Nederland Wordt Beter, de organisatie achter actiegroep Kick Out Zwarte Piet, heft zichzelf na vijftien jaar actievoeren op. Boegbeeld Jerry Afriyie vindt dat de doelen zijn behaald, vertelt hij aan NU.nl. "Je hoeft niet door te gaan tot het laatste dorp. Wij hebben het beeld veranderd."
Hun eerste protest in 2011 had zonder enige notie voorbij kunnen gaan. Bij de Sinterklaasintocht in Dordrecht stonden dichters Afriyie en Quinsy Gario met twee studenten in de inmiddels bekende 'Zwarte Piet is racisme'-shirts.
Maar ze werden hardhandig gearresteerd, onder meer met pepperspray. Het filmpje van de arrestatie ging viraal. Dat riep verontwaardiging op bij zowel mede- als tegenstanders. Zo stond hun actiepunt gelijk op de nationale agenda.
Vijftien jaar later stelt de organisatie dat hun doelen zijn bereikt. Die opheffingsdatum van 5 december 2025 was al een jaar na oprichting besloten. "Daardoor wisten we: er is geen andere optie. Het kost zoveel energie, mensen kunnen dit niet eindeloos. Raul Balai en ik zijn de enigen die vijftien jaar hebben volgemaakt. Als je de gewerkte uren bij elkaar optelt, zit je eerder op 45 jaar."
Afriyie kreeg de afgelopen weken vaak de vraag of de doelen wel écht zijn bereikt. Zo werd de sinterklaasintocht in Yerseke afgelast omdat de gemeente vreesde voor tegendemonstraties vanwege het geplande Kick Out Zwarte Piet (KOZP)-protest. "Eerst werden we voor gek verklaard, nu zijn de meesten om. Moet je dan alles op alles zetten om die laatste paar te bestrijden? Je loopt vooral het risico dat je nieuwe medestanders weer verliest."
Toen Afriyie en de KOZP-activisten in 2011 begonnen, dachten ze anderhalf tot drie jaar nodig te hebben voor de protesten. "Wij wilden een discussie in gang zetten die velen zouden oppakken. Maar iedereen kwam naar ons voor antwoorden, bijvoorbeeld over de juiste invulling. Toen kwamen we erachter: we moeten leiden."
In 2012 werden drie doelen opgezet. Het uitbannen van Zwarte Piet en betere educatie over racisme, slavernij- en koloniale verleden, waren de eerste twee doelstellingen. Als derde doel werd genoemd dat 1 juli een nationale herdenking van afschaffing van de slavernij zou moeten worden.
Die doelen zijn "zo goed als bereikt", concludeert Afriyie aan tafel van het Amsterdamse Volkshotel. Zwarte Piet is in het grootste deel van Nederland verleden tijd. Aandacht voor racisme en het slavernij- en koloniaal verleden zijn beter verankerd in de kerndoelen van het onderwijs. De afschaffing van de slavernij wordt al sinds 2002 herdacht op 1 juli. Maar dat was niet genoeg, stelt Afriyie over de herdenking. "Elk jaar waren ze afhankelijk van subsidie. Nu is er een live-uitzending op tv en de radio. Het wordt serieuzer genomen."
De aanpak van KOZP was jarenlang hetzelfde. Ze gingen eerst in gesprek met een gemeente of sinterklaascomité. Als die niet of nauwelijks iets veranderden, kwamen ze protesteren. Sommige gemeenten gingen tegensputterend overstag, omdat ze geen zin hadden in moeilijkheden bij hun intocht.
Jarenlang kregen Afriyie en medestanders de kritiek dat ze kinderfeesten verstoorden. Hij ziet dat anders. "Je voedt kinderen op dat racisme normaal is, ten koste van andere kinderen. De mensen die zeggen dat ze opkomen voor de jeugd, hoor je niet als zwarte kinderen racistisch worden bejegend. Die ouders moeten zich niet achter hun kinderen verschuilen", zegt de voorvechter.
"Kinderen hebben meer recht om hun democratische rechten te zien dan racistische tradities aangeleerd te krijgen. Het demonstratierecht en vrijheid van meningsuiting staan in de wet, sinterklaasintochten niet." De weerstand die de KOZP-protesten opriepen, van ongeloof tot geweld, omschrijft Afriyie als "groeipijn".
Afriyie vertelt dat gemeentes vaak op een protestaankondiging reageerden dat ze "een paar jaar geleden alles al hebben aangepast". "Maar dan zag je een zwarte piet-light, waar twee vegen waren weggehaald. Als mensen je vragen om verandering, moet je ze wel laten meedenken over de oplossing."
De weerstand werd vaak ook gewelddadig. Zoals met de Blokkeerfriezen in 2017 en de bekogeling met oliebollen in Volendam een jaar later. In 2019 werd de stichting van Afriyie aangevallen tijdens een bespreking in Den Haag. "Gemaskerde mannen vulden de straat om het gebouw. Ze gooiden ruiten in en probeerden vuurwerk naar binnen te gooien. Er zaten mensen met kinderen binnen."
De protesten hebben de KOZP-demonstranten veel gekost. Afriyie werd veel bedreigd en zijn adres werd online gedeeld, evenals het adres van de school van zijn kinderen. Hij verloor ook zijn baan als beveiliger, omdat hij door de arrestaties geen vog (verklaring omtrent het gedrag) meer kreeg.
De intimidatie kwam ook hard aan bij de medestanders. Velen kampen jaren na dato nog met mentale of psychische klachten. "Sommigen nemen de telefoon niet meer op. Die zijn te erg geschrokken van wat er op ze afkwam. De doorloop was ongeveer een jaar, mensen gingen gemiddeld twee keer mee naar een protest."
Of Afriyie soms zelf vond dat het te gevaarlijk was? "We hebben veel overlegd: is dit de juiste aanpak? Kunnen wij onze veiligheid garanderen? Maar ik wist ook: het alternatief is veel erger. Dan werd nog steeds elk jaar, twee maanden lang, een groot deel van Nederland gediscrimineerd."
Nederland Wordt Beter heft zichzelf op, maar verwijst op haar site wel naar neemhetstokjeover.nl. Waarom niet gewoon de organisatie doorgeven aan een nieuwe generatie? "We willen nieuwe voorvechters inspireren, maar ze moeten hun eigen doelen hebben met hun eigen leiders. Als je een organisatie doorgeeft, wordt al het nieuwe altijd vergeleken met wat het ooit was", meent Afriyie.
"We brengen mensen bij elkaar die zich willen inzetten voor de samenleving. We leren ze onze lessen. Of ze zich daarna richten op bijvoorbeeld transgender personen of Gaza, dat is aan hen."
Source: Nu.nl algemeen