De aandacht voor het enorme leed in Gaza verslapt, ziet hulpverlener Jolien Veldwijk tot haar grote frustratie. ‘Het lijkt alsof de wereld denkt: Trump heeft vrede naar Gaza gebracht, dus het is opgelost. Maar dat is absoluut niet zo.’
Hevige regenval veroorzaakte vrijdagochtend de eerste overstromingen van deze winter in de Gazastrook. Tenten staan blank, matrassen en andere schaarse eigendommen zijn doorweekt. Het is precies waar Jolien Veldwijk (43), landendirecteur Palestina voor de internationale hulporganisatie Care, voor vreesde toen ze afgelopen weken voor de eerste keer sinds februari in Gaza was.
In haar twaalf jaar bij Care maakte ze al veel verdriet en verwoesting mee, onder meer in Afghanistan, Jemen en Syrië. Maar nooit was het zo erg als in Gaza. ‘De schaal van vernietiging en lijden in Gaza is ongelofelijk. Dit is echt het meest schandalige dat ik ooit heb gezien.’
Hoe was het om Gaza weer binnen te rijden?
‘Het een bizarre ervaring, alsof je door een raar maanlandschap rijdt. Ik zag eerst alleen maar platgebombardeerde huizen. Er is daar geen leven. Alleen maar hopen zand en puin. Dat is het door Israël gecontroleerde gebied, dat nu meer dan de helft van de Gazastrook beslaat. Het is mij niet duidelijk of daar nog mensen wonen.
‘Toen kwamen we ineens in een wat levendiger stuk. Ik denk we voorbij de gele lijn waren, dat is tot waar het Israëlische leger nu zit, maar dat vond ik helemaal niet duidelijk te zien. Vanaf daar is het chaos. Ik zag ineens heel veel mensen die aan de kant van de weg in tenten wonen die je niet eens meer tenten kunt noemen. Het zijn aan elkaar gespannen kleden of gescheurde stukken zeil.
‘Gaza was al dichtbevolkt met meer dan twee miljoen mensen op een gebied van 40 kilometer lang. Nu probeert iedereen die nog leeft op minder dan de helft van dat gebied te wonen. We reden heel langzaam omdat de wegen heel erg slecht zijn en het heel erg vol is met mensen. Ik zag mensen die proberen in een oude flat te wonen waar nog twee muren overeind staan en waar ze een paar doeken hebben gespannen.’
Sinds het staakt-het-vuren vorige maand is ingegaan, lijkt er minder aandacht te zijn voor het menselijk leed in Gaza. Hoe voelt dat?
‘Het lijkt alsof de wereld denkt: Trump heeft vrede naar Gaza gebracht, dus het is opgelost. Maar dat is absoluut niet zo. Zelfs als Israël vandaag stopt met bombarderen, zullen er nog zoveel meer doden vallen. Wat we aan het doen zijn, is pleisters plakken. En het is eigenlijk niet eens een pleister, want daarvoor is de wond veel te groot.
‘Sorry, de emoties komen naar boven. Maar ik denk gewoon echt dat we ons allemaal kapot moeten schamen. Waarom zegt niemand dat Israël zich nog steeds niet aan de afspraken houdt? Israël laat echt heel erg weinig humanitaire hulp binnen. Er is nog geen dag geweest dat de beloofde 600 vrachtwagens naar binnen zijn gekomen. Er komen wel wat meer commerciële goederen binnen, maar die zijn voor veel mensen onbetaalbaar.’
Wat zijn nu de grootste noden?
‘De allergrootste nood is onderdak. Volgens de Verenigde Naties zijn er 190 duizend nieuwe tenten nodig, maar er zijn pas 8.000 tenten binnengekomen. Alle mensen die ik sprak, hebben enorme paniek over de winter die eraan komt. Er is voor dit weekend al heel veel regen voorspeld. Iedereen woont op zand, dus alles spoelt weg. Ze zijn bang voor een herhaling van vorige winter, toen er bij grote overstromingen kinderen en baby’s zijn overleden.
‘Daarnaast is er veel te weinig voedsel, water en gezondheidszorg. In onze kliniek zien we veel ondervoede kinderen en moeders. Steeds meer mensen worden ziek omdat ze geen schoon water hebben. We proberen elke dag watertanks te sturen, maar mensen kunnen alleen maar meenemen wat ze kunnen dragen. Voorheen had je grote plastic watercontainers die vanuit de tankers gevuld werden, maar we krijgen geen toestemming om die containers naar binnen te brengen.’
Hoe werken de controles voor hulpgoederen?
‘Israël moet in drie fasen toestemming geven voordat goederen naar binnen mogen. Eerst bepalen ze of de hulporganisatie is goedgekeurd. Daar zijn nieuwe, strengere regels voor. De volgende stap is dat je in een digitaal systeem informatie moet uploaden over alle goederen, met certificaat van herkomst en allerlei andere specificaties. Israël besluit op basis van die informatie of het naar binnen mag.
‘Dan heb je nog de derde toestemming bij de douane om de spullen letterlijk de grens over te brengen. Heel veel spullen komen niet over die laatste horde heen en als het lukt, duurt het heel erg lang. Wij zouden medicijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie krijgen, dat heeft wel zes weken bij de grens gelegen. Groente, fruit en proteïnerijk eten zoals kip mogen als humanitaire hulp niet naar binnen, maar wel via commerciële handelaren. Shampoo, wasmiddel en zeep komen ook alleen commercieel binnen.’
Tegen welke controle lopen jullie aan?
‘Wij komen niet eens door de tweede fase heen. Wij hebben sinds het staakt-het-vuren nog helemaal geen hulpmiddelen binnen gekregen. We delen voedselpakketten en hygiënepakketten uit die door de VN zijn binnengebracht en we kopen lokaal spullen in. Dat vind ik wel heel lastig, omdat we daarmee de prijzen verder opdrijven.’
Welke reden wordt gegeven voor die afwijzing? Zegt Israël dat de spullen ook voor militaire doelen gebruikt kunnen worden?
‘Nee, ze staan niet op de zogenaamde ‘dual use’-lijst. Het gaat om winterkleding, maandverband, tandenborstels, keukenspullen, matrassen en dekens. En om tenten die wel aan de eisen voldoen, dus zonder metalen onderdelen die ‘dual use’ zouden kunnen zijn. Ook proberen we ducttape binnen te krijgen om de tenten aan elkaar te plakken.
‘Het zijn echt heel basale spullen. De ene keer geven ze administratieve redenen en de andere keer zeggen ze dat we geen autorisatie hebben, maar die hebben we wel. Onze registratie loopt nog tot eind december. We zijn blij met alle hulp die we kunnen bieden, maar het is absoluut niet genoeg. Het is dweilen met de kraan open omdat de wereld Israël laat besluiten dat die kraan open mag blijven.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant