet worden gedaan. En of bewoners financiële steun krijgen.
"Het is een hartstikke groot probleem dat je niet kunt zien", zegt Cindy Kremer, directeur van Vereniging Eigen Huis (VEH). In sommige gebouwen zitten meerdere woningen, dus het aantal getroffen woningen is nog groter. VEH, de belangenbehartiger van woningeigenaren, schat dat in de komende tien jaar 750.000 woningen met funderingsproblemen te maken kunnen krijgen.
De Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli), een adviesorgaan van de overheid, concludeerde in een rapport dat de aanpak van de verzakking niet goed genoeg is. Het aantal van 425.000 woningen komt uit dat rapport. Zonder overheidsingrijpen kan het een nationale funderingscrisis worden die bijna een miljoen woningen treft, schrijft de Rli. Het adviesorgaan adviseert snel te handelen, onderzoek te doen en de schade te beperken.
Opvallend is dat maar weinig woningeigenaren bekend zijn met de funderingsrisico's van hun huis. Uit onderzoek van VEH blijkt dat 85 procent van de woningbezitters met een reëel risico op funderingsschade zich daar niet van bewust was tijdens de aankoop.
"Heel veel mensen hebben geen idee, omdat het probleem letterlijk onder de grond zit", zegt Kremer. "Velen weten ook niet dat eigenaren zelf voor de kosten opdraaien."
"Woningeigenaren kunnen zich er niet tegen verzekeren. En als het je overkomt, dan is de schade hartstikke groot", legt de directeur uit. "De kosten kunnen zomaar oplopen tot 120.000 euro. De meeste mensen kunnen dat niet betalen. Hun huis wordt minder waard en ze kunnen het niet zomaar verkopen."
VEH waarschuwt voor "een tweede Groningen" als de overheid niet ingrijpt. Kremer: "Ook in Groningen heeft de overheid een beetje weggekeken bij de schade door gaswinning. Bij het landelijke funderingsprobleem gaat het niet om aardbevingen, maar om bodemdaling."
Lang werd onterecht gedacht dat Nederland voornamelijk een probleem had met houten funderingstypes. In sommige gebieden zou geen diepe fundering nodig zijn, was de gedachte. Maar ook in die gebieden zijn funderingsproblemen ontstaan.
Een van de oorzaken is klimaatverandering. "Zeker door de droge zomers sinds 2018 krijgen we heel veel schademeldingen", zegt Frank van Lier, directeur van het Kennis Centrum Aanpak Funderingsproblematiek (KCAF). Volgens het KCAF ligt het hersteltempo nu op duizend gebouwen per jaar.
De landkaart van het KCAF laat zien dat de schade niet alleen toeneemt in de bekende risicogebieden met veengrond en gebieden waar gebouwd is op houten palen, maar ook op zandgronden en in rivierengebieden. "Lage grondwaterstanden maken zowel ondiepe funderingen als houten palen kwetsbaar", schrijft het kenniscentrum. Bij betonnen heipalen zijn nog altijd weinig problemen.
"De funderingsproblematiek in Nederland is heel divers.", zegt Van Lier. "In Friesland kan de veengrond inklinken en oxideren, met bodemdaling tot gevolg. In Zuid-Holland is meer schimmelaantasting van houten palen en meer negatieve kleef, waarbij de grond aan de funderingspalen blijft kleven. Terwijl in het rivierengebied veel funderingsschade ontstaat door het krimpen en zwellen van klei."
Waar moet een bewoner op letten? "Bijvoorbeeld op scheuren en klemmende ramen of deuren", zegt Van Lier. "Dat zijn eerste tekenen."
Maar je moet mensen ondersteunen, vindt Van Lier. Daarbij verwijst hij naar het Rli-rapport. Het Rli adviseert een subsidie van 90 procent van de kosten voor mensen die hun fundering laten onderzoeken, 70 procent van de kosten voor het opzetten van een herstelplan en 30 procent van de herstelkosten.
De overheid werkt aan een nationale aanpak. Het opvolgen van alle Rli-adviezen zou zo'n 12,5 miljard euro kosten.
"Er moet behoorlijk wat gebeuren", zegt Van Lier. Behalve bewustwording pleit hij voor innovatie en preventie, want met preventie kunnen voor een deel van de woningvoorraad problemen worden voorkomen. "Maar met het hersteltempo van duizend gebouwen per jaar gaan we het niet redden. Dan zijn we meer dan vierhonderd jaar bezig."
"Als je een huis gaat kopen, dan is de risicokaart heel handig", zegt directeur Kremer van VEH. "Echt funderingsonderzoek is duur. Maar een bouwkundige die de keuring doet, kan letten op aanwijzingen, zoals een aflopende vloer."
Daarbij helpt het niet dat steeds meer mensen de bouwkundige keuring overslaan bij een bod. Dat komt door de hoge druk op de woningmarkt.
Voor woningeigenaren die vermoeden dat er iets mis is, geeft VEH een aantal mogelijke stappen. Vraag bijvoorbeeld bij buren of er problemen zijn. Controleer het type fundering op de bouwtekening, die meestal op te vragen is bij de gemeente. Ook kun je een quickscan laten uitvoeren. Voor wie geen middelen heeft, is er het Fonds Duurzaam Funderingsherstel.
"Veel overheidspartijen vinden dat de eigenaren zelf verantwoordelijk zijn", zegt Kremer. "Maar bewoners hebben de problemen niet kunnen voorzien en op oorzaken zoals klimaatverandering hebben ze geen invloed."
Ook het grondwaterbeheer zou vaak een oorzaak zijn. Kremer: "Als grondwater lager wordt gehouden zodat boeren langer hun land kunnen bewerken, dan kan dat een risico zijn voor gebouwen. Het gaat om serieuze bedragen, waar eigenaren geen invloed op hebben."
Source: Nu.nl economisch