Grote reorganisaties bij ING, ASN, Heineken en ontslagcijfers bij het UWV wijzen op een kentering op de arbeidsmarkt. De opkomst van AI is een verleidelijke verklaring, maar experts zien vooral onzekerheid: ‘Er is al jaren geen stabiel kabinet dat stabiel beleid maakt.’
is economieredacteur. Ze is specialist arbeidsmarkt en sociale zekerheid.
‘Reorganiseren’, ‘schrappen’, ‘snijden’: het zijn woorden die een beetje in de vergetelheid zijn geraakt na jaren waarin het personeel niet aan te slepen was. Maar op de arbeidsmarkt lijkt een kentering gaande. Deze week kondigde ASN Bank aan het mes te zetten in het personeelsbestand. ING, Amazon, Heineken en Booking gingen de bank al voor. Volgens vakbond CNV staat Nederland zelfs ‘aan de vooravond van grote ontslagrondes’.
Cijfers lijken die onheilstijdingen te onderbouwen. Bij het UWV, waar bedrijven melding moeten maken van ontslagen, kwamen de eerste drie maanden van dit jaar 267 meldingen binnen. Dat is 52 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Dit najaar ontving de uitkeringsinstantie zelfs bijna net zoveel meldingen als tijdens de crisisjaren van 2012 en 2013.
Als verklaring is het verleidelijk te wijzen op de stormachtige opkomst van AI op de arbeidsmarkt. Al sinds de introductie van ChatGPT wordt een ‘robocalyps’ voorspeld, waarbij kunstmatige intelligentie kantoortijgers massaal uit hun habitat zou verdrijven. Een rapport van Goldman Sachs voorspelde dat wereldwijd meer dan driehonderd miljoen banen zouden verdwijnen.
Hoewel bedrijven als Amazon, Meta en ING in persberichten inderdaad zinspelen op AI, is het een verklaring die voorzitter Piet Fortuin van vakbond CNV nauwelijks hoort als zijn bond met bedrijven onderhandelt over een sociaal plan. ‘Je ziet wel dat bedrijven met AI aan de slag zijn gegaan (een kwart, volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek, red.), maar dat leidt nog niet tot grote vervanging van werkgelegenheid.’
Wat er volgens de vakbondsman wél aan de hand is, is dat ondernemers worstelen met onzekerheid. ‘Bedrijven zijn uitermate terughoudend geworden met investeren in Nederland, omdat er al jaren geen stabiel kabinet is dat stabiel beleid maakt. Wij zien bijvoorbeeld dat bouwbedrijven failliet gaan terwijl we een enorme bouwopgave hebben. Zij kunnen simpelweg niet verder door de vastlopende energietransitie en stikstofproblematiek.’
Ook arbeidsmarktonderzoeker Rob Witjes van het UWV noemt onzekerheid als een belangrijke factor, waarbij mogelijk ook de geopolitieke conflicten een rol spelen. ‘Veel bedrijven worstelen bovendien met kosten die de afgelopen jaren sterk zijn gestegen, zoals personeelskosten, energiekosten en transportkosten’, zegt hij. ‘Dat telt op, en dan is het niet vreemd dat werkgevers op zoek gaan naar kostenbesparingen.’
Volgens Witjes geven zijn cijfers vooralsnog geen reden tot paniek. Sterker: enige verlichting op de al jaren zeer gespannen arbeidsmarkt viel te verwachten. Op dit moment staan voor elke 100 werklozen nog altijd 97 vacatures open, tien jaar geleden waren dat er nog 19.
Wie tijdens een reorganisatie boventallig wordt verklaard, vindt dankzij die krapte vaak snel een nieuwe baan. Dat verklaart ook waarom de werkloosheid weliswaar iets oploopt, maar met 4 procent nog altijd relatief laag is. Al geldt die soepele transitie niet voor iedereen, zegt voorzitter Fortuin: ‘Vooral voor 55-plussers en jongeren is het moeilijker om elders aan de bak te komen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant